Quốc lộ 21b - hành trình tháo nút thắt để mở không gian phát triển: Bài 1: Thực trạng 'xôi đỗ' trên tuyến đường huyết mạch

Dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 21B đoạn qua địa bàn xã Thanh Oai đã hoàn thành. Ảnh: Thu Hằng

Quốc lộ 21B là trục giao thông hướng tâm, đi qua 8 xã, phường khu vực phía Nam của thành phố Hà Nội có tổng chiều dài 41,77km. Với 6 dự án nâng cấp, mở rộng cùng tổng mức đầu tư khoảng 2.000 tỷ đồng, tuyến đường được kỳ vọng sẽ từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông, tạo động lực phát triển cho khu vực. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, toàn tuyến mới hoàn thành khoảng 6,25km; 16,64km đang trong quá trình đầu tư; còn 18,88km chưa được triển khai theo quy hoạch. Thực trạng “xôi đỗ” kéo dài khiến quốc lộ 21B chưa thể phát huy đầy đủ vai trò của mình.

Những đoạn đường dở dang

Theo tìm hiểu của phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, từ khoảng năm 2018 đến nay, thành phố Hà Nội đã triển khai 6 dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 21B đi qua các địa phương phía Nam của Thủ đô. Tuy nhiên, sau nhiều lần điều chỉnh tiến độ, toàn tuyến hiện vẫn còn nhiều đoạn chưa thể triển khai do tồn tại những điểm nghẽn trong công tác giải phóng mặt bằng.

Những ngày đầu tháng 6-2026, đi dọc quốc lộ 21B từ phường Phú Lương đến các xã Bình Minh, Thanh Oai, Dân Hòa, Ứng Thiên và Hòa Xá có thể thấy một bức tranh tương phản rõ nét. Có những đoạn tuyến đã được mở rộng với mặt đường rộng rãi, hệ thống thoát nước, vỉa hè và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Tuy nhiên, bên cạnh đó lại xuất hiện những đoạn đường hẹp, xuống cấp, mặt đường gồ ghề hoặc vẫn đang thi công dang dở. Tại nhiều vị trí, xuất hiện những “nút thắt cổ chai”, buộc các phương tiện phải giảm tốc độ khi lưu thông, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Vào những ngày nắng nóng, bụi từ các công trường thi công và những đoạn đường xuống cấp ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân.

Một “nút thắt cổ chai” trên quốc lộ 21B đoạn qua thôn Chợ (xã Bình Minh). Ảnh: Thu Hằng

Cuối năm 2024 là mốc thời gian dự kiến hoàn thành 4/6 dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 21B qua địa phận huyện Thanh Oai cũ, nay thuộc các xã Bình Minh, Thanh Oai và Dân Hòa. Tuy nhiên đến nay, mới chỉ có một dự án hoàn thành, 3 dự án còn lại vẫn chưa thể về đích dù đã được gia hạn nhiều lần. Đáng chú ý, nhiều dự án đã cơ bản hoàn thành phần xây lắp trên diện tích mặt bằng được bàn giao, thậm chí có dự án hoàn thành tới 95-98% khối lượng thi công theo hợp đồng song vẫn chưa thể hoàn công do một số hộ dân chưa bàn giao mặt bằng. Những đoạn này tuy không lớn về diện tích nhưng lại nằm ở các vị trí trọng yếu, khiến cả tuyến đường không thể thông suốt.

Ghi nhận tại khu vực xã Bình Minh, đoạn qua thôn Bình Đà chưa được thi công, khoảng 400m vẫn giữ nền đường cũ, nhỏ hẹp và xuống cấp. Vào giờ cao điểm, các phương tiện phải nối đuôi nhau kéo dài, thường xuyên gây ùn tắc cục bộ và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Tình trạng tương tự cũng diễn ra trên các dự án thuộc địa bàn các xã: Thanh Oai, Ứng Thiên và Dân Hòa. Dù nhiều hạng mục đã cơ bản hoàn thiện, một số vị trí vẫn chưa được giải phóng mặt bằng, khiến công trường bị chia cắt. Tại những khu vực này, tình trạng bụi bẩn và việc thi công dang dở gây không ít khó khăn cho người tham gia giao thông.

Điển hình là đoạn gần ngã ba quốc lộ 21B với đường 427; đoạn trước và sau cầu Nảy, hướng xã Bình Minh đi xã Thanh Oai (địa phận xã Thanh Oai); đoạn qua thôn Vũ Lăng, khu vực ngã tư Vác và thôn Hoàng Văn Thụ (xã Dân Hòa)… Đây đều là những điểm nghẽn về mặt bằng, khiến các nhà thầu không thể triển khai thi công đồng bộ. Tình trạng này kéo dài đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ các dự án trên toàn tuyến.

Thực tế cho thấy, trong khi nhiều địa phương đang nỗ lực hoàn thành các dự án hạ tầng trọng điểm đúng hoặc vượt tiến độ, quốc lộ 21B vẫn loay hoay với những nút thắt về giải phóng mặt bằng kéo dài nhiều năm. Điều này khiến kỳ vọng về một tuyến giao thông đồng bộ, kết nối khu vực phía Nam Thủ đô, đến nay vẫn chưa thể trở thành hiện thực.

Nhiều hệ lụy đáng tiếc

Việc chậm tiến độ các dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 21B không chỉ dừng lại ở những đoạn đường chưa hoàn thiện, mà còn kéo theo hàng loạt hệ lụy, tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh, môi trường đầu tư, đặc biệt là tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của khu vực phía Nam Hà Nội.

Trước hết là áp lực giao thông. Khi các đoạn mở rộng chưa được kết nối đồng bộ, những “nút thắt cổ chai” tiếp tục tồn tại khiến năng lực khai thác của toàn tuyến bị hạn chế. Là người thường xuyên vận chuyển hàng hóa trên tuyến đường này, anh Trần Văn Thinh (xã Dân Hòa) cho biết, việc lưu thông hiện gặp nhiều khó khăn do nhiều đoạn tuyến chưa được hoàn thiện đồng bộ. Có những đoạn di chuyển thuận lợi, nhưng ngay sau đó lại xuất hiện “nút thắt cổ chai” hoặc khu vực đang thi công, khiến phương tiện phải liên tục giảm tốc độ khi lưu thông. Việc phải đi qua các đoạn thi công dang dở cũng khiến thời gian vận chuyển hàng hóa bị kéo dài, kéo theo chi phí nhiên liệu gia tăng.

Không chỉ các lái xe, người dân sinh sống dọc tuyến cũng chịu nhiều ảnh hưởng. Ông Trịnh Văn Kh. ở xã Thanh Oai cho biết: “Người dân luôn mong các dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 21B sớm hoàn thành để việc đi lại thuận lợi hơn. Do tuyến đường thi công kéo dài nên sinh hoạt và hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân bị ảnh hưởng không ít. Các hộ dân đều ủng hộ chủ trương mở rộng đường vì đây là công trình phục vụ phát triển lâu dài và mong muốn dự án sớm hoàn thành để ổn định cuộc sống”.

Không chỉ ảnh hưởng đến giao thông, tình trạng thi công kéo dài còn gây lãng phí. Máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu đã được tập kết tại công trường nhưng phải thi công cầm chừng; trong khi đó, chi phí duy trì công trường, chi phí quản lý và nhiều khoản phát sinh khác tiếp tục gia tăng theo thời gian, gây không ít khó khăn cho các đơn vị thi công.

Đáng lo ngại hơn, sự chậm trễ của các dự án đang làm chậm cả cơ hội phát triển của khu vực phía Nam Thủ đô. Bí thư Đảng ủy xã Ứng Thiên Nguyễn Chí Viễn cho biết: “Khi các dự án trên quốc lộ 21B hoàn thành, tuyến đường sẽ kết nối thuận lợi với đường Hồ Chí Minh cùng nhiều trục giao thông quan trọng khác, tạo thành mạng lưới hạ tầng đồng bộ cho toàn khu vực. Nếu các dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 21B tiếp tục chậm tiến độ, việc thu hút đầu tư vào các cụm công nghiệp, khu sản xuất và dịch vụ trên địa bàn xã sẽ gặp nhiều khó khăn, bởi hạ tầng giao thông luôn là yếu tố được các nhà đầu tư quan tâm hàng đầu”.

Chung quan điểm, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Bình Minh Nguyễn Đăng Việt cho rằng, những đoạn đường chưa hoàn thiện đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động vận tải, lưu thông hàng hóa và kết nối giữa các địa phương dọc tuyến. Trong khi đó, tiềm năng phát triển kinh tế của khu vực vẫn chưa được khai thác tương xứng do hạ tầng giao thông chưa đáp ứng yêu cầu.

Có thể thấy, mỗi ngày quốc lộ 21B chưa được hoàn thiện là thêm một ngày người dân phải chịu cảnh đi lại khó khăn, doanh nghiệp phải gánh thêm chi phí vận chuyển, còn cơ hội thu hút đầu tư tiếp tục bị chậm lại. Những đoạn đường dang dở không chỉ phản ánh tiến độ của một dự án giao thông, mà còn cho thấy những rào cản đang tác động trực tiếp đến nhịp phát triển của khu vực phía Nam Thủ đô.

Vì sao sau nhiều năm triển khai, hàng loạt dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 21B vẫn chưa thể hoàn thành? Đâu là những “nút thắt của nút thắt” đang cản trở quá trình thông tuyến của trục giao thông quan trọng này? Phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội sẽ tiếp tục làm rõ trong bài 2 với tiêu đề: “Đi tìm nguyên nhân”.

(Còn nữa)