Quỹ nhà ở xã hội Thành phố Hồ Chí Minh trước bài toán về nhu cầu 1 triệu căn hộ

Hội thảo Quốc tế về Phát triển Đô thị Bền vững quy tụ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và doanh nghiệp để tìm lời giải cho khủng hoảng nhà ở đô thị. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Nhu cầu nhà ở xã hội trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 1 triệu căn hộ, trong khi chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2021 – 2030 là 199.400 căn. Thực tế này đặt ra sức ép chưa từng có lên quỹ nhà ở xã hội.

Tham luận tại Hội thảo ngày 15/10, đại diện Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong giai đoạn 2021 – 2025, Thành phố hoàn thành 17.902/18.143 căn, đạt 98% chỉ tiêu 5 năm mà Thủ tướng Chính phủ giao. Tuy nhiên, kết quả này vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế.

Tại cuộc Hội thảo quốc tế thường niên lần thứ 12 về Phát triển Đô thị Bền vững (ICSUD 2026) với chủ đề "Nhà ở cho mọi người: Khả năng chi trả, tính bao trùm và bền vững" - do Trường Đại học Việt Đức (VGU) phối hợp cùng Đại học Kỹ thuật Darmstadt (Cộng hòa Liên bang Đức) và Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức - các chuyên gia đã nêu nhiều dữ liệu đáng chú ý.

Tiến sĩ Nguyễn Quang, thuộc Chương trình Phát triển Định cư Con người Liên Hợp Quốc (UN-HABITAT), chia sẻ tại Hội thảo. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Trong kế hoạch giai đoạn 2026 – 2030, đại diện Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cho biết đô thị này phải phát triển thêm 181.257 căn nhà ở xã hội, gấp 10 lần kết quả đạt được của giai đoạn trước. Cụ thể, giai đoạn 2026 – 2027 dự kiến phát triển 66.657 căn, giai đoạn 2028 – 2030 dự kiến phát triển 114.600 căn.

"Các chủ đề tập trung thảo luận về khả năng chi trả của nhà ở, sở hữu nhà ở và nhà ở cho thuê, nâng cao chất lượng nhà ở dựa vào quy hoạch và thiết kế, đánh giá khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, nhà ở và định hướng phát triển giao thông công cộng sức chở lớn (TOD)", đại diện Ban Tổ chức cho biết.

Quỹ đất 1.740 ha và cơ chế "luồng xanh"

Về quỹ đất, sau khi sáp nhập với tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và tỉnh Bình Dương, tổng hợp quỹ đất nhà ở xã hội trên địa bàn Thành phố hiện có 195 dự án/khu đất với tổng diện tích khoảng 740 ha. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2040 quy hoạch bổ sung để đạt tổng quỹ đất khoảng 1.740 ha.

Để tháo gỡ thủ tục, Ủy ban nhân dân Thành phố đã ban hành Công văn số 1913/UBND-ĐT về thống nhất trình tự thủ tục thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, trong đó cắt giảm ít nhất 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, Hội đồng nhân dân Thành phố ban hành Nghị quyết số 09/2023/NQ-HĐND về cơ chế hỗ trợ toàn bộ lãi suất đối với dự án nhà ở xã hội được Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh cho vay, với mức vốn vay tối đa 200 tỷ đồng/dự án, thời hạn hỗ trợ không quá 07 năm.

Hiện Thành phố đang trình Hội đồng nhân dân thông qua Nghị quyết hỗ trợ 50% kinh phí đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật thuộc phạm vi dự án nhà ở xã hội nhưng không quá 10 tỷ đồng/dự án.

Nhà ở cho thuê: Mảnh ghép còn thiếu

Theo báo cáo, tổng số quỹ nhà ở cho thuê thuộc tài sản công trên địa bàn Thành phố hiện nay là 13.668 phòng/căn hộ và 40.980 chỗ ở cho sinh viên. Trong đó, nhà lưu trú công nhân có 477 phòng đang cho thuê (đạt 100%) với giá từ 19.500 đến 50.000 đồng/m²/tháng; nhà ở công vụ có 438 căn với giá từ 3.100 đến 40.000 đồng/m²/tháng; nhà sinh viên có 40.980 chỗ với giá từ 205.000 đến 275.000 đồng/sinh viên/tháng.

Đáng lưu ý, theo quy định tại Luật Nhà ở năm 2023 và các Nghị định hướng dẫn thi hành, không còn quy định tỷ lệ tối thiểu bắt buộc về diện tích nhà ở xã hội phải dành cho thuê, cho thuê mua trong các dự án nhà ở xã hội. Điều này đặt ra thách thức lớn cho việc phát triển nhà ở cho thuê.

Toàn cảnh Hội thảo. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Để giải quyết, Thành phố đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ: đầu tư công nhà ở xã hội phục vụ mục tiêu kép với chỉ tiêu 10.000 căn; đầu tư và tạo lập nhà ở xã hội cho thuê theo Nghị định số 302/2025/NĐ-CP với chỉ tiêu 25.000 căn đối với Quỹ Phát triển nhà ở; kêu gọi đầu tư nhà lưu trú công nhân với chỉ tiêu 15.000 căn; và chuyển đổi mục tiêu quỹ nhà ở thuộc tài sản công phục vụ tái định cư sang mục tiêu nhà ở xã hội để cho thuê với chỉ tiêu 8.000 căn.

Định hướng chính sách đột phá

Thành phố đang triển khai Luật Phát triển đô thị, trong đó Trung ương đã giao thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố trong việc ban hành các quy định, chính sách đặc thù về nhà ở, đô thị vượt trội. Thành phố đang xây dựng quy định chính sách, cơ chế ưu đãi về đầu tư, xây dựng, quản lý bảo trì khai thác để hỗ trợ phát triển các loại hình nhà ở.

Theo kế hoạch, trong quý III/2026, Thành phố Hồ Chí Mỉnh dự kiến khởi công 57 dự án nhà ở xã hội, quy mô khoảng 56.400 căn. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Hội thảo ICSUD 2026 quy tụ các nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà phát triển bất động sản, nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, sinh viên và người quan tâm đến phát triển bền vững. Phiên đặc biệt với sự tham gia của các nhà quản lý và chuyên gia sẽ thảo luận sâu về các vấn đề thực tiễn trong phát triển nhà ở tại Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, biến đổi khí hậu, chuyển đổi vùng và đáp ứng mục tiêu phát triển nhanh, bao trùm, bền vững./.