Quốc hội thông qua Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công trong khu vực nhà nước từ 1-10-2026

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên họp sáng 24-4. Ảnh: Quochoi.vn

Chính sách mới nhằm tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà nước trong các vụ việc pháp lý phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập và tranh chấp quốc tế gia tăng.

Nghị quyết sẽ thí điểm tại 8 bộ, ngành và 10 địa phương. Cụ thể, Nghị quyết, chế định luật sư công sẽ được thí điểm tại các bộ: Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tư pháp, Tài chính, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng; cùng UBND các địa phương gồm Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Khánh Hòa và Lâm Đồng.

Luật sư côngđược xác định là cán bộ, công chức, viên chức hoặc người làm việc trong khu vực nhà nước được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư, thực hiện các nhiệm vụ pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức nhà nước.

Luật sư công sẽ đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng như tư vấn pháp lý, tham gia tố tụng, giải quyết tranh chấp trong nước và quốc tế, hỗ trợ triển khai các dự án kinh tế - xã hội, cũng như xử lý khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài.

Nguyên tắc hoạt động của luật sư công bao gồm tuân thủ pháp luật, độc lập, trung thực và chịu trách nhiệm trước cơ quan sử dụng. Đồng thời, dự thảo cũng quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm như cung cấp dịch vụ pháp lý ngoài khu vực nhà nước, tiết lộ thông tin, trục lợi hay can thiệp trái pháp luật vào quá trình xử lý vụ việc.

Để trở thành luật sư công, cá nhân phải có ít nhất 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn hành nghề luật sư và các yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp.

Quốc hội thông qua Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công trong khu vực nhà nước từ 1-10-2026. Ảnh: Quochoi.vn

Ngoài lương theo quy định, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và bồi dưỡng theo từng vụ việc, với mức chi tương đương 0,5 lần mức lương cơ sở cho mỗi buổi làm việc. Đáng chú ý, các khoản thu nhập từ hoạt động này được miễn thuế thu nhập cá nhân. Nhà nước cũng bảo đảm chi phí gia nhập tổ chức nghề nghiệp, trang thiết bị làm việc và các điều kiện cần thiết khác để luật sư công thực hiện nhiệm vụ.

Nghị quyết dự kiến có hiệu lực từ ngày 1-10-2026 và được thực hiện đến hết ngày 30-9-2028. Trong thời gian này, các cơ quan liên quan sẽ tổ chức triển khai, theo dõi và tổng kết để làm cơ sở xem xét việc tiếp tục áp dụng hoặc hoàn thiện chế định luật sư công trong thời gian tới.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu. Ảnh: Quochoi.vn

Trước khi Quốc hội thông qua Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Nghị quyết về thí điểm chế định luật sư công. Báo cáo làm rõ phạm vi thí điểm, tiêu chuẩn nhân sự, nhiệm vụ và chính sách nhằm bảo đảm xây dựng đội ngũ luật sư công chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp.

Theo Bộ trưởng, việc lựa chọn thí điểm tại 8 bộ, ngành và 10 địa phương được xây dựng trên cơ sở các tiêu chí về phạm vi quản lý rộng, tính chất công việc phức tạp và mức độ phát triển kinh tế - xã hội cao, nơi có khả năng phát sinh nhiều vụ việc pháp lý.

Quy định này đồng thời thể chế hóa Kết luận số 23-KL/TW của Bộ Chính trị, bảo đảm thống nhất về chủ trương. Chính phủ đề nghị giữ nguyên thời gian thí điểm trong 2 năm, từ 1-10-2026 đến 30-9-2028, đủ để theo dõi, đánh giá toàn diện hiệu quả chính sách; trường hợp cần thiết sẽ báo cáo Quốc hội xem xét kéo dài.

Giải trình về tiêu chuẩn, Bộ trưởng nhấn mạnh luật sư công là chức danh có yêu cầu cao, trực tiếp tham gia xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp như tranh tụng, tư vấn, giải quyết tranh chấp trong nước và quốc tế. Do đó, dự thảo quy định người được bổ nhiệm phải có ít nhất 5 năm kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật, gắn với hoạt động tranh tụng, tư vấn hoặc xử lý các vụ việc phức tạp. Đồng thời, phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn hành nghề theo Luật Luật sư nhằm bảo đảm tính chuyên nghiệp, liêm chính và độc lập trong hoạt động.

Dự thảo Nghị quyết xác định rõ phạm vi công việc của luật sư công, tập trung vào các nhóm nhiệm vụ như: tham gia tố tụng, giải quyết tranh chấp; tư vấn pháp lý cho các dự án kinh tế - xã hội; xử lý khiếu nại, tố cáo phức tạp và các công việc pháp lý khác.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo đã bổ sung quy định trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan trong việc bố trí, phân công công việc phù hợp, tạo điều kiện để luật sư công phát huy hiệu quả. Đồng thời, khẳng định rõ hoạt động của luật sư công không trùng lặp với trợ giúp pháp lý hay công tác pháp chế.

Về chính sách, Bộ trưởng cho biết cơ chế hỗ trợ hằng tháng kết hợp bồi dưỡng theo vụ việc được thiết kế nhằm bảo đảm thu nhập ổn định, phản ánh đúng tính chất công việc thường xuyên, liên tục của luật sư công.

Bên cạnh đó, bồi dưỡng theo vụ việc giúp ghi nhận tương xứng khối lượng và áp lực trong các vụ việc phức tạp, nhất là tranh chấp quốc tế hoặc khiếu nại kéo dài. Cách tiếp cận này được đánh giá vừa tạo tính cạnh tranh với khu vực tư, vừa góp phần thu hút, giữ chân đội ngũ nhân lực chất lượng cao.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo cũng giao Chính phủ quy định cụ thể cơ chế hỗ trợ đối với luật sư công làm việc trong doanh nghiệp nhà nước, bảo đảm phù hợp với chế độ tiền lương tại khu vực này.