Quy định 220-QĐ/TW của Ban Bí thư: Tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung

Quy định mới ban hành của Ban Bí thư nhằm tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, khuyến khích, ghi nhận và bảo vệ những cán bộ có đề xuất đổi mới, sáng tạo mang lại giá trị thiết thực. (Ảnh minh họa)

Quy định số 220-QĐ/TW của Ban Bí thư về cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung được ban hành nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 24-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Quy định áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Trọng tâm là xây dựng cơ chế khuyến khích, ghi nhận và bảo vệ những cán bộ có đề xuất đổi mới, sáng tạo mang lại giá trị thiết thực, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Khuyến khích các mô hình đổi mới, sáng tạo, tháo gỡ những điểm nghẽn trong thực tiễn

Với trọng tâm là xây dựng cơ chế khuyến khích, ghi nhận và bảo vệ những cán bộ có đề xuất đổi mới, sáng tạo mang lại giá trị thiết thực, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, đồng thời căn cứ tính chất, phạm vi, quy mô tác động, mức độ rủi ro, các đề xuất đổi mới, sáng tạo tại Quy định được phân thành 4 nhóm:

Thứ nhất, đột phá khâu thực thi là giải pháp tháo gỡ vướng mắc trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, cải tiến phương pháp quản lý, điều hành hoặc ứng dụng công nghệ mới trong khuôn khổ đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Đề xuất phải tạo ra thay đổi đáng kể về phương thức tổ chức thực hiện, thời gian, chi phí, chất lượng, năng suất hoặc hiệu quả thực thi và giải quyết được điểm nghẽn thực tế; không bao gồm cải tiến nghiệp vụ thông thường không làm thay đổi đáng kể kết quả đầu ra.

Thứ hai, đột phá thể chế là đề xuất chính sách mới đối với vấn đề chưa có quy định hoặc đề xuất cách thức thực hiện khác với quy định của pháp luật hiện hành nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, bất cập về cơ chế, chính sách, phát huy hiệu quả nguồn lực phát triển.

Thứ ba, mô hình thí điểm là việc áp dụng thử nghiệm một thiết chế tổ chức bộ máy, cơ chế tài chính hoặc mô hình quản trị mới trên một địa bàn, lĩnh vực cụ thể trong thời gian xác định, làm cơ sở tổng kết, đánh giá, hoàn thiện trước khi xem xét áp dụng hoặc nhân rộng. 

Thứ tư, không gian thử nghiệm có kiểm soát là việc thiết lập môi trường pháp lý giới hạn, khép kín và an toàn để thử nghiệm giải pháp tiềm ẩn rủi ro cao, chưa có tiền lệ, đòi hỏi cơ chế giám sát thực thi nghiêm ngặt và phương án can thiệp, chấm dứt kịp thời khi xảy ra rủi ro.

6 nguyên tắc tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ

Quy định số 220-QĐ/TW nêu rõ 6 nguyên tắc tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Một là, bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng; sự giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân; bảo đảm thống nhất, đồng bộ, xuyên suốt giữa quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Hai là, cán bộ đổi mới, sáng tạo có đề xuất được cấp có thẩm quyển phê duyệt, thực hiện đúng chủ trương, quy định và đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước, ngành, lĩnh vực, địa phương, cơ quan, đơn vị thì được khuyến khích, ghỉ nhận, tôn vinh, khen thưởng, trọng dụng và bảo vệ theo quy định. Cơ chế khuyến khích, bảo vệ được áp dụng từ khi đề xuất ý tưởng đến khi kết thúc thực hiện, bảo đảm tập trung dân chủ, khách quan, công khai, mình bạch.

Ba là, phân định rõ, khách quan, hợp lý giữa rùi ro, sai sót do nguyên nhân khách quan hoặc pháp luật chưa đầy đủ, đồng bộ với hành vi cố ý vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước vì vụ lợi, lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm. Việc đánh giá trách nhiệm phải đặt trong bối cảnh lịch sư cụ thể, xem xét toàn diện quá trình thực hiện, động cơ, mục đích, thẩm quyền, mức độ lỗi, khả năng dự báo, kiểm soát rủi ro và kết quả; không chỉ căn cứ hậu quả xảy ra để quy kết trách nhiệm mà còn xem xét kết quả, lợi ích đạt được. Tổ chức, cá nhân để xảy ra sai sót phải kịp thời khắc phục, rút kinh nghiệm, phòng ngừa tái phạm.

Bốn là, tuân thủ các tiêu chí, điều kiện, trình tự theo quy định, bảo đảm tôn vinh, trọng dụng, bảo vệ đúng đối tượng, nội dung, động cơ, mục đích, vì lợi ích chung. Cán bộ phải chủ động báo cáo, xử lý xung đột lợi ích theo quy định, bảo đảm công khai, minh bạch.

Năm là, bảo đảm hài hoà giữa phát huy đổi mới, sáng tạo với kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Sáu là, ưu tiên xem xét, bố trí nguồn lực, áp dụng cơ chế hỗ trợ và tạo điều kiện thử nghiệm theo thẩm quyền đối với đề xuất thuộc các lĩnh vực quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Quy định này.

