Quốc hội trao quyền chủ động cho Chính phủ trong việc điều chỉnh các ngưỡng miễn thuế

Những điểm đột phá tại 4 đạo luật thuế

Theo toàn văn Luật vừa được Quốc hội thông qua, những thay đổi mang tính cốt lõi và nổi bật nhất tập trung vào việc linh hoạt hóa ngưỡng doanh thu chịu thuế và gia hạn ưu đãi thuế cho xe ô tô điện, cụ thể như sau:

Thứ nhất, đối với Thuế Thu nhập cá nhân (sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 7): Cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh có doanh thu năm từ mức quy định của Chính phủ trở xuống sẽ không phải nộp thuế TNCN. Luật giao quyền cho Chính phủ căn cứ vào các chỉ số kinh tế vĩ mô và khả năng cân đối ngân sách để quy định mức doanh thu năm cụ thể, bảo đảm phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Thứ hai, đối với Thuế Giá trị gia tăng (sửa đổi, bổ sung khoản 25 Điều 5): Hàng hóa, dịch vụ của hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh có doanh thu năm từ mức quy định của Chính phủ trở xuống sẽ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Tương tự như thuế TNCN, mức doanh thu cụ thể này cũng do Chính phủ quy định dựa trên biến số kinh tế vĩ mô và ngân sách từng thời kỳ.

Thứ ba, đối với Thuế Thu nhập doanh nghiệp (bổ sung khoản 14a Điều 4): Quốc hội quyết nghị miễn thuế TNDN đối với thu nhập của các doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có tổng doanh thu năm từ mức quy định của Chính phủ trở xuống. Việc giao Chính phủ quy định tổng mức doanh thu năm nhằm bảo đảm sự linh hoạt điều hành tương tự như khối hộ kinh doanh.

Thứ tư, đối với Thuế Tiêu thụ đặc biệt cho xe ô tô điện (sửa đổi điểm g mục 4 phần I Điều 8): Quốc hội chốt lộ trình kéo dài thời gian áp dụng mức thuế suất siêu ưu đãi cho xe gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin đến hết năm 2030, sau đó mới tăng dần từ năm 2031. Cụ thể:

Xe ô tô từ 9 chỗ trở xuống và xe pick-up chở người: Áp dụng mức thuế 3% từ 01/01/2026, và tăng lên 11% từ 01/01/2031.
Xe ô tô từ 10 đến dưới 16 chỗ: Áp dụng mức 2% từ 01/01/2026, tăng lên 7% từ 01/01/2031.
Xe ô tô từ 16 đến dưới 24 chỗ: Áp dụng mức 1% từ 01/01/2026, tăng lên 4% từ 01/01/2031.
Xe ô tô pick-up chở hàng cabin kép, xe tải VAN: Áp dụng mức 2% từ 01/01/2026, tăng lên 7% từ 01/01/2031.

Luật có hiệu lực thi hành ngay từ ngày được thông qua (24/4/2026). Tuy nhiên, để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người nộp thuế, Quốc hội quyết nghị: riêng các quy định về ngưỡng miễn thuế TNCN, GTGT và TNDN (tại Điều 1, 2 và 3) sẽ được áp dụng hiệu lực trở về trước, bắt đầu từ ngày 01/01/2026.

Cơ sở pháp lý và bài toán lợi ích quốc gia

Trước khi Quốc hội chính thức bấm nút thông qua, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn (thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ) đã trình bày Báo cáo số 267/BC-CP ngày 24/4/2026 nhằm tiếp thu, giải trình chi tiết và các ý kiến băn khoăn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các đại biểu Quốc hội.

Về việc giao thẩm quyền quy định ngưỡng miễn thuế cho Chính phủ, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh đây là yêu cầu cấp bách xuất phát từ những biến động khôn lường của kinh tế thế giới từ đầu năm 2026 (như xung đột Trung Đông, đứt gãy chuỗi cung ứng, giá nhiên liệu tăng) tác động trực tiếp đến sức mua và hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước. Việc luật hóa quy định này hoàn toàn tuân thủ Hiến pháp và bám sát Kết luận số 18-KL/TW, Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị về việc giao Chính phủ chủ động điều chỉnh các loại thuế, phí trong trường hợp khẩn cấp.

Chính phủ giải trình rõ, dù không ghi "khung cứng" trong dự thảo Luật, nhưng để đồng bộ với pháp luật hiện hành, mức doanh thu miễn thuế tối đa mà Chính phủ được phép điều chỉnh không được vượt ngưỡng 3 tỷ đồng/năm. Theo dự kiến, Chính phủ sẽ ban hành Nghị định nâng mức doanh thu không phải nộp thuế lên tối đa 1 tỷ đồng/năm đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Sự điều chỉnh này dự kiến làm giảm thu ngân sách khoảng 16.650 tỷ đồng từ hộ kinh doanh và 2.164 tỷ đồng từ hơn 235.800 doanh nghiệp nhỏ, nhưng đây là giải pháp thiết yếu nhằm bồi dưỡng nguồn thu, khuyến khích hộ kinh doanh lột xác thành doanh nghiệp.

Về lộ trình gia hạn Thuế Tiêu thụ đặc biệt cho xe điện, Bộ trưởng cho rằng, ngành công nghiệp ô tô đòi hỏi quy mô vốn khổng lồ và thời gian thu hồi vốn rất dài. Việc chốt khung chính sách dài hạn đến hết năm 2030 (thay vì kết thúc vào tháng 2/2027) là "vốn mồi" chiến lược tạo niềm tin cho nhà đầu tư rót vốn vào dây chuyền sản xuất và trạm sạc, đồng thời giúp người dân chủ động kế hoạch tiêu dùng xanh. Dù ngân sách có thể giảm thu khoảng 10.000 tỷ đồng/năm từ chính sách này, nhưng lợi ích mang lại là vô giá: giảm ô nhiễm, hiện thực hóa cam kết Net Zero tại COP26 và tránh được các khoản phạt khổng lồ do phải mua tín chỉ các-bon quốc tế. Đối với lo ngại về rác thải pin, Chính phủ khẳng định Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã quy định rõ trách nhiệm thu hồi, tái chế pin bắt buộc đối với nhà sản xuất và nhập khẩu (EPR).

Về điều khoản hiệu lực thi hành hồi tố (áp dụng từ 01/01/2026), Bộ trưởng cho biết, Điều 55 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, cho phép luật có hiệu lực trở về trước trong trường hợp bảo đảm lợi ích chung của xã hội và người dân. Do thuế TNCN và GTGT đối với hộ kinh doanh được tính dựa trên doanh thu của cả năm, nếu đạo luật chỉ có hiệu lực từ thời điểm ban hành, người nộp thuế sẽ phải đối mặt với khó khăn chồng chất khi phải tách bạch kê khai hai mức doanh thu miễn thuế khác nhau trong cùng một năm. Vì vậy, việc áp dụng lùi từ đầu năm 2026 là giải pháp tối ưu, vừa có lợi cho người dân, vừa bảo đảm sự thông suốt trong công tác quản lý thuế.