Rõ tiêu chí khi quy đổi hoạt động chuyên môn thành tiết dạy

Tiết dạy Toán bằng tiếng Anh của giáo viên Trường THPT Khương Đình, Hà Nội. Ảnh: Đình Tuệ.

Mới đây, Bộ GD&ĐT đưa ra dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông và dự bị đại học với các nội dung về quy đổi hoạt động chuyên môn ra tiết dạy đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ dư luận và đội ngũ nhà giáo.

Nhiều tác động tích cực

Từ trước đến nay, việc tính toán khối lượng công việc của giáo viên phổ thông chủ yếu dựa trên số tiết đứng lớp trực tiếp. Cách tiếp cận truyền thống này vô tình bỏ quên một khối lượng khổng lồ các công việc thầm lặng nhưng đầy áp lực ngoài giờ lên lớp như: biên soạn chương trình nâng cao, huấn luyện học sinh giỏi, tổ chức hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp, hay hỗ trợ giáo dục đặc thù.

Theo bà Phan Thị Hằng Hải, Hiệu trưởng Trường THPT Kim Ngọc (Vĩnh Yên, Phú Thọ), dự thảo Thông tư quy đổi cụ thể 1 tiết dạy chương trình nâng cao tại trường THPT chuyên được tính bằng 3 tiết định mức, hay các hoạt động báo cáo viên, dạy tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số trước lớp 1, dạy lớp khuyết tật được áp dụng hệ số quy đổi từ 1,2 đến 2 lần thể hiện tư duy đổi mới mang tính thực tiễn cao.

Quy định này không chỉ là sự thừa nhận sòng phẳng đối với hàm lượng tri thức, thời gian chuẩn bị công phu và áp lực tâm lý của giáo viên, mà còn tạo hành lang pháp lý vững chắc để các nhà trường chủ động phân công công việc một cách công bằng, minh bạch. Khi chính sách được hiện thực hóa, nó sẽ tạo ra những chuyển dịch sâu sắc trong cấu trúc vận hành của các cơ sở giáo dục phổ thông.

Giờ học môn Giáo dục Quốc phòng - An ninh của học sinh Trường THPT Kim Ngọc, Phú Thọ. Ảnh: NTCC.

Bà Vũ Thị Thìn - Hiệu trưởng Trường THCS Tây Mỗ (Tây Mỗ, Hà Nội) nhận định, những giáo viên trực tiếp bồi dưỡng đội ngũ học sinh giỏi quốc gia, quốc tế hoặc giảng dạy các lớp chuyên thường gánh khối lượng công việc vượt xa định mức thông thường. Cơ chế quy đổi 1 thành 3 sẽ giúp họ cân đối lại thời gian, tái tạo sức lao động mà không bị rơi vào tình trạng quá tải hay thiệt thòi về chế độ.

Việc ghi nhận tỷ lệ quy đổi hợp lý cho các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, làm báo cáo viên tập huấn chuyên môn sẽ kích thích tinh thần chủ động tham gia các phong trào đổi mới phương pháp giảng dạy, thay vì chỉ hoàn thành "tròn vai" các tiết dạy đại trà trên lớp.

Từ thực tế quản lý, bà Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường Tiểu học & THCS Chương Dương (Hồng Hà, Hà Nội) đánh giá cao việc Bộ GD&ĐT đề xuất quy đổi các hoạt động chuyên môn của giáo viên ra tiết dạy. Đây là hướng điều chỉnh cần thiết, bởi công việc của giáo viên hiện nay không chỉ giới hạn ở những tiết lên lớp theo thời khóa biểu mà còn bao gồm rất nhiều hoạt động giáo dục đòi hỏi thời gian, trí tuệ và trách nhiệm.

"Hiệu trưởng các trường sẽ có thêm công cụ định lượng chuẩn xác để điều phối nguồn nhân lực, khắc phục tình trạng giáo viên thừa - thiếu cục bộ giữa các bộ môn văn hóa cơ bản và hoạt động giáo dục đặc thù. Việc giáo viên dạy các môn không phải ngoại ngữ, có mỗi tiết dạy bằng tiếng nước ngoài với tỉ lệ từ 30% trở lên thời lượng dạy bằng tiếng nước ngoài được quy đổi tối đa 2 tiết định mức cũng là hợp lý", bà Vân Hồng chia sẻ.

Những thách thức cần tháo gỡ

Thầy Nguyễn Mạnh Thắng - Trường THPT Hoài Đức C (Hà Nội) trong giờ dạy môn Tin học. Ảnh: Đình Tuệ.

Bên cạnh những tác động tích cực, dự thảo Thông tư lần này cũng đặt ra một số thách thức. Dưới góc độ chuyên gia, ThS Lê Trung Kiên - Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) cho rằng, khi nhiều hoạt động chuyên môn được quy đổi ra tiết dạy, áp lực về chỉ tiêu định mức có thể dẫn đến hiện tượng "chạy đua thành tích" hoặc đẻ ra các hoạt động hình thức.

Không ít giáo viên và cán bộ quản lý băn khoăn về việc làm sao để kiểm định chính xác chất lượng của một buổi sinh hoạt chuyên môn, một chuyên đề ngoại khóa hay một giáo án trải nghiệm để làm căn cứ áp dụng hệ số quy đổi. Nếu thiếu bộ tiêu chí đánh giá khách quan, định lượng minh bạch, quy định này rất dễ bị lợi dụng để "làm đẹp" số tiết dạy.

Đó là chưa kể, việc quy đổi hoạt động chuyên môn ra tiết dạy đồng nghĩa với việc nhiều giáo viên sẽ nhanh chóng hoàn thành hoặc vượt định mức, dẫn đến phát sinh kinh phí chi trả cho số tiết dạy vượt giờ. Đối với các cơ sở giáo dục công lập tự chủ một phần hoặc nằm ở các địa bàn khó khăn, nguồn ngân sách eo hẹp khó lòng đáp ứng nếu không có sự bố trí đồng bộ từ Nhà nước.

Theo góc nhìn của bà Nguyễn Thị Vân Hồng, đối với việc phụ đạo học sinh chưa đạt, không nên chỉ căn cứ vào kết quả đánh giá cuối học kỳ liền kề. Trong quá trình dạy học, giáo viên thường xuyên phát hiện những học sinh chưa đáp ứng yêu cầu và phải chủ động tổ chức hỗ trợ ngay, thay vì chờ đến cuối học kỳ.

Bên cạnh đó, chế độ dành cho giáo viên dạy các lớp có học sinh khuyết tật học hòa nhập cũng cần được quan tâm. Đây là công việc đòi hỏi giáo viên phải dành thêm nhiều thời gian, công sức để điều chỉnh phương pháp, nội dung và tổ chức hoạt động dạy học phù hợp với từng học sinh. Vì vậy, cần quy định rõ đối tượng được hưởng chế độ quy đổi, bảo đảm quyền lợi chính đáng của giáo viên.

"Một vấn đề nữa là dự thảo sử dụng khá nhiều mức quy đổi “tối đa”. Theo tôi, cần có tiêu chí cụ thể để xác định mức quy đổi, tránh tình trạng cùng một công việc nhưng mỗi trường áp dụng khác nhau. Đặc biệt, cần làm rõ mối quan hệ giữa tiết dạy quy đổi, định mức giảng dạy và chế độ thanh toán tiền dạy thêm giờ; đồng thời có hướng dẫn về nguồn kinh phí thực hiện", bà Nguyễn Thị Vân Hồng phân tích.