Rộng mở không gian cho nghề đóng tàu

Đánh thức tiềm năng phát triển công nghiệp đóng tàu (Bài 2):

Bến cảng Lệ Môn được quy hoạch phục vụ trực tiếp cho các cơ sở đóng mới, sửa chữa tàu. Ảnh: Minh Hằng

Dòng hàng lớn dần, nhịp tàu sôi động

Sự xuất hiện của những đơn hàng đóng mới tàu thủy đang cho thấy tín hiệu tích cực đối với ngành công nghiệp đóng tàu Thanh Hóa. Cơ hội phát triển lĩnh vực này tiếp tục được gợi mở từ sự gia tăng quy mô hàng hóa và hoạt động vận tải biển bứt phá thời gian gần đây.

Tại Công ty TNHH Cảng quốc tế Nghi Sơn, hoạt động khai thác tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực, đặc biệt ở phân khúc hàng container. 9 tháng năm nay, sản lượng hàng container đã tăng hơn 300% so với cùng kỳ. Theo ông Trần Duy Linh, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Cảng quốc tế Nghi Sơn, để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của khách hàng, doanh nghiệp đang tập trung nâng cấp năng lực khai thác. Cảng đã mở rộng thêm 6.000m2 kho chứa hàng, nâng tổng diện tích kho lên khoảng 23.000m2; hoàn thiện gần 2ha bãi, bổ sung thiết bị nâng hạ container và hệ thống băng tải phục vụ hàng rời. Đồng thời, công ty đang triển khai kế hoạch mở rộng hệ thống cầu bến, trong đó có các bến thuộc khu cảng container số 2 và khu Cảng tổng hợp quốc tế Nghi Sơn nhằm tăng khả năng tiếp nhận tàu và đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa trong thời gian tới.

Hiện nay, Cảng Nghi Sơn hiện đang được đánh giá là một trong những cảng biển có tốc độ phát triển nhanh nhất cả nước, với sản lượng hàng hóa lưu thông qua cảng đã đạt tới 61,6 triệu tấn vào năm 2025. Cùng với hoạt động của hơn 500 nhà máy đang hoạt động tại Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp, sự hình thành các khu công nghiệp mới đang tiếp tục tạo thêm nguồn hàng cho hoạt động logictics, thúc đẩy nhu cầu phát triển đội tàu và các dịch vụ hàng hải.

Cùng với đầu tư hạ tầng cảng, mạng lưới vận tải container qua Nghi Sơn cũng từng bước được mở rộng. Theo Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp, trong 9 tháng năm nay, ngoài hàng rời, cảng đã đón 147 chuyến tàu vận chuyển container. Sự hiện diện của các tuyến vận tải quốc tế, trung chuyển quốc tế và nội địa đang tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đồng thời mở rộng khả năng kết nối hàng hóa từ Thanh Hóa đến các thị trường.

Kim ngạch xuất nhập khẩu của Thanh Hóa đang tiếp tục tăng trưởng, là cơ hội lớn thúc đẩy nhu cầu phát triển đội tàu và các dịch vụ hàng hải. (Tàu cập Cảng Nghi Sơn xếp dỡ hàng hóa).

Theo tính toán của các doanh nghiệp vận tải, chỉ tính riêng lượng container xuất nhập khẩu liên quan đến thị trường Thanh Hóa đã ước tính khoảng 500.000 - 600.000 TEU mỗi năm và còn khả năng gia tăng mạnh khi các khu công nghiệp, nhà máy tiếp tục mở rộng. Cùng với đó, xu hướng chuyển dịch một phần hàng hóa từ đường bộ sang vận tải đường thủy, vận tải ven biển nhằm tiết giảm chi phí và phát thải theo yêu cầu của các đối tác quốc tế đang mở ra triển vọng phát triển mạng lưới vận tải biển, nhất là các tuyến kết nối giữa cảng biển và những trung tâm sản xuất, tiêu thụ hàng hóa.

Sự mở rộng của dòng hàng và mạng lưới vận tải không chỉ đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cầu bến, kho bãi, mà còn gợi mở thị trường cho các dịch vụ phục vụ đội tàu. Bên cạnh nhu cầu bảo dưỡng, sửa chữa và cung ứng thiết bị hàng hải, việc phát triển các tuyến vận tải ven biển, vận tải sông biển và kết nối giữa các cảng có thể tạo thêm cơ hội đối với những dòng tàu có kích thước, công năng phù hợp, như tàu chở hàng rời, sà lan và phương tiện chuyên dụng. Đây là những tín hiệu thị trường đáng quan tâm để ngành đóng, sửa chữa tàu thủy Thanh Hóa nghiên cứu định hướng đầu tư, phát triển năng lực sản xuất và dịch vụ trong thời gian tới.

