Rằm tháng Chạp, người dân đi tảo mộ mời tổ tiên về ăn Tết

Theo ghi nhận của PV Báo Đại đoàn kết, chỉ còn hơn hai tuần nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhiều người đã tranh thủ dịp cuối tuần về nghĩa trang Lạc Hồng Viên (phường Kỳ Sơn, tỉnh Phú Thọ) để tảo mộ cuối năm. Trong tiết trời se lạnh, từng gia đình chuẩn bị cẩn thận lễ vật như cành đào, cây quất, bó hoa, tiền vàng… dâng lên phần mộ tổ tiên, thành kính mời gia tiên về sum họp, đón Tết sớm cùng con cháu.

Theo phong tục truyền thống, việc tảo mộ dịp Tết thường được các gia đình thực hiện từ ngày 10 đến 30 tháng Chạp. Đây là nét đẹp văn hóa lâu đời của người Việt, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, nhắc nhở con cháu về lòng hiếu thảo, sự biết ơn đối với ông bà, tổ tiên; đồng thời cũng là dịp để con cháu, người thân bày tỏ tình cảm, sự tri ân với những người đã khuất.

Vượt quãng đường hơn 50 km để đến bên phần mộ của chồng, bà Nguyễn Thị Minh Thi (trú phường Ba Đình, Hà Nội) không giấu được sự xúc động. Hơn ba năm kể từ ngày chồng qua đời đột ngột, nỗi đau mất mát vẫn còn nguyên vẹn, trở thành cú sốc lớn ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của bà. Với bà Thi, mỗi lần lên nghĩa trang không chỉ là dịp tảo mộ cuối năm, mà còn là khoảnh khắc được “gặp lại” người bạn đời đã gắn bó suốt bao năm tháng.

Bà Thi chọn một cành đào nhỏ đặt trước phần mộ loài hoa mà khi còn sống, chồng bà yêu thích nhất. Bà vẫn nhớ rõ, chồng mình chỉ thích đào, đặc biệt là những cành đào vùng núi Tây Bắc, thứ mà mỗi dịp Tết đến ông đều tự tay đi chọn mua. Đứng lặng trước mộ, bà khe khẽ thủ thỉ đủ chuyện trong gia đình, từ con cái đến những dự định sắp tới, như thể người bạn đời năm nào vẫn đang hiện hữu, lặng lẽ lắng nghe từng lời tâm sự.

Nhìn vào phần mộ, bà Thi lại không kìm được nước mắt bởi trong lòng vẫn còn nhiều day dứt, tiếc nuối. Nỗi trăn trở lớn nhất với bà là khi còn sống, chồng chưa kịp gặp con rể và cháu ngoại. Trong làn khói hương bảng lảng, bà thành tâm cầu nguyện chồng phù hộ cho các con, các cháu luôn khỏe mạnh, ngoan ngoãn, mọi việc hanh thông. Dẫu phải đối mặt với nỗi cô đơn sau ngày ông ra đi, nhưng những giây phút được tâm tình bên mộ phần như thế này giúp bà cảm thấy nhẹ lòng hơn, như tìm thấy một điểm tựa tinh thần để tiếp tục sống an yên, vui vầy cùng con cháu.

Khác với nhiều người mang theo vàng mã, bà Nguyễn Thị Hồng Mai (68 tuổi, trú phường Cầu Giấy, Hà Nội) chọn đem những trang nhật ký của mình để đốt trước mộ chồng. Suốt bốn năm kể từ ngày chồng qua đời, ngày nào bà cũng viết nhật ký, như một cách kể cho chồng nghe những câu chuyện đời thường mà bà đã trải qua. Với bà Mai, mỗi trang viết không chỉ là nỗi nhớ được gửi gắm, mà còn là liệu pháp tinh thần giúp bà nguôi ngoai, có thêm nghị lực để bước tiếp trong cuộc sống.

Cùng với người lớn, nhiều trẻ nhỏ theo chân cha mẹ, ông bà về nghĩa trang dâng hương, tưởng nhớ gia tiên, lặng lẽ cảm nhận không khí trang nghiêm và những giá trị truyền thống được gìn giữ qua từng thế hệ.

Những sắc hoa ngày Tết như đào, cúc… được các gia đình bày biện cẩn thận bên mỗi phần mộ, góp phần mang không khí xuân ấm áp, trang nghiêm nơi nghĩa trang những ngày cuối năm.

Với những người đã bước vào tuổi trung niên, khoảnh khắc được viếng thăm mộ phần người thân trở thành điểm tựa tinh thần, giúp họ thêm vững lòng để tiếp tục sống an yên, vui vầy bên con cháu.

Chia sẻ với PV, Đại đức Thích Trí Thịnh, trụ trì chùa Kim Sơn Lạc Hồng cho biết, tục tạ mộ đối với người Việt đã có từ rất lâu. Hàng năm khi Tết đến xuân về, các gia đình về nơi mộ phần dòng tộc của mình ở quê hoặc ở nơi nào đó có người thân đã được an táng để thực hiện việc này.

"Con cháu sẽ dọn dẹp, sửa sang lại mộ phần, quét dọn, phát cỏ cây, sơn sửa lại sau thời gian dài không lên thăm. Tập tục này thể hiện tấm lòng hiếu thảo của con cháu khi trở về quê hương hay các nơi an táng sau thời gian dài đi làm ăn hoặc không về được. Đây là dịp mọi người quây quần, sum họp để thực hiện nghi thức mời tổ tiên ông bà, những người đã khuất về với con cháu vui xuân đón Tết, một phong tục ý nghĩa có từ rất lâu của người dân Việt Nam", đại đức Thích Trí Thịnh chia sẻ.

Lê Khánh