Rèn luyện kỹ năng nghị trường sắc bén

Đổi mới phương pháp hoạt động theo hướng sát thực tiễn

Trao đổi tại hội nghị, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp, TS. Lê Hải Đường cho rằng, trong điều kiện hiện nay, đại biểu không chỉ tham gia đầy đủ các kỳ họp. Nhiệm vụ bắt buộc là phải thường xuyên đi cơ sở, tiếp xúc cử tri, giám sát, tiếp công dân, cập nhật thông tin, nghiên cứu chính sách pháp luật và theo dõi sát tình hình thực tiễn tại địa phương.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: N. Ánh

Hiệu quả hoạt động của đại biểu HĐND không nằm ở việc phát biểu nhiều hay ít. Điều quan trọng là phải phát biểu đúng, sát thực tiễn, có trách nhiệm và theo đuổi đến cùng các vấn đề đã nêu. Muốn vậy, đại biểu dân cử bắt buộc phải nắm chắc các kỹ năng hoạt động cơ bản.

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của cử tri, cùng với tinh thần trách nhiệm, sự tâm huyết, mỗi đại biểu HĐND còn phải rèn luyện kỹ năng nghị trường sắc bén. Các năng lực cốt lõi cần có bao gồm: khả năng xử lý thông tin, tư duy phản biện, kỹ năng giám sát và khả năng thích ứng linh hoạt với môi trường số...

Hiện nay, yêu cầu về tính thực chất trong hoạt động dân cử ngày càng khắt khe. Người dân không chỉ quan tâm đại biểu phát biểu bao nhiêu lần. Cử tri chú trọng việc đại biểu có gần dân không, có theo đuổi vấn đề đến cùng và có tạo được chuyển biến thực chất hay không. Do đó, đại biểu trong nhiệm kỳ mới cần chủ động đổi mới phương pháp hoạt động theo hướng sát thực tiễn.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm cùng các báo cáo viên tại hội nghị

Đối với tỉnh Hưng Yên, các đại biểu cần tập trung giám sát sâu vào những vấn đề nóng tại địa phương. Tiêu biểu là công tác rà soát, điều chỉnh quy hoạch phát triển đô thị và công nghiệp; tháo gỡ khó khăn trong giải phóng mặt bằng; giám sát các dự án trọng điểm; phát triển nông nghiệp công nghệ cao, xây dựng nông thôn mới; cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số... Ngoài ra, mỗi đại biểu phải tự cập nhật thường xuyên các quy định pháp luật mới, các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, hướng dẫn của các bộ, ngành và nghị quyết của HĐND cấp tỉnh để hoàn thành tốt nhiệm vụ.

"Tự soi, tự sửa" để ngày càng tiến bộ

Thảo luận tại hội nghị, các đại biểu thống nhất rằng kỹ năng phát biểu, thảo luận, chất vấn... sắc bén không tự nhiên có sẵn mà là kết quả của quá trình rèn luyện kiên trì, khoa học. Phát biểu tại kỳ họp là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của người đại biểu nhân dân. Một bài phát biểu chất lượng không chỉ khẳng định năng lực cá nhân đại biểu mà còn mang lại giá trị thực tế cho các quyết sách được ban hành.

Chia sẻ về giải pháp nâng cao năng lực nghị trường, TS. Bùi Đặng Dũng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội khóa XIII, XIV khẳng định, đại biểu cần chủ động xây dựng cho mình một "kho dữ liệu cá nhân". Kho dữ liệu này bao gồm các chỉ tiêu kinh tế - xã hội lớn của địa phương qua các năm và các văn bản quy phạm pháp luật mới thuộc lĩnh vực quan tâm. Đặc biệt, đại biểu cần lưu lại các lời hứa, cam kết của lãnh đạo UBND tại các kỳ họp trước để làm tài liệu chuẩn bị chất vấn.

Báo cáo viên chia sẻ với các học viên tại hội nghị

Trước kỳ họp, đại biểu có thể tập luyện đứng trước gương hoặc dùng điện thoại quay video bài phát biểu dự kiến nhằm kiểm soát tốc độ nói, sửa khẩu hình, tật ngôn ngữ và điều chỉnh cử chỉ đĩnh đạc, tự nhiên. Các phiên họp tổ, phiên họp của Ban HĐND là môi trường lý tưởng để rèn luyện tư duy phản xạ cũng như thói quen đứng trước đám đông.

"Chất liệu" thuyết phục nhất trên nghị trường chính là thực tế đời sống. Đại biểu chỉ có thể phát biểu sâu sắc khi thực sự thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của người dân. Thay vì chỉ tiếp xúc cử tri định kỳ mang tính thủ tục tại hội trường, đại biểu nên chủ động khảo sát thực tế. Hãy đến tận các khu dân cư đang vướng giải phóng mặt bằng, các con kênh ô nhiễm, hay các bệnh viện đang quá tải... Những câu chuyện người thật, việc thật này sẽ tạo ra sức nặng và cảm xúc tự nhiên cho bài phát biểu.

Bên cạnh đó, các đại biểu nên thiết lập mạng lưới "Cố vấn chuyên gia" gồm các cựu lãnh đạo ngành, luật sư, trí thức có uy tín tại địa phương. Trước khi thảo luận các vấn đề khó, việc tham vấn ý kiến chuyên sâu sẽ giúp tránh những phát biểu cảm tính. Sau mỗi kỳ họp, quy trình "tự soi, tự sửa" là bắt buộc để kỹ năng nghị trường ngày một tiến bộ.

Theo các báo cáo viên, bên cạnh sự nỗ lực cá nhân, Thường trực HĐND các cấp cũng cần có giải pháp hỗ trợ đồng bộ. Cần tổ chức các lớp tập huấn “đóng vai” thông qua phiên họp giả định, để đại biểu thực hành chất vấn, phản biện trực tiếp; đồng thời, Thường trực HĐND cần đôn đốc UBND gửi tài liệu kỳ họp đúng thời hạn luật định để đại biểu có đủ thời gian nghiên cứu, phân tích sâu.