'Quy tắc 5 phút' ngắt cơn nghiện lướt điện thoại

Nhìn màn hình ở khoảng cách gần trong thời gian dài có thể khiến não bộ liên tục bị kích thích, dẫn đến mệt mỏi và căng thẳng. Ảnh: Getty Images.

Theo CNN, chủ đề này được Giáo sư Kara Alaimo (Đại học Fairleigh Dickinson, Mỹ), tác giả cuốn Over the Influence: Why Social Media Is Toxic for Women and Girls - And How We Can Take It Back, phân tích trong bài bình luận mới đây.

Một nghiên cứu ở Đức cho thấy tâm trạng của những người sử dụng “Internet có vấn đề” thường căng thẳng và tồi tệ hơn, đồng thời dễ bỏ bê những khía cạnh khác trong cuộc sống. Đây là tình trạng dành quá nhiều thời gian cho Internet hoặc các nền tảng trực tuyến đến mức ảnh hưởng đến học tập, công việc, các mối quan hệ và sức khỏe tinh thần.

Andreas Oelker, nghiên cứu sinh tại Đại học Duisburg-Essen (Đức), tác giả chính của nghiên cứu, cho biết: “Stress và tâm trạng tiêu cực khiến con người dễ sử dụng Internet hơn và việc sử dụng Internet quá mức lại khiến tình trạng này trở nên nghiêm trọng”.

Theo TS Silke Müller, trợ lý nghiên cứu sau tiến sĩ và đồng tác giả, kết quả này góp phần làm sáng tỏ tình trạng sử dụng “Internet có vấn đề” - một hiện tượng hiện chưa được phân loại là rối loạn tâm thần nhưng cần được xem xét trong tương lai.

Bà cũng lưu ý rằng nghiên cứu mới chỉ thực hiện trên người trưởng thành nên chưa thể khẳng định trẻ em có gặp hiện tượng tương tự hay không.

Màn hình ảnh hưởng tâm trạng như thế nào?

Bên cạnh kết quả của nghiên cứu mới, nhiều nghiên cứu trước đây cũng chỉ ra việc dành quá nhiều thời gian trước màn hình khiến con người kém hạnh phúc.

Theo Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA), thời gian ngồi nhiều và sử dụng thiết bị điện tử kéo dài làm giảm mức độ hoạt động thể chất, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.

Khi mải mê lướt điện thoại hoặc máy tính, con người thường ít vận động hơn, trong khi hoạt động thể chất là yếu tố thiết yếu đối với sức khỏe và cảm giác hạnh phúc.

Ngoài ra, việc nhìn màn hình ở khoảng cách gần trong thời gian dài khiến não bộ liên tục bị kích thích, dẫn đến mệt mỏi.

Nhiều người còn liên tục chuyển đổi giữa việc trả lời tin nhắn, email và lướt mạng xã hội khiến não phải xử lý quá nhiều thông tin cùng lúc và nhanh chóng kiệt sức. Việc đa nhiệm trên môi trường số (media multitasking) làm tăng gánh nặng nhận thức, giảm khả năng tập trung và dễ gây căng thẳng, theo APA.

Khi muốn lên mạng, hãy thử trì hoãn 5 phút để vận động hoặc thư giãn, sau đó tiếp tục kéo dài thêm 5 phút nữa trước khi mở thiết bị. Ảnh: Phương Lâm.

Bên cạnh đó, môi trường trực tuyến cũng khiến con người có xu hướng đối xử với nhau ít thân thiện hơn so với khi giao tiếp trực tiếp. Không chỉ vậy, việc liên tục so sánh bản thân với những hình ảnh được chọn lọc, chỉnh sửa kỹ lưỡng mà người khác đăng trên mạng xã hội cũng khiến nhiều người cảm thấy bản thân thua kém.

Theo tạp chí Current Opinion in Psychology, việc so sánh trên mạng xã hội có liên quan đến mức độ tự ti cao hơn và sức khỏe tinh thần kém hơn.

Trong khi đó, các mối quan hệ bạn bè đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần, và chúng thường được nuôi dưỡng hiệu quả hơn thông qua những cuộc gặp gỡ trực tiếp thay vì chỉ giao tiếp trên mạng.

Đồng thời, báo cáo của U.S. Surgeon General 2023 cũng nhấn mạnh rằng các kết nối xã hội trực tiếp là yếu tố bảo vệ quan trọng đối với sức khỏe và hạnh phúc.

Làm gì để giảm phụ thuộc Internet?

Theo Parin Kamdar, nhà tâm lý học lâm sàng tại New Jersey (Mỹ), việc sử dụng “Internet có vấn đề” có nhiều điểm tương đồng với rối loạn ăn uống, nghiện và rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD).

Điều này khiến việc thay đổi hành vi trở nên khó khăn, bởi những thôi thúc này thường diễn ra trong tiềm thức và thói quen. Nói cách khác, nhiều người đã bắt đầu lướt Internet trước khi kịp nhận ra mình đang làm điều đó. Chẳng hạn, chúng ta thường cầm điện thoại sau một cuộc tranh cãi hay mỗi khi cảm thấy kiệt sức và áp lực.

“Khi một người có thể nhận biết rõ ràng sự xuất hiện của thôi thúc này, họ chống lại sự cám dỗ tốt hơn”, bà nói.

Mỗi khi muốn lên mạng, Kamdar đề nghị cố gắng trì hoãn trong 5 phút trước khi mở điện thoại hoặc máy tính. Trong khoảng thời gian đó, bạn có thể tập thể dục, nghe nhạc hoặc thư giãn. Sau đó, hãy kéo dài thời gian chờ thêm 5 phút nữa.

Kara Alaimo cho rằng việc chủ động lên kế hoạch cho những khoảng thời gian không sử dụng thiết bị điện tử mang lại hiệu quả rất lớn.

Thực tế, bạn không cần tốn nhiều tiền để giảm thời gian dùng thiết bị. Chỉ cần thử tắt Wifi vào một buổi chiều cuối tuần, rủ gia đình ra công viên đi dạo, đạp xe hoặc chơi thể thao thay vì mỗi người cầm một chiếc điện thoại.

“Tôi luôn cảm thấy hạnh phúc hơn sau những khoảng thời gian như vậy”, Kara Alaimo viết.

Theo Kara Alaimo, nhiều người sau khi giảm thời gian sử dụng màn hình đều cho biết họ cảm thấy hạnh phúc hơn và có thêm thời gian ra ngoài, vận động, thăm gia đình và bạn bè.

“Mặc dù cảm giác thôi thúc có thể không bao giờ biến mất hoàn toàn, cường độ và sức ảnh hưởng của nó sẽ giảm dần. Thay vì chi phối sự chú ý và hành vi của chúng ta, nó chỉ còn là một ý nghĩ xuất hiện rồi trôi qua”, Kamdar cho biết.

Internet không phải nguyên nhân duy nhất khiến con người căng thẳng, nhưng sử dụng quá mức có thể khiến vòng xoáy cảm xúc tiêu cực trở nên nghiêm trọng hơn.

Giảm thời gian trước màn hình và dành nhiều thời gian hơn cho vận động, thiên nhiên cùng những cuộc gặp gỡ trực tiếp có thể là cách đơn giản để cải thiện sức khỏe tinh thần mỗi ngày.