Rõ chính sách ưu tiên phát triển văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

C

ó cơ chế đủ mạnh để thu hút nguồn lực xã hội

Theo đại biểu Trần Thị Hoa Ry, thực tiễn cho thấy, khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa các vùng, miền vẫn còn khá lớn. Trong đó, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn nhiều khó khăn về thiết chế văn hóa, điều kiện tiếp cận dịch vụ văn hóa, khả năng bảo tồn và truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống.

Vì vậy, “tôi đề nghị trong quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị quyết cần tiếp tục làm rõ hơn mối quan hệ giữa Nghị quyết này với Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035, cũng như với các chương trình, chính sách đang triển khai ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, để bảo đảm tính đồng bộ, tránh trùng lặp, chồng chéo hoặc bỏ sót đối tượng, địa bàn”.

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Trần Thị Hoa Ry phát biểu tại Phiên họp toàn thể lần thứ Hai của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam. Ảnh: Hồ Long

Đối với các điều khoản có nhiều nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, đại biểu Trần Thị Hoa Ry đề nghị trong Nghị quyết cần xác định rõ hơn khung chính sách, nguyên tắc, mục tiêu và yêu cầu ưu tiên đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, để bảo đảm sau này khi cụ thể hóa bằng văn bản dưới luật vẫn giữ được đúng tinh thần của Quốc hội, tránh tình trạng quy định chung chung, khó đo lường kết quả thực hiện.

Liên quan đến cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa (Điều 4) và cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa (Điều 5), đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát kỹ để vừa tạo được đột phá, vừa bảo đảm tính khả thi, minh bạch và sự thống nhất của hệ thống pháp luật.

Quan trọng là phải có cơ chế đủ mạnh để thu hút nguồn lực xã hội vào bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc gắn với phát triển du lịch, tạo sinh kế, tạo việc làm, nâng cao đời sống cho người dân tại chỗ, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Rõ tiêu chí đối tượng thụ hưởng,

sản phẩm đầu ra

Đại biểu nhất trí với định hướng có chính sách ưu tiên đối với lực lượng hoạt động trong các loại hình nghệ thuật truyền thống, nghệ thuật biểu diễn cổ điển, xiếc, cũng như đối với người làm việc tại khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn. Tuy nhiên, đề nghị làm rõ hơn tiêu chí xác định đối tượng, mức hưởng, căn cứ phân nhóm, lộ trình thực hiện và nguồn lực bảo đảm, để khi ban hành có thể thực hiện được ngay, tạo sự đồng thuận và tránh vướng mắc phát sinh.

Nghệ nhân, chức sắc, người có uy tín, người trực tiếp gìn giữ, thực hành và truyền dạy văn hóa dân gian đặc biệt quan trọng trong bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, cần được quan tâm đầy đủ. Ảnh: LVHDL

Bên cạnh đội ngũ viên chức, người lao động trong đơn vị sự nghiệp công lập, đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu bổ sung chính sách phù hợp đối với nghệ nhân, chức sắc, người có uy tín, người trực tiếp gìn giữ, thực hành và truyền dạy văn hóa dân gian, nghệ thuật truyền thống tại cộng đồng. Bởi đây là lực lượng đặc biệt quan trọng trong bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc nhưng lâu nay chưa được quan tâm đầy đủ, đồng đều giữa các địa phương.

Về đặt hàng, khoán chi đối với hoạt động sáng tạo văn hóa sử dụng ngân sách nhà nước (Điều 8), theo đại biểu, đây là nội dung mới, có thể tạo thêm sự linh hoạt trong thực hiện, nhưng cần quy định chặt chẽ hơn về phạm vi áp dụng, nguyên tắc thực hiện, tiêu chí đánh giá sản phẩm đầu ra, phương thức thanh quyết toán và trách nhiệm giải trình.

Đại biểu cũng đề nghị cân nhắc cho phép địa phương có cơ chế thuận lợi hơn đặt hàng hoặc khoán chi đối với một số nhiệm vụ đặc thù như bảo tồn loại hình văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một; hỗ trợ truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể, hoạt động của các thiết chế văn hóa cộng đồng; hoặc bảo tồn các không gian sinh hoạt văn hóa đặc thù của đồng bào.

“Tuy nhiên, việc này phải gắn chặt với nguyên tắc công khai, minh bạch, có hậu kiểm chặt chẽ, có sản phẩm đầu ra rõ ràng, tránh hình thức và bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách”, đại biểu Hoa Ry nhấn mạnh.