Rào Tre sau hơn 3 thập kỷ: Tạo đòn bẩy để người Chứt tự chủ vươn lên

Sau hơn ba thập kỷ định cư, người Chứt ở Hà Tĩnh đã có những đổi thay rõ nét về đời sống, giáo dục, y tế và sinh kế. Trao đổi với VietNamNet, ông Nguyễn Văn Tuấn, Phó Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách, HĐND tỉnh Hà Tĩnh cho biết: Những thay đổi trong cộng đồng người Chứt ở Hà Tĩnh, đặc biệt là bà con tại bản Rào Tre là rất đáng ghi nhận. Không chỉ là diện mạo bản làng ngày càng khang trang mà quan trọng hơn là sự chuyển biến trong nhận thức, nếp sống và cách tiếp cận các cơ hội phát triển. Từ một cộng đồng từng sống khá khép kín, phụ thuộc nhiều vào tự nhiên và còn tồn tại những tập tục ảnh hưởng đến đời sống, giờ đây, chính người Chứt đang từng bước trở thành chủ thể của quá trình thay đổi.

Ông Nguyễn Văn Tuấn, Phó Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách, HĐND tỉnh Hà Tĩnh. Ảnh: NVCC

Phóng viên: Những thay đổi ấy chắc chắn không chỉ đến từ sự nỗ lực của cán bộ cơ sở. Ông đánh giá như thế nào về vai trò của các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Chương trình mục tiêu quốc gia 1719?

Ông Nguyễn Văn Tuấn: Sự đổi thay của đồng bào Chứt hôm nay là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố. Lực lượng bám cơ sở, trong đó có Bộ đội Biên phòng, có vai trò quan trọng trong tuyên truyền, vận động và xây dựng niềm tin với bà con. Nhưng để những chuyển biến đó có nền tảng lâu dài thì không thể thiếu hệ thống chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Dãy nhà kiên cố, cùng hạ tầng thiết yếu được đầu tư khiến Rào Tre đổi thay từng ngày

Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo Quyết định 1719/QĐ-TTg là một nguồn lực quan trọng. Chương trình không chỉ đầu tư hạ tầng thiết yếu mà còn hướng tới giáo dục, sinh kế, giảm nghèo, chăm sóc đời sống và bảo tồn văn hóa.

Đối với cộng đồng người Chứt, điều quan trọng là các nguồn lực, chính sách phải được triển khai sát thực tế, phù hợp với đặc thù của địa bàn. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là hỗ trợ người dân trong từng giai đoạn mà phải từng bước nâng cao năng lực để bà con có thể chủ động phát triển cuộc sống của mình.

Biến nguồn lực hỗ trợ thành năng lực nội tại của bà con

Dù đạt được nhiều thành tựu, thực tế cho thấy người Chứt vẫn đối mặt với không ít khó khăn đặc thù. Theo ông, đâu là những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ?

Chúng ta cần nhìn nhận khách quan rằng, bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận, đời sống đồng bào vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục quan tâm.

Bộ đội cung cấp giống cây dó trầm và hướng dẫn kĩ thuật trồng, chăm sóc cho bà con

Do quy mô dân số nhỏ và xuất phát điểm thấp, khả năng tiếp cận giáo dục, thông tin thị trường và các cơ hội phát triển của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế. Một số lao động trẻ đi làm xa nhưng chủ yếu làm công việc phổ thông; sinh kế tại chỗ chưa thật sự đa dạng; việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế.

Bên cạnh đó, chất lượng giáo dục, chăm sóc sức khỏe ban đầu, nâng cao chất lượng dân số và bảo tồn văn hóa vẫn là những vấn đề cần được quan tâm lâu dài.

Vì vậy, định hướng quan trọng trong thời gian tới là phải từng bước chuyển nguồn hỗ trợ thành động lực phát triển, giúp người dân có nghề nghiệp, có sinh kế và khả năng tự chủ tốt hơn, hạn chế tâm lý trông chờ, phụ thuộc vào hỗ trợ.

Ngoài các chính sách chung, theo ông, Hà Tĩnh cần có những giải pháp đặc thù nào để tạo nền tảng phát triển bền vững cho đồng bào Chứt?

Với một cộng đồng có những đặc điểm riêng như người Chứt, theo tôi, các giải pháp thời gian tới cần sát thực tế và tập trung vào những vấn đề có khả năng tạo chuyển biến lâu dài.

Bộ đội Biên phòng, giáo viên cắm bản đồng hành cùng bà con trong hành trình thay đổi nhận thức, xóa bỏ hủ tục

Trước hết là đầu tư cho nguồn nhân lực trẻ, chú trọng giáo dục, đào tạo nghề và kết nối việc làm phù hợp với nhu cầu thị trường. Đây là yếu tố quan trọng để người Chứt có thể tự vươn lên.

Thứ hai là đa dạng hóa sinh kế, lựa chọn những mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên và khả năng của người dân. Cùng với đó, có thể nghiên cứu phát huy tiềm năng của bản Rào Tre theo hướng du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa truyền thống. Nếu được triển khai phù hợp, đây vừa có thể tạo thêm sinh kế, vừa góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa.

Thứ ba là tiếp tục nâng cao chất lượng y tế, giáo dục và đời sống văn hóa, trong đó quan tâm đến chất lượng dân số và gìn giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp.

Một hướng khác cũng cần được quan tâm là tạo điều kiện để thanh niên Chứt tham gia lực lượng vũ trang. Môi trường này giúp thanh niên rèn luyện kỷ luật, kỹ năng và ý thức trách nhiệm. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ, họ có thể trở thành lực lượng tích cực khi trở về địa phương, góp phần xây dựng quê hương, giữ gìn an ninh, trật tự vùng biên.

Điều quan trọng nhất là tư duy hỗ trợ cần từng bước chuyển từ hỗ trợ trực tiếp sang tạo cơ hội, biến nguồn lực thành năng lực nội tại để người dân phát triển. Một thanh niên Chứt có nghề nghiệp, có việc làm ổn định và có khả năng tự quyết định cuộc sống của mình, đó mới là một thước đo quan trọng của hiệu quả chính sách dân tộc.

 Xin cảm ơn ông!