Quốc hội thông qua cơ chế đặc thù tháo gỡ vướng mắc cho các dự án APEC 2027 tại Phú Quốc

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tóm tắt Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội. Ảnh: Quốc hội

Sáng 24/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, với 464/476 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, bằng 92,8% tổng số đại biểu Quốc hội, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026.

Trước khi Quốc hội biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết.

Theo Bộ trưởng, thực hiện Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, trong đó làm rõ phạm vi các dự án, công trình được áp dụng cơ chế đặc thù; cơ chế kiểm tra, giám sát, hậu kiểm; cũng như trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành và tỉnh An Giang trong quá trình tổ chức thực hiện.

CƠ CHẾ ĐẶC THÙ CHỈ ÁP DỤNG ĐÚNG PHẠM VI, KHÔNG TẠO TIỀN LỆ

Một trong những nội dung quan trọng được làm rõ là phạm vi áp dụng Nghị quyết. Theo đó, cơ chế, chính sách đặc thù được áp dụng đối với những công trình, dự án đã được tổ chức triển khai, thi công xây dựng trong khoảng thời gian từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5/2026.

Phạm vi này bao gồm các dự án thuộc danh mục được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 948; các công trình, hạng mục thuộc dự án đối ứng thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT Trung tâm Hội nghị APEC; cùng các hoạt động khai thác, thu hồi khoáng sản, đổ và tiếp nhận chất thải phục vụ các công trình, dự án nói trên.

Tỷ lệ đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết. Ảnh: Quốc hội.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, quy định này nhằm xác định cụ thể, đầy đủ phạm vi dự án, công trình được áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù và xử lý vướng mắc theo ý kiến chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Vì vậy, Chính phủ đề nghị không ban hành riêng danh mục dự án kèm theo Nghị quyết.

Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát đầy đủ các dự án, công trình thuộc phạm vi áp dụng và báo cáo Quốc hội tại Báo cáo số 622.

Trên cơ sở đó, Chính phủ, các bộ, ngành và UBND tỉnh An Giang có trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, thanh tra quá trình thực hiện, bảo đảm Nghị quyết chỉ được áp dụng đối với các dự án, công trình thuộc phạm vi đã được cấp có thẩm quyền cho chủ trương.

Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh yêu cầu tuyệt đối không mở rộng phạm vi áp dụng hoặc tạo tiền lệ trong xử lý các trường hợp tương tự. Việc tổ chức thực hiện phải gắn với chủ trương phân cấp, phân quyền và tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

CHUYỂN TỪ TIỀN KIỂM SANG HẬU KIỂM, NHƯNG KHÔNG BUÔNG LỎNG QUẢN LÝ

Một nội dung khác được các đại biểu Quốc hội quan tâm là cơ chế kiểm tra, giám sát và hậu kiểm đối với các dự án, công trình được hưởng cơ chế đặc thù.

Tiếp thu ý kiến này, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo theo hướng bổ sung cơ chế kiểm soát và phối hợp giữa tỉnh An Giang với các bộ, ngành trong xử lý việc đổ thải, tiếp nhận chất thải phát sinh trong quá trình xây dựng; thu hồi, khai thác khoáng sản; tổ chức thẩm định, nghiệm thu các công trình, dự án.

Các đại biểu Quốc hội sau khi biểu quyết thông qua Nghị quyết. Ảnh: Quốc hội

Mục tiêu là bảo đảm an toàn về môi trường, phòng cháy, chữa cháy, an toàn lao động và lợi ích của Nhà nước trong quá trình triển khai các dự án phục vụ APEC 2027.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc áp dụng cơ chế đặc thù để miễn, giảm một số thủ tục thực chất là chuyển từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm, chứ không đồng nghĩa với bỏ qua hoặc buông lỏng quản lý.

Các cơ chế này chỉ được áp dụng khi đáp ứng đầy đủ những điều kiện, tiêu chí chặt chẽ và không làm thay đổi hoặc miễn trừ nghĩa vụ của chủ đầu tư, nhà đầu tư, nhà thầu theo quy định pháp luật hiện hành.

Dự thảo Nghị quyết cũng được chỉnh lý để làm rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành và UBND tỉnh An Giang trong tổ chức thực hiện.

Việc phân định trách nhiệm phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của từng cơ quan theo Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương; đồng thời thể hiện rõ trách nhiệm của Chính phủ và các cơ quan Trung ương trong phối hợp, đồng hành với tỉnh An Giang, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai các dự án phục vụ APEC 2027.

Liên quan đến kiến nghị bổ sung cơ chế xử lý vướng mắc về định mức, đơn giá xây dựng, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết trong quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, UBND tỉnh An Giang và các nhà đầu tư đã báo cáo Quốc hội, Chính phủ về một số khó khăn trong việc áp dụng định mức, đơn giá xây dựng đối với các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027.

Tuy nhiên, Chính phủ nhận thấy đây là những vấn đề mới phát sinh, trước đó chưa được UBND tỉnh An Giang báo cáo trong quá trình xây dựng Nghị quyết. Vì vậy, đến thời điểm hiện nay chưa có đủ cơ sở để đánh giá toàn diện và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét chủ trương xử lý.

Theo Chính phủ, sau khi Nghị quyết được ban hành, căn cứ khoản 3 Điều 11, Chính phủ sẽ chỉ đạo UBND tỉnh An Giang và các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá đầy đủ những vướng mắc về định mức, đơn giá xây dựng, trên cơ sở đó đề xuất phương án xử lý phù hợp theo đúng thẩm quyền, trình tự và thủ tục quy định.

Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết tạo cơ sở pháp lý để xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Phú Quốc, đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ phạm vi áp dụng, tăng cường hậu kiểm và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình thực hiện.