Rủ bạn về cùng

Ăn tết Việt ở xứ sở kim chi. Ảnh: Đoàn Quang Việt

Đi ăn tết

Cũng ba năm từ ngày tôi và Ha-jun tạm biệt nhau. Tôi rời thủ đô về lập nghiệp ở quê nhà, anh kết thúc đợt công tác dài ở Việt Nam và trở lại Hàn Quốc cho một dự án mới. Lúc tiễn anh ở sân bay, tôi đã hỏi về cách dùng từ lạ lùng vào lần đầu gặp gỡ: “Sao Tết mà anh lại khen ngon?”, Ha-jun cười tít mắt, dí dỏm bảo: “Ở Việt Nam, mọi người vẫn hay dùng từ “ăn Tết” còn gì, không những ngon mà Tết Việt còn là “đặc sản”!

Tình cờ quen biết tại một sự kiện giao lưu văn hóa Việt - Hàn từ 6 năm trước, cuộc trò chuyện với đôi câu xã giao thú vị ấy, đã đưa đẩy chúng tôi đồng hành trong dự án nghệ thuật - du lịch mang tên “Đi ăn Tết”. Những chuyến đi kết nối bạn bè anh ở Hàn Quốc và nhiều nước trên thế giới đến Việt Nam vào đúng dịp Nguyên đán.

Những ngày cận Tết, đoàn chúng tôi - thường chừng bảy tám người - chọn một hành trình đặc biệt: bay từ Hà Nội vào Sài Gòn, rồi mua vé tàu Thống Nhất chậm rãi trở ra Bắc. Phong tục về quê đón Tết, đoàn tụ cùng gia đình là nét đẹp truyền thống từ bao đời nay của người Việt. Không khí trên những “chuyến tàu đoàn viên” vì thế cũng thật nhộn nhịp, rộn rã. Tôi và Ha-jun đã chọn bối cảnh đặc biệt này để tìm cảm hứng sáng tác các thước phim tư liệu chân thực về đời sống và con người Việt Nam.

Trên hành trình hồi hương đón Tết, những người mới gặp chẳng ngại ngùng thăm hỏi, sẻ chia nhau miếng bánh, nắm hạt dưa, hàn huyên dăm ba câu chuyện cuối năm. Các ngăn chứa hành lý có thêm cành mai được gói ghém cẩn thận, giỏ bánh mứt đỏ vàng xen lẫn hộp trà ngon. Trẻ con ríu rít khoe nhau chiếc áo mới, ung dung nhâm nhi que kẹo thơm...

Chúng tôi ngắm nhìn, hít hà, tận hưởng tất cả điều bình dị đẹp đẽ ấy bên trong không gian chật hẹp của khoang tàu, lòng cảm thấy phơi phới như chính mình đang được trở về quê nhà.

Tết Việt. Ảnh: Lê Trọng Khang

Vị Tết

Có lần, chúng tôi quen một bạn trẻ làm du lịch ở Đà Nẵng ngay trên toa. Thế là rủ nhau xuống tàu theo bạn, ghé thăm quê hương miền Trung. Người Đà Nẵng đón Tết sớm và chu đáo, từ những ngày 20 âm lịch, nhà cửa đã dọn dẹp khang trang, bánh, mứt, trái cây chuẩn bị đủ đầy cho các lễ nghi cũng như đãi khách ngày Tết.

Mẹ bạn bảo, ăn Tết là phải ăn lai rai từ trước Tết một chút, vì đó là lúc mà mọi thứ xôm tụ, rộn ràng nhất, ăn gì cũng thấy ngon.

Chúng tôi đi thăm chợ hoa xuân. Bạn chọn mua vài chậu cúc mâm xôi về trang trí hiên nhà, không quên chia sẻ: “Nhà mình thường mua hoa từ sớm, để ngắm được lâu hơn, người bán hoa biết đâu cũng bớt gánh nặng mưu sinh, được về nhà đón xuân sớm hơn”.

Rời Đà Nẵng, chúng tôi lại hối hả trên những hành trình thưởng thức “đặc sản” Tết Việt. Từ phiên chợ quê nhộn nhịp bánh mứt, đến lễ hội rộn ràng trống chiêng, từ vườn đào Nhật Tân thắm hồng dưới nắng sớm Hà Nội, đến đồi mận Tây Bắc bung nở trắng xóa trong sương núi, rồi những phiên chợ tình cao nguyên rực rỡ váy áo thổ cẩm… Ngày Tết, nơi nào trên đất nước này cũng vui, cũng đẹp, cũng đậm đà hương sắc.

Với Ha-jun và những người bạn quốc tế của anh, đó là những lần họ được trải nghiệm không khí Tết Việt. Có lẽ đó là cách đẹp đẽ nhất để chạm vào hồn cốt, nét văn hóa cổ truyền cũng như đời sống tinh thần phong phú của người Việt. Qua ánh mắt ngỡ ngàng và nụ cười rạng rỡ của họ, tôi mới thực sự nếm lại trọn vẹn cái “vị” Tết quê nhà. Những điều quá đỗi thân thuộc đôi khi cần một lăng kính lạ để ta nhận ra, chúng quý giá và sinh động bao nhiêu.

Tôi và Ha-jun thỉnh thoảng vẫn gửi cho nhau hình ảnh, câu chuyện cũ, vẫn nhắc về những chuyến tàu, mâm cơm Tết ấm áp ngày nào. Một mùa Tết lại sắp về, nhành hoa trước nhà nụ đã căng tròn. Bất chợt, tôi ngồi xuống viết cho anh đôi dòng, kể về ngày đương xuân, về nỗi nhớ cứ mãi cất giữ trong lòng, không quên hỏi anh rằng: “Xuân này, anh có muốn về Việt Nam ăn Tết cùng tôi không?”.

YÊN THƯ