Rõ trách nhiệm, bảo đảm nguồn lực cho giáo dục tăng cường

CLB STEM Trường THCS Trưng Vương. Ảnh: NTCC

Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT quy định về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học đặt ra yêu cầu rõ ràng về mục tiêu, nội dung, kinh phí và trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Việc chủ động bố trí đội ngũ, khai thác cơ sở vật chất và xây dựng kế hoạch phù hợp là điều kiện để các trường tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường thiết thực, hiệu quả, không tạo thêm gánh nặng cho gia đình học sinh.

Linh hoạt tổ chức từ nguồn lực nhà trường

Thay vì phụ thuộc vào các chương trình liên kết bên ngoài, Trường Tiểu học Tiểu La (phường An Hải, TP Đà Nẵng) chủ động cân đối thời lượng và đội ngũ giáo viên hiện có để tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường cho học sinh. Theo bà Lê Thị Thúy Nga, Hiệu trưởng nhà trường, hoạt động tăng cường được bố trí trong kế hoạch giáo dục, phù hợp với điều kiện nhân lực và thời lượng học tập của từng khối lớp.

Theo chương trình giáo dục phổ thông, học sinh lớp 1, 2 có 25 tiết học mỗi tuần; lớp 3 có 28 tiết; lớp 4, 5 có 30 tiết. Trong khi đó, các trường tổ chức dạy học 2 buổi/ngày phải bảo đảm tối thiểu 32 tiết/tuần. Khoảng thời lượng còn lại được nhà trường tính toán để bố trí các nội dung giáo dục phù hợp.

Nếu trước đây hoạt động tăng cường chủ yếu tập trung vào Toán và Tiếng Việt, hiện nay nội dung được mở rộng sang Tiếng Anh, Tin học, Âm nhạc, STEM, thực hành và trải nghiệm. Việc xây dựng kế hoạch giáo dục tăng cường sẽ căn cứ vào nhu cầu học tập và điều kiện giáo viên của từng khối, từng phân môn.

Năm học 2026 - 2027 này, toàn bộ các khối lớp 1 - 2 – 3 Trường Tiểu học Tiểu La được tăng cường thêm môn Anh văn với thời lượng 1 tiết/tuần. Riêng với khối lớp 3 còn được tăng cường thêm 1 tiết Tin học/tuần. Theo bà Lê Thị Thu Nga, học sinh lớp 3 là năm đầu tiên học môn Anh văn theo chương trình chính thức có đánh giá, trong khi điều kiện kinh tế của nhiều gia đình chưa thuận lợi để cho con tham gia các lớp học bên ngoài, vì vậy, nhà trường cân đối tăng tiết để đảm bảo chất lượng môn học.

Với các môn Tin học, Thể dục, Âm nhạc và Mỹ thuật, tùy theo khả năng cân đối định mức tiết dạy của giáo viên để bố trí tăng tiết. Ngoài ra còn có thêm môn Toán và Tiếng Việt. Các tiết học tăng cường của Trường Tiểu học Tiểu La được tổ chức đại trà, sử dụng nguồn lực nhân sự hiện có, không thu tiền học sinh. Cách làm giúp nhà trường tận dụng quỹ thời gian học tập, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các nội dung giáo dục cho học sinh.

Trường Tiểu học Phan Đăng Lưu cơ sở Lê Đình Chinh tổ chức nội dung đua xe thăng bằng trong Hội khỏe Phù Đổng cấp trường. Ảnh: NTCC

Trường Tiểu học Ngô Mây (phường An Hải, TP Đà Nẵng) tổ chức dạy - học 10 buổi/tuần được tính toán trên cơ sở điều kiện thực tế, đội ngũ giáo viên và kế hoạch giáo dục của nhà trường. Ông Võ Minh Khánh, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết thời lượng tăng thêm giúp trường có thêm quỹ thời gian bố trí hoạt động tăng cường, giáo dục thể chất, trải nghiệm và những nội dung phù hợp với từng nhóm học sinh.

Trong đó, giáo dục thể chất được quan tâm tăng cường, vừa bảo đảm định mức tiết dạy cho giáo viên, vừa tạo thêm cơ hội để học sinh rèn luyện sức khỏe ngay trong thời gian ở trường.

Ở Trường Tiểu học Phan Đăng Lưu (phường Hòa Cường, TP Đà Nẵng), bài toán tổ chức hoạt động giáo dục có thêm yêu cầu sau khi sáp nhập. Quy mô trường tăng từ 36 lớp, 1.358 học sinh lên 71 lớp với 2.798 học sinh; đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên từ 66 người lên hơn 130 người.

Bà Huỳnh Thị Thu Nguyệt, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, các hoạt động giáo dục được triển khai ở trường chính và phân hiệu theo một kế hoạch thống nhất. Mục đích, yêu cầu được giữ chung, nhưng hình thức tổ chức được điều chỉnh theo điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và đặc điểm học sinh ở từng điểm trường.

Trong năm học 2026-2027, những hoạt động đã được hai trường triển khai trước khi sáp nhập tiếp tục được duy trì. Học sinh tham gia giáo dục trải nghiệm về địa phương, STEM, các sân chơi trí tuệ và những câu lạc bộ về lịch sử Việt Nam, Tiếng Anh, Toán học, tự nhiên và xã hội. Mô hình “Giờ đọc hạnh phúc” được duy trì nhằm phát triển văn hóa đọc; chương trình “Tôi là công dân toàn cầu” góp phần tăng cường sử dụng tiếng Anh trong môi trường học đường.

