Quy định mới về tài khoản chứng khoán phải xác thực VNeID: Nhà đầu tư cẩn trọng với bẫy lừa đảo mới

Theo quy định tại Nghị định số 69/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định về định danh và xác thực điện tử, được bổ sung tại Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, tài khoản giao dịch chứng khoán thuộc nhóm tài khoản phải liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử. Đối với tài khoản chứng khoán đã được tạo lập trước ngày 28/9/2026, việc liên kết, xác thực phải hoàn thành chậm nhất trước ngày 31/12/2026.

Quy định này góp phần tăng cường xác thực chủ thể giao dịch, hạn chế việc sử dụng tài khoản không chính chủ và nâng cao an toàn cho thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, theo cảnh báo vừa đưa ra của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đây cũng là vấn đề có thể bị các đối tượng xấu lợi dụng để tạo dựng thông tin giả, gây tâm lý lo lắng và thúc giục nhà đầu tư thực hiện những thao tác không an toàn.

“Cần nhấn mạnh rằng, yêu cầu liên kết, xác thực tài khoản theo quy định pháp luật là có thật; nhưng không phải mọi cuộc gọi, tin nhắn hoặc đường dẫn tự nhận là hướng dẫn xác thực đều là chính thức” – UBCKNN khuyến cáo.

Nhà đầu tư cần cảnh giác khi nhận được cuộc gọi yêu cầu liên kết, xác thực VNeID

Những thủ đoạn lừa đảo phổ biến

Theo đó, cơ quan quản lý đưa ra cảnh báo về một số thủ đoạn phổ biến: Các đối tượng lừa đảo có thể giả danh nhân viên công ty chứng khoán, bộ phận chăm sóc khách hàng hoặc cán bộ cơ quan quản lý để liên hệ với nhà đầu tư, mời chào mở tài khoản giao dịch chứng khoán trực tuyến, thông báo tài khoản chưa hoàn thành xác thực, sắp bị khóa hoặc bị hạn chế giao dịch nếu không thực hiện ngay. Sau đó, đối tượng yêu cầu nhà đầu tư truy cập đường dẫn, quét mã QR, cung cấp thông tin cá nhân, hình ảnh giấy tờ tùy thân, mã OTP, mật khẩu hoặc thực hiện thao tác xác thực khuôn mặt trên website, ứng dụng không rõ nguồn gốc.

Có trường hợp đối tượng lừa đảo giả danh nhân viên công ty chứng khoán, hướng dẫn nhà đầu tư cài đặt ứng dụng giả mạo, phần mềm hỗ trợ kỹ thuật hoặc yêu cầu chia sẻ màn hình, cấp quyền truy cập và điều khiển thiết bị.

Một thủ đoạn khác là sử dụng tên, hình ảnh, biểu tượng, tài liệu hoặc giao diện gần giống với công ty chứng khoán và cơ quan quản lý để tạo lòng tin. Đối tượng có thể biết trước một số thông tin giao dịch hoặc thông tin cá nhân của khách hàng, từ đó khiến yêu cầu giả mạo có vẻ đáng tin cậy hơn.

Sau khi có được thông tin đăng nhập, mã xác thực hoặc quyền kiểm soát thiết bị, các đối tượng có thể chiếm quyền truy cập tài khoản, thực hiện giao dịch trái phép, thay đổi thông tin liên hệ, chiếm đoạt tài sản hoặc tiếp tục khai thác dữ liệu cá nhân của nhà đầu tư.

Nhà đầu tư chủ động bảo vệ tài khoản

Với những thủ đoạn tinh vi trên, UBCKNN khuyến nghị nhà đầu tư chủ động bảo vệ tài khoản.

Để thực hiện đúng quy định về xác thực định danh điện tử và hạn chế nguy cơ bị lừa đảo, nhà đầu tư cần chủ động xác minh thông tin. Chỉ thực hiện hướng dẫn liên kết, xác thực thông qua ứng dụng, website và các kênh giao dịch chính thức của công ty chứng khoán. Khi nhận được thông báo bất thường, cần chủ động gọi đến số điện thoại công bố trên website chính thức để kiểm tra, không sử dụng số điện thoại hoặc đường dẫn do người lạ cung cấp.

Đồng thời, nhà đầu tư cần bảo mật thông tin xác thực: Không cung cấp mật khẩu đăng nhập, mã PIN, mã OTP, mã khôi phục hoặc thông tin bảo mật tài khoản cho bất kỳ cá nhân nào qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội. Không gửi hình ảnh giấy tờ tùy thân hoặc dữ liệu sinh trắc học cho các địa chỉ, ứng dụng chưa được xác minh.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu nhà đầu tư thận trọng với đường dẫn và ứng dụng: Không tùy tiện truy cập đường dẫn, quét mã QR hoặc cài đặt ứng dụng được gửi từ tài khoản, số điện thoại không rõ nguồn gốc. Chỉ tải ứng dụng từ kho ứng dụng chính thức và kiểm tra đúng tên nhà phát triển, đơn vị cung cấp.

Không trao quyền kiểm soát thiết bị: Không chia sẻ màn hình, không cài phần mềm điều khiển từ xa và không cấp quyền truy cập thiết bị theo yêu cầu của người tự xưng là nhân viên hỗ trợ xác thực.

Nhà đầu tư cũng cần kiểm tra giao dịch thường xuyên: Theo dõi thông báo đăng nhập, biến động số dư và lịch sử giao dịch. Kịp thời liên hệ công ty chứng khoán nếu phát hiện dấu hiệu bất thường.

Cần làm gì khi nghi ngờ bị lừa đảo?

Khi đã truy cập đường dẫn đáng ngờ, cung cấp thông tin bảo mật, cài đặt ứng dụng lạ hoặc phát hiện tài khoản có dấu hiệu bị chiếm quyền kiểm soát, nhà đầu tư cần nhanh chóng liên hệ công ty chứng khoán - nơi mở tài khoản giao dịch đề nghị kiểm tra, áp dụng biện pháp bảo vệ tài khoản và phối hợp xử lý. Trường hợp có nguy cơ mất tiền, cần liên hệ ngay ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán liên quan đề nghị hỗ trợ ngăn chặn giao dịch theo quy định.

Đồng thời, nhà đầu tư nên sử dụng thiết bị an toàn để thay đổi mật khẩu, thu hồi các phiên đăng nhập đáng ngờ; lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, đường dẫn, tài khoản nhận tiền và các bằng chứng liên quan; thông báo cho cơ quan công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, xử lý theo quy định pháp luật.

Đặc biệt, nhà đầu tư không tiếp tục trao đổi hoặc chuyển tiền cho các đối tượng tự nhận có khả năng “thu hồi tiền bị lừa”, bởi đây có thể là thủ đoạn lừa đảo tiếp theo.

UBCKNN lưu ý, việc thực hiện xác thực định danh điện tử là yêu cầu nhằm tăng cường an toàn cho hoạt động giao dịch trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ tài khoản không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn phụ thuộc vào ý thức cảnh giác và trách nhiệm bảo mật thông tin của mỗi nhà đầu tư.

“Nhà đầu tư cần ghi nhớ: xác thực đúng quy trình – bảo mật thông tin cá nhân – kiểm tra qua kênh chính thức – không làm theo yêu cầu bất thường. Chủ động phòng ngừa là biện pháp quan trọng để bảo vệ tài sản, thông tin cá nhân của chính mình và cũng chính là góp phần xây dựng thị trường chứng khoán an toàn, minh bạch, lành mạnh” – UBCKNN nhấn mạnh.