Cụ thể, Quy định xác định 7 lĩnh vực ưu tiên, trong đó có khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển; cải cách hành chính, tinh gọn tổ chức bộ máy; xây dựng Đảng, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo đảm quốc phòng, an ninh, chuyển đổi xanh, phát triển bền vững; giáo dục, đào tạo, văn hóa và chăm sóc sức khỏe Nhân dân; xử lý các vấn đề thực tiễn phát sinh, tháo gỡ những điểm nghẽn do quy định pháp luật chưa đầy đủ, chồng chéo hoặc không còn phù hợp.

Thiết lập cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ

Quy định nêu cụ thể các hình thức ghi nhận, tôn vinh và trọng dụng cán bộ có thành tích đổi mới, sáng tạo. Cán bộ có đề xuất được phê duyệt, triển khai đạt kết quả cao, đóng góp rõ rệt cho sự phát triển chung được xem xét biểu dương, khen thưởng; kết quả thực hiện đề xuất là căn cứ quan trọng trong đánh giá, xếp loại, quy hoạch, đào tạo, bố trí và sử dụng cán bộ.

Đối với những cán bộ có thành tích đột phá, mang lại hiệu quả đặc biệt xuất sắc, có khả năng lan tỏa và nhân rộng trên phạm vi cả nước, Quy định đặt ra cơ chế ưu tiên xem xét bố trí, bổ nhiệm vào chức vụ lãnh đạo, quản lý cao hơn theo quy định; ưu tiên đưa vào quy hoạch cán bộ cấp chiến lược hoặc chức danh lãnh đạo cao hơn; giao chủ trì các nhiệm vụ trọng điểm, chiến lược, đột phá và tạo điều kiện về nguồn lực, nhân lực để tiếp tục phát huy năng lực.

Cùng với cơ chế trọng dụng, Quy định nêu rõ vấn đề bảo vệ cán bộ trong quá trình thực hiện các đề xuất đổi mới, sáng tạo. Đối tượng được xem xét bảo vệ không chỉ là cán bộ trực tiếp đề xuất, tổ chức thực hiện mà còn bao gồm những người tham mưu, thẩm định, thành viên hội đồng tư vấn, giám sát, cán bộ phê duyệt và các cơ quan phối hợp có liên quan.

Các biện pháp bảo vệ được quy định cụ thể, từ bảo vệ vị trí công tác, quy hoạch, bố trí, sử dụng cán bộ đến bảo vệ danh dự, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp; xem xét không xử lý, miễn hoặc giảm trách nhiệm theo thẩm quyền khi đáp ứng đầy đủ điều kiện. Trường hợp cán bộ bị xem xét, xử lý không đúng, được cấp có thẩm quyền kết luận thực hiện đúng chủ trương, đúng quy định, có động cơ trong sáng vì lợi ích chung thì được xem xét phục hồi danh dự, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp. Việc khôi phục các quyền lợi và xin lỗi, cải chính phải được thực hiện theo quy định, trong thời hạn không quá 30 ngày làm việc kể từ ngày có kết luận của cấp có thẩm quyền.

Đề cao trách nhiệm người đứng đầu, gắn đổi mới với kiểm soát quyền lực

Quy định số 220-QĐ/TW nhấn mạnh yêu cầu phân định rõ rủi ro, sai sót do nguyên nhân khách quan, sai sót không cố ý với hành vi cố ý vi phạm vì vụ lợi, lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm. Việc xem xét trách nhiệm phải đặt trong bối cảnh lịch sử cụ thể, đánh giá toàn diện động cơ, mục đích, thẩm quyền, mức độ lỗi, khả năng dự báo, kiểm soát rủi ro và kết quả đạt được, không chỉ căn cứ vào hậu quả xảy ra để quy kết trách nhiệm.

Quy định cũng xác định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có việc lợi dụng chủ trương đổi mới, sáng tạo để cố ý làm trái, trục lợi chính sách, che giấu sai phạm; tự ý triển khai đề xuất khi chưa được phê duyệt; cản trở, gây khó khăn trong quá trình thẩm định, phê duyệt và bảo vệ cán bộ; lạm dụng quyền lực để trù dập, trả thù hoặc cố ý quy kết trách nhiệm khi không có căn cứ.

Đối với cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo và người đứng đầu, Quy định yêu cầu chủ động phát hiện, giao nhiệm vụ mới, việc khó, vấn đề tồn đọng kéo dài; gắn giao nhiệm vụ với giao quyền, xác định rõ trách nhiệm, sản phẩm, tiến độ, nguồn lực và điều kiện thực hiện. Người đứng đầu phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, lấy kết quả và hiệu quả thực thi làm căn cứ chủ yếu để đánh giá cán bộ; đồng thời chịu trách nhiệm nếu chậm quyết định, né tránh hoặc để công việc đình trệ, lãng phí nguồn lực, bỏ lỡ cơ hội phát triển.

Để bảo đảm triển khai thống nhất, Ban Bí thư giao các cơ quan Trung ương theo chức năng, nhiệm vụ tổ chức hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và cụ thể hóa các nội dung của Quy định. Các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương và các cấp ủy, tổ chức đảng liên quan có trách nhiệm quán triệt, rà soát, sửa đổi, bổ sung quy chế, quy trình nội bộ, phân công rõ trách nhiệm trong tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt, quản trị rủi ro, giám sát thực thi và bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo.

Quy định số 220-QĐ/TW có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Việc triển khai đồng bộ các cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ gắn với kiểm soát quyền lực, đề cao trách nhiệm sẽ góp phần tạo môi trường công tác khuyến khích tinh thần chủ động, sáng tạo, phát huy năng lực và khát vọng cống hiến của đội ngũ cán bộ trong thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao.