Quy hoạch 100 năm TPHCM: Định hình siêu đô thị với 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh

Tại kỳ họp thứ 6 (kỳ họp chuyên đề) HĐND TPHCM sáng 29/10, UBND TPHCM đã chính thức trình quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh cho biết sau sắp xếp địa giới hành chính, thành phố có không gian phát triển rộng lớn hơn song cũng đối mặt với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, hạ tầng kết nối, quản trị đô thị, bảo vệ môi trường và đời sống người dân.

Theo ông Minh, thành phố cần nhanh chóng chuyển tiềm năng thành động lực, cơ chế thành hành động, nguồn lực thành kết quả, phấn đấu đạt tăng trưởng 2 con số gắn với phát triển bền vững, bao trùm.

Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh phát biểu khai mạc kỳ họp thứ 6 (kỳ họp chuyên đề) HĐND TP sáng 29/10. Ảnh: Phước Sáng

Ông nhấn mạnh quy hoạch tổng thể là khung chiến lược định hình cấu trúc và năng lực cạnh tranh dài hạn của TPHCM. Thành phố cần phát triển thành một chỉnh thể thống nhất, đa cực, đa trung tâm, lấy con người làm trung tâm, thay vì chia cắt theo địa giới, ngành, lĩnh vực và dự án. Quy hoạch phải bảo đảm tính khoa học, dự báo và đồng bộ, đồng thời giải quyết căn cơ các điểm nghẽn về ùn tắc, ngập nước, ô nhiễm môi trường.

Trình bày tờ trình về Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết sau hợp nhất, thành phố trở thành siêu đô thị có sự liên kết chặt chẽ về kinh tế, công nghiệp, cảng biển và hạ tầng. Vì vậy, việc tích hợp quy hoạch của 3 địa phương thành một quy hoạch tổng thể là cấp thiết nhằm khắc phục tình trạng phân tán, chồng lấn, thiếu đồng bộ.

Theo ông Cường, quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030, TPHCM trở thành đô thị thông minh, hiện đại hàng đầu Đông Nam Á; đến năm 2045 vươn tầm trung tâm kinh tế, văn hóa - xã hội, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á. Tầm nhìn đến năm 2075 và xa hơn, thành phố hướng tới đô thị toàn cầu, ngang tầm các đô thị hàng đầu thế giới.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường trình bày tờ trình về Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Ảnh: Phước Sáng

5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết thành phố định hướng phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, gồm 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh, 5 hệ liên kết chiến lược và 10 vùng quản lý phát triển.

Trong đó, lõi trung tâm tập trung dịch vụ tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo; phía Bắc phát triển công nghiệp, công nghệ cao, logistics; phía Nam tập trung cảng biển, thương mại tự do, năng lượng; phía Tây phát triển đô thị, giáo dục và y tế.

Năm trung tâm vệ tinh gồm Côn Đảo, Long Hải - Hồ Tràm, Hóc Môn - Củ Chi, Bàu Bàng và Tân Uyên - Bắc Tân Uyên. Sông Sài Gòn, sông Đồng Nai và rừng Cần Giờ được xác định là không gian nền tảng xanh, xanh dương của thành phố.

Về sử dụng đất, diện tích đất xây dựng dự kiến đạt 280-290 nghìn ha vào năm 2030 và tăng lên 365-390 nghìn ha vào năm 2050. Thành phố ưu tiên phát triển đô thị nén theo mô hình TOD tại các đầu mối giao thông, kết hợp tổ chức không gian ba chiều gồm mặt đất, ngầm và trên cao.

Toàn cảnh kỳ họp thứ 6 (kỳ họp chuyên đề) HĐND TPHCM sáng 29/10. Ảnh: Phước Sáng

Về kinh tế, quy hoạch xác định 10 ngành, lĩnh vực thuộc 4 nhóm cốt lõi. Trong đó, sản xuất tiên tiến dự kiến đóng góp 0,8-0,95% vào tăng trưởng, trung tâm tài chính khu vực đóng góp 0,74-0,84%.

Trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, đến năm 2050, TPHCM hướng tới trở thành trung tâm giáo dục đại học, khoa học - công nghệ hàng đầu châu Á, với quy mô 2 triệu sinh viên; đồng thời bổ sung 1.400-2.000ha đất giáo dục đại học trong giai đoạn 2030-2050.

Về y tế, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2045 đạt 45 giường bệnh và 35 bác sĩ/10.000 dân. Thành phố cũng ưu tiên phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê và nhà ở công nhân gắn với giao thông công cộng và việc làm.

Quy hoạch 18 tuyến đường sắt đô thị, 450km tàu điện mặt đất

Về giao thông, quy hoạch đặt mục tiêu nâng tỷ lệ vận tải hành khách công cộng lên 55-65%. Đến năm 2050, thành phố dự kiến hoàn thành 18 tuyến đường sắt đô thị dài 961km và khoảng 450km tramway (tàu điện mặt đất). Hệ thống luồng hàng hải dài khoảng 322km, kết nối cảng cửa ngõ quốc tế Cái Mép - Thị Vải.

Để ứng phó ngập nước và sụt lún, thành phố kết hợp giải pháp công trình và phi công trình theo từng lưu vực, đồng thời phân vùng thích ứng sụt lún thành 4 nhóm.

Không gian biển được định hướng liên kết Cần Giờ, Cái Mép - Thị Vải, Vũng Tàu và Côn Đảo, đồng thời xác định các vị trí tiềm năng phát triển điện gió ngoài khơi và lấn biển.

Các đại biểu tham dự kỳ họp thứ 6 (kỳ họp chuyên đề) HĐND TPHCM sáng 29/10. Ảnh: Phước Sáng

Thành phố cũng định hướng phát triển các khu chức năng đặc thù như Trung tâm Tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia, khu công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và AI. Về dài hạn, thành phố nghiên cứu hình thành khu kinh tế đặc biệt ven biển tại Vũng Tàu.

Để thực hiện quy hoạch, TPHCM lấy vốn nhà nước làm nguồn lực dẫn dắt, huy động thêm nguồn lực xã hội thông qua hợp tác công tư (PPP), khai thác giá trị tăng thêm từ đất đai, hạ tầng và tái thiết đô thị.