Quy định rõ việc công chứng giao dịch đất đai ngay trong luật

Quy định rõ hình thức giao dịch quyền sử dụng đất, hạn chế rủi ro pháp lý

Nhấn mạnh Luật Đất đai là đạo luật quan trọng, phức tạp, nhạy cảm, có tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế - xã hội, chính trị, quốc phòng, an ninh và việc thực thi nhiều chính sách, pháp luật, ĐBQH Lương Đình Hưng (Nghệ An) cho rằng, việc sửa đổi luật tại kỳ họp này có ý nghĩa chính trị, pháp lý đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với việc hoàn thiện thể chế mà còn tác động đến định hướng phát triển đất nước trong bối cảnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

ĐBQH Lương Đình Hưng (Nghệ An) phát biểu.

Theo đại biểu, việc sửa đổi Luật Đất đai cần khắc phục những hạn chế, bất cập, các quy định chưa phù hợp, chưa theo kịp yêu cầu phát triển mới; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, phát huy vai trò của tài nguyên đất đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và môi trường sinh thái; đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, bảo đảm quyền và việc thực hiện nghĩa vụ của người sử dụng đất.

Đánh giá về công tác chuẩn bị, đại biểu Lương Đình Hưng cho rằng, hồ sơ dự án Luật Đất đai (sửa đổi) đã được Chính phủ, với Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì soạn thảo, nghiên cứu, xây dựng công phu, kỹ lưỡng, bảo đảm thành phần hồ sơ theo quy định. Đại biểu đánh giá cao sự chủ động, tích cực, khẩn trương của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong quá trình xây dựng hồ sơ đề xuất chính sách và hồ sơ dự án luật, thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định.

Trong thời gian ngắn, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tổ chức gần 20 hội nghị, hội thảo lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, người làm thực tiễn, các bộ, ngành, địa phương, đối tượng chịu tác động và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam; tiếp nhận ý kiến phản biện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ý kiến của người dân qua ứng dụng VNeID, ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, cùng ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các thành viên Chính phủ và ý kiến của các cơ quan của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội... Theo đại biểu, các ý kiến đã được nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ, thấu đáo, toàn diện trong quá trình hoàn thiện dự thảo.

Đại biểu Lương Đình Hưng cũng đánh giá cao chất lượng dự thảo Luật trình Quốc hội lần này, với bố cục khoa học, logic, chặt chẽ; được thiết kế theo hướng chỉ quy định những vấn đề khung, có tính nguyên tắc, giao Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương quy định những nội dung thường xuyên biến động nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.

Theo đại biểu, dự thảo đã thể chế hóa các quan điểm, định hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về sửa đổi Luật Đất đai, cụ thể hóa 7 nhóm chính sách được Chính phủ thông qua, đồng thời bám sát ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm... Đặc biệt, dự thảo hướng tới mục tiêu đưa đất đai thực sự trở thành nguồn lực chiến lược, nguồn lực nội sinh, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới; chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị đất đai phục vụ phát triển, hướng tới nền quản trị hiện đại, đồng bộ, công khai, minh bạch và hiệu quả.

Đại biểu đánh giá dự thảo có nhiều nội dung mới mang tính đột phá, vượt trội, với tầm nhìn dài hạn, thể hiện bước đột phá về tư duy trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An dự thảo luận tổ.

Bên cạnh những đánh giá tích cực, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số quy định cụ thể, trong đó đặc biệt quan tâm đến hình thức giao dịch quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất.

Theo đại biểu, pháp luật đất đai qua các thời kỳ đã quy định việc công chứng, chứng thực đối với nhiều giao dịch như chuyển nhượng, tặng cho, góp vốn, thế chấp bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất... Đây phần lớn là những giao dịch có giá trị lớn, tính chất phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Việc quy định rõ yêu cầu công chứng, chứng thực vì vậy có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch.

Đối chiếu với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Lương Đình Hưng chỉ ra rằng, Điều 21 quy định về quyền và nghĩa vụ chung của người sử dụng đất nhưng chưa quy định cụ thể hình thức công chứng, chứng thực đối với các giao dịch quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất như Luật Đất đai năm 2024.

Trong khi đó, khoản 4 Điều 21 dự thảo giao Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực, phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối, liên thông dữ liệu quản lý đất đai.

Đại biểu băn khoăn về tính thống nhất giữa quy định này với pháp luật về công chứng; đồng thời cho rằng, những giao dịch quyền sử dụng đất có giá trị lớn, dễ phát sinh tranh chấp cần được quy định rõ về yêu cầu công chứng, chứng thực ngay trong luật.

Từ đó, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu kế thừa khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai năm 2024, bổ sung trực tiếp vào dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) quy định về công chứng hoặc chứng thực đối với các giao dịch quyền sử dụng đất thuộc diện bắt buộc.

Theo đại biểu, việc thay đổi cách thức quy định về công chứng, chứng thực có tác động lớn đến việc thực hiện quyền của người sử dụng đất, công tác quản lý nhà nước về đất đai, sự ổn định, lành mạnh của thị trường bất động sản và môi trường đầu tư... Quy định rõ ngay trong luật sẽ góp phần hạn chế rủi ro pháp lý, phòng ngừa tranh chấp, khiếu kiện phát sinh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch.

Hoàn thiện quy định về đất quốc phòng, an ninh

Về quản lý đất quốc phòng, an ninh tại Điều 88 dự thảo Luật, đại biểu thống nhất với nội dung quy định, cho rằng dự thảo đã kế thừa, phát triển các chính sách tại Điều 200 và Điều 201 Luật Đất đai năm 2024 về đất quốc phòng, an ninh và đất quốc phòng, an ninh kết hợp với hoạt động lao động, sản xuất, xây dựng kinh tế.

Tuy nhiên, để phù hợp với chủ trương của Bộ Chính trị về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về đất đai, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ quy định việc quản lý đối với đất quốc phòng, an ninh.

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 10

Nhấn mạnh Luật Đất đai là đạo luật nền tảng, có mối quan hệ mật thiết với nhiều lĩnh vực pháp luật, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát bốn nhóm pháp luật có liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và tính khả thi khi tổ chức thực hiện.

Cụ thể, nhóm pháp luật về xác lập, quản lý, sử dụng tài sản, gồm pháp luật dân sự, quản lý, sử dụng tài sản công và công chứng; nhóm pháp luật liên quan đến đầu tư có sử dụng đất, gồm đầu tư, đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư, quy hoạch, xây dựng, nhà ở, kinh doanh bất động sản, đấu thầu và đấu giá tài sản.

Cùng với đó là nhóm pháp luật về ngân sách, tài chính, gồm ngân sách nhà nước, giá, thuế, phí, lệ phí; nhóm pháp luật quy định về chính sách ưu đãi đất đai trong các lĩnh vực như di sản văn hóa, giáo dục, du lịch.

ĐBQH Lương Đình Hưng cũng đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) với các dự án luật đang được Quốc hội xem xét, sửa đổi, bổ sung tại Kỳ họp thứ Hai; đồng thời bảo đảm tính thống nhất giữa các tài liệu trong hồ sơ dự án luật... Đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội và cơ quan có liên quan, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ dự án luật trước khi trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại hội trường.