Trường THCS Trưng Vương (phường Hải Châu, TP Đà Nẵng) lựa chọn tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường theo mô hình câu lạc bộ học sinh. Ông Võ Thanh Phước, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, thay vì tổ chức các hoạt động tăng cường thông qua nhiều đơn vị bên ngoài, trường chủ động khai thác đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất hiện có.

Trường THCS Trưng Vương hiện có 6 câu lạc bộ gồm Âm nhạc, Hợp xướng Trưng Vương, Toán học, Ngữ văn, Tiếng Anh và STEM. Học sinh tự nguyện đăng ký theo sở thích, các câu lạc bộ sinh hoạt hằng tuần hoặc hai tuần một lần vào chiều thứ Bảy. Nội dung được xây dựng theo hướng thực hành, trải nghiệm và có kế hoạch cụ thể được Ban Giám hiệu phê duyệt.

Để duy trì hoạt động, nhà trường hỗ trợ kinh phí theo đề xuất thực tế của giáo viên phụ trách. Với những buổi sinh hoạt có trò chơi, chủ đề riêng hoặc phần thưởng cho học sinh, mức hỗ trợ khoảng 300.000-500.000 đồng/buổi. Trường THCS Trưng Vương khai thác Phòng học STEM được đầu tư gần 2 tỷ đồng để tổ chức sinh hoạt câu lạc bộ STEM với sự tham gia hướng dẫn của giáo viên tổ Khoa học Tự nhiên.

Ông Võ Thanh Phước cho biết, tùy điều kiện thực tế về nhân lực và cơ sở vật chất, các trường có thể huy động nguồn lực tại chỗ để tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường với nhiều hình thức khác nhau. Tuy nhiên, cần phải chủ động xây dựng kế hoạch, xác định nội dung phù hợp và tính toán khả năng đáp ứng của đội ngũ, cơ sở vật chất.

Học sinh Trường THCS Trưng Vương thực hành kỹ năng sơ cấp cứu. Ảnh: NTCC

Bảo đảm kinh phí, đúng mục tiêu giáo dục

Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT đặt ra yêu cầu phân định rõ hoạt động giáo dục tăng cường với hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học. Đây là cơ sở để các cơ sở giáo dục xác định đúng mục tiêu, nội dung, cách thức tổ chức và trách nhiệm bảo đảm kinh phí, tránh tình trạng nhập nhằng giữa hoạt động phục vụ mục tiêu giáo dục chung với các chương trình đáp ứng nhu cầu riêng của từng học sinh.

Đối với hoạt động giáo dục tăng cường, yêu cầu không thu tiền của người học cần được đặt trong mối quan hệ với trách nhiệm bảo đảm nguồn lực tổ chức. Nhà trường không thể chỉ dừng ở việc xây dựng danh mục hoạt động mà phải tính toán đội ngũ, thời lượng, địa điểm, thiết bị và kinh phí thực hiện. Nội dung tăng cường cần thiết thực, có kế hoạch, không trùng lặp hoặc thay thế những nội dung giáo dục bắt buộc trong chương trình chính khóa.

Thực tế tại các trường cho thấy, việc tận dụng nguồn lực nội bộ là một giải pháp quan trọng nhưng không phải cơ sở giáo dục nào cũng có điều kiện như nhau. Đặc biệt, những hoạt động đòi hỏi phòng học chuyên biệt, thiết bị thực hành hoặc giáo viên có chuyên môn sâu sẽ cần nguồn lực đầu tư tương ứng.

Bà Trần Thị Thanh Vân, Hiệu trưởng Trường THCS Võ Như Hưng (phường Điện Bàn Đông, TP Đà Nẵng) cho rằng hoạt động giáo dục tăng cường rất cần thiết, nhưng việc triển khai phải căn cứ vào điều kiện cơ sở vật chất và khả năng tổ chức dạy học hai buổi/ngày của từng trường.

Theo bà Vân, muốn tổ chức STEM cần đầu tư phòng học, thiết bị phù hợp; dạy Mỹ thuật cần có không gian và phương tiện phục vụ thực hành. Nhà trường hiện chỉ có một phân hiệu đủ phòng học để tổ chức dạy một ca nên việc bố trí thêm các hoạt động vào buổi thứ hai còn gặp khó khăn.

Trường THCS Võ Như Hưng có kế hoạch tổ chức một số hoạt động như cầu lông, đàn guitar, vẽ để học sinh tự nguyện đăng ký, đồng thời sử dụng nguồn ngân sách để chi trả cho giáo viên theo tiết dạy. Tuy nhiên, với những chương trình cần mời diễn giả có chuyên môn đến nói chuyện về kỹ năng sống, kinh phí tổ chức là vấn đề không dễ giải quyết.

Từ thực tế này, bà Vân đề xuất cần tăng đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ các hoạt động giáo dục chuyên biệt. Nếu có điều kiện huy động thêm các nguồn lực hợp pháp, hoạt động giáo dục sẽ có thêm cơ hội tiếp cận với đội ngũ giáo viên, chuyên gia được đào tạo bài bản.

Đây là những vấn đề cần được nhìn nhận trong quá trình triển khai Thông tư 85. Việc không thu tiền người học đối với hoạt động giáo dục tăng cường không đồng nghĩa với việc giảm yêu cầu về chất lượng hay để các trường tự xoay xở trong mọi điều kiện. Trách nhiệm bảo đảm kinh phí, cơ sở vật chất và đội ngũ cần được xác định rõ, tương ứng với mục tiêu và nội dung hoạt động.