Cần sớm định hình chuỗi công nghiệp, dịch vụ hàng hải

Có lịch sử hình thành khá sớm, song nhiều năm qua, tiềm năng của ngành đóng, sửa chữa tàu thủy Thanh Hóa vẫn chưa được khai thác tương xứng. Trong khi đó, sự phát triển của hệ thống Cảng biển Nghi Sơn, các khu bến Lệ Môn, Quảng Châu và những cửa sông như Lạch Sung, Lạch Bạng đang mở ra không gian mới cho vận tải biển, đồng thời gợi mở cơ hội hình thành chuỗi công nghiệp, dịch vụ phục vụ đội tàu.

Bên cạnh nhà máy đóng tàu, cần hình thành chuỗi các doanh nghiệp gia công kết cấu thép, cơ khí chính xác, sản xuất và cung ứng thiết bị động lực. (Trong ảnh: Chế tạo cơ khí tại Công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật PTSC Thanh Hóa).

Theo quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đến năm 2030, hệ thống cảng biển toàn tỉnh dự kiến có 20 - 24 bến cảng, 57 - 65 cầu cảng, đáp ứng lượng hàng hóa thông qua từ 71,65 - 86,15 triệu tấn/năm. Cùng với việc mở rộng các khu bến Nam Nghi Sơn, Bắc Nghi Sơn, quy hoạch còn định hướng phát triển các khu bến tại Lệ Môn, Quảng Châu và những khu vực khác. Đây là cơ sở quan trọng để mở rộng mạng lưới vận tải, gia tăng nhu cầu khai thác, bảo dưỡng và cung ứng dịch vụ cho đội tàu.

Đáng chú ý, theo Quyết định số 1024/QĐ-BXD ngày 4/7/2025 của Bộ Xây dựng, khu vực bến cảng Lệ Môn được quy hoạch bến phục vụ cơ sở đóng, sửa chữa tàu, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải đến 2.000 tấn hoặc lớn hơn khi đáp ứng điều kiện tĩnh không công trình vượt sông. Đây là căn cứ quy hoạch đáng chú ý để nghiên cứu phát triển hoạt động đóng, sửa chữa tàu thủy trên địa bàn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, từ định hướng phát triển bến cảng đến hình thành ngành công nghiệp đóng tàu có sức cạnh tranh vẫn còn khoảng cách. Do đó, cần nghiên cứu, xác định rõ hơn không gian phát triển đóng mới, sửa chữa tàu thủy trong tổng thể kinh tế biển của tỉnh. Trên cơ sở quỹ đất, mặt nước, điều kiện luồng lạch và kết nối giao thông, cần lựa chọn những khu vực phù hợp với đóng mới phương tiện, những khu vực ưu tiên sửa chữa, bảo dưỡng và dịch vụ kỹ thuật; đồng thời xác định phân khúc sản phẩm có lợi thế, tránh đầu tư dàn trải.

Theo ông Cáp Trọng Cường, Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Macstar, quan trọng hơn, phát triển ngành đóng tàu không nên chỉ dừng ở việc thu hút các cơ sở đóng mới, sửa chữa riêng lẻ, mà cần hướng tới hình thành chuỗi công nghiệp, dịch vụ hàng hải đồng bộ. Bên cạnh nhà máy đóng tàu là các doanh nghiệp gia công kết cấu thép, cơ khí chính xác, sản xuất và cung ứng thiết bị động lực, điện, tự động hóa, sơn phủ, kiểm định và dịch vụ kỹ thuật chuyên ngành. Với nền tảng công nghiệp cơ khí, luyện kim, chế tạo đang phát triển, Thanh Hóa có điều kiện thuận lợi để nghiên cứu thu hút các doanh nghiệp phụ trợ, từng bước nâng tỷ lệ cung ứng tại chỗ và gia tăng giá trị từ hoạt động đóng, sửa chữa tàu thủy.

“Cùng với đó, cần chú trọng phát triển các dịch vụ bảo dưỡng định kỳ, sửa chữa phương tiện, cung ứng vật tư, thiết bị và hỗ trợ kỹ thuật cho đội tàu hoạt động tại Nghi Sơn và các khu vực lân cận; tăng cường kết nối giữa cơ sở đóng tàu với doanh nghiệp vận tải, hãng tàu và đơn vị khai thác cảng. Thông qua khảo sát nhu cầu phát triển đội tàu, đóng mới, sửa chữa và bảo dưỡng phương tiện, các doanh nghiệp có thể xác định sản phẩm, công nghệ và quy mô đầu tư phù hợp. Đồng thời, cần quan tâm đào tạo nhân lực kỹ thuật chuyên sâu, từ thợ hàn, thợ cơ khí đến kỹ sư thiết kế, điện, tự động hóa và kiểm định tàu thủy”, ông Cáp Trọng Cường chia sẻ thêm.