Quyết liệt hơn vì mục tiêu nghề cá bền vững

Tàu của đoàn viên Nghiệp đoàn nghề cá Tam Quang. Ảnh: VĂN PHIN

Triển khai đồng bộ giải pháp

Bộ Tư pháp vừa ban hành Kết luận kiểm tra số 1309 ngày 7/3/2026 về thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định trên địa bàn thành phố Đà Nẵng theo tinh thần thực hiện Thông báo số 71 ngày 8/2/2026 của Văn phòng Chính phủ, kết luận của Phó Thủ tướng tại cuộc họp Tổ công tác đặc biệt về chống khai thác hải sản bất hợp pháp.

Theo kết quả của Đoàn kiểm tra, trong giai đoạn từ năm 2024 đến tháng 2/2026, thành phố và Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng đã ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm cụ thể hóa các chỉ đạo của Trung ương về chống khai thác IUU.

Các văn bản này tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan chức năng triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ như: quản lý đội tàu cá, kiểm soát hoạt động khai thác trên biển, truy xuất nguồn gốc thủy sản và tăng cường xử lý vi phạm.

Đặc biệt, UBND thành phố đã thành lập Tổ công tác liên ngành kiểm tra việc xử lý vi phạm trong chống khai thác IUU nhằm rà soát các hồ sơ “khép”, không xử phạt vi phạm hành chính theo kiến nghị của đoàn kiểm tra liên ngành do Bộ Công an chủ trì; tiến hành kiểm tra, đối chiếu và bổ sung tài liệu, chứng cứ còn thiếu nhằm bảo đảm tính chặt chẽ về mặt pháp lý đối với từng hồ sơ.

Bộ đội Biên phòng thành phố cũng đề ra nhiều giải pháp chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị trực thuộc thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU, ưu tiên bố trí nguồn nhân lực, phương tiện cho công tác kiểm soát tàu cá.

Theo báo cáo của các cơ quan chức năng, từ đầu năm 2024 đến nay, tình hình vi phạm liên quan đến khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn thành phố cơ bản được kiểm soát. Đáng chú ý, trong giai đoạn này không có tàu cá của Đà Nẵng vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ hoặc xử lý, cho thấy hiệu quả bước đầu của các biện pháp quản lý và giám sát hoạt động khai thác trên biển.

Trong công tác xử lý vi phạm hành chính, từ ngày 1/1/2024 đến ngày 12/2/2026, các lực lượng chức năng đã phát hiện và xử phạt 310 vụ với 334 đối tượng vi phạm, tổng số tiền xử phạt hơn 14,36 tỷ đồng. Đáng ghi nhận, tỷ lệ chấp hành các quyết định xử phạt gần 100%, cho thấy ý thức tuân thủ pháp luật của ngư dân từng bước được nâng lên, đồng thời phản ánh sự nghiêm minh và hiệu quả trong công tác thực thi pháp luật về chống khai thác IUU trên địa bàn.

Thành phố cũng chú trọng tăng cường quản lý đội tàu và giám sát hoạt động khai thác trên biển. Theo thống kê đến ngày 27/2/2026, toàn thành phố có 4.058 tàu cá, tất cả đều được đăng ký, định danh, đánh dấu và cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia; 100% tàu cá được cấp giấy phép khai thác thủy sản. Tỷ lệ tàu cá còn hạn đăng kiểm đạt 96,3%.

Đối với 75 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, thành phố đã lập danh sách, giao chính quyền cơ sở và lực lượng chức năng theo dõi, quản lý chặt chẽ, niêm yết công khai tại cộng đồng.

Trong công tác giám sát hành trình, 1.187/1.187 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), đạt tỷ lệ 100%. Thành phố cũng duy trì việc lập danh sách tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU hằng tuần trên hệ thống giám sát tàu cá; đồng thời hằng ngày theo dõi các tàu mất kết nối VMS hoặc hoạt động gần ranh giới vùng biển được phép khai thác để cảnh báo kịp thời...

Thành phố Đà Nẵng đang hướng đến nghề cá bền vững. Trong ảnh: Tàu cá QNa-91945 của ngư dân Nguyễn Thanh Vương cập cảng cá Tam Quang (Núi Thành) bán hải sản. Ảnh: QUANG VIỆT

Hướng tới nghề cá bền vững

Để nâng cao hiệu quả công tác chống khai thác IUU trong thời gian tới, các cơ quan chức năng của thành phố cần tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trước hết, tiếp tục triển khai có hiệu quả Chỉ thị số 32 ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định và phát triển bền vững ngành thủy sản, các văn bản của Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU…

Tiếp tục duy trì hệ thống giám sát tàu cá hoạt động 24/7, tăng cường cảnh báo sớm đối với các tàu có dấu hiệu vượt ranh giới khai thác hoặc mất kết nối VMS kéo dài; kiểm soát chặt chẽ hơn nữa tàu cá ra vào cảng gắn với nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ trực tiếp thực thi nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, cần chuẩn hóa quy trình xử lý vi phạm hành chính, rà soát các hồ sơ đã xử phạt để kịp thời đính chính, sửa đổi hoặc bổ sung khi có sai sót. Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật cho ngư dân, giúp họ hiểu rõ các quy định về khai thác hợp pháp cũng như hậu quả của việc vi phạm IUU. Khi nhận thức được nâng cao, ngư dân sẽ chủ động tuân thủ pháp luật và tham gia bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Song song với đó, việc bảo đảm an sinh cho ngư dân, đặc biệt đối với những trường hợp chấp nhận giải bản tàu cá hoặc ngừng hoạt động theo quy hoạch cần được quan tâm đúng mức.

Theo đó, cần triển khai các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, đào tạo nghề mới cho ngư dân, lồng ghép vào các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn tại địa phương.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu xây dựng các chính sách đặc thù như: bảo hiểm thất nghiệp dành cho ngư dân chấp nhận giải bản tàu cá, các gói bảo hiểm y tế và chăm sóc sức khỏe chuyên biệt cho lao động làm việc trên biển, góp phần bảo đảm sinh kế ổn định và lâu dài.

MINH SƠN