Rục rịch làng nghề

Bà Lê Thị Thủy, thôn Vạn Thành đang tất bật tráng bánh.

Từ đầu làng, tiếng máy nghiền bột đã rền vang. Trong khuôn viên sản xuất của gia đình bà Lê Thị Thủy, những tấm bánh dong vừa tráng xong được bà nhanh tay trải đều lên giàn tre phơi nắng. Bánh mảnh, trong, màu xám nhạt, được dàn đều thành lớp trên các giàn phơi.

Ngồi bên bếp lửa đỏ hồng, bà Thủy - tay thoăn thoắt vừa tráng bánh, vừa trò chuyện với chúng tôi về nghề. Bà cho biết, tráng bánh là công đoạn khó nhất, quyết định chất lượng miến sau khi thái thành sợi. Bột phải mịn, nước phải vừa, lửa phải canh đúng độ. Non lửa thì bánh nhão, già lửa thì sợi miến dễ gãy. “Làm miến dong không được nóng vội. Mỗi mẻ bánh là một lần thử thách sự kiên nhẫn”, bà Thủy nói, mắt vẫn dõi theo mặt bánh đang chín dần trên khuôn.

Vào dịp giáp tết, đơn hàng nhiều, người Vạn Thành gần như làm việc suốt ngày đêm. Mệt thì có mệt, nhưng ai cũng vui vì nghề còn, việc còn, thu nhập ổn định.

Dong nguyên liệu để làm miến.

Tôi theo chân bà Thủy ra giàn phơi. Bà bật mí, miến dong phải phơi nắng vừa đủ, không gắt quá để sợi không giòn, không thiếu nắng để miến không ỉu. Những chi tiết tưởng nhỏ ấy lại làm nên cái “chất” của miến dong Vạn Thành, thứ miến khi nấu lên, sợi miến dẻo, dai, không nát và thoang thoảng mùi thơm của dong nguyên chất.

Người dân thôn Vạn Thành khẳng định, miến ở đây được làm hoàn toàn từ dong, không pha trộn bột khác, không dùng hóa chất tẩy trắng hay phẩm màu. Màu miến xám nhạt tự nhiên chính là dấu hiệu để người sành sỏi nhận ra sản phẩm có “chuẩn làng” hay không. Có lẽ vì sự kỳ công, nghiêm ngặt trong quy trình sản xuất ấy, mà miến dong Vạn Thành theo chân thương lái đi khắp nơi, từ chợ quê đến bàn ăn nơi nhà hàng phố thị.

Làng nghề miến dong Vạn Thành ra đời từ những năm 1960. Lúc trước, mọi công đoạn đều làm bằng tay, từ xay củ dong đến tráng bánh. Nay, máy móc đã được đưa vào một số khâu như nghiền nguyên liệu, đảo bột, cắt sợi, giúp người làm nghề đỡ nhọc nhằn hơn. Dù vậy, phần “hồn” của sợi miến vẫn nằm ở đôi bàn tay và kinh nghiệm của người thợ với những bí quyết riêng.

Ông Nguyễn Văn Hào, Phó Giám đốc Hợp tác xã miến dong Vạn Thành phấn khởi khi sản phẩm truyền thống của địa phương được thị trường ưa chuộng.

Rời bếp lửa, tôi ghé thăm khu sản xuất của Hợp tác xã miến dong Vạn Thành. Ở đây, quy trình được sắp xếp gọn gàng, từ khu rửa củ dong, nghiền bột... đến phơi, đóng gói. Bao bì sản phẩm được đầu tư bài bản, nhãn mác rõ ràng. Sản phẩm công nhận sản phẩm OCOP 3 sao, một dấu mốc quan trọng để làng nghề mở rộng thị trường.

Ông Nguyễn Văn Hào, Phó Giám đốc Hợp tác xã, chia sẻ: phát triển miến dong không thể tách rời vùng nguyên liệu. Vì vậy, hợp tác xã đã liên kết với các hộ trồng dong, hình thành nên chuỗi sản xuất khép kín từ đồng ruộng đến thành phẩm. Cách làm này vừa giúp chủ động nguyên liệu, vừa tạo việc làm cho lao động địa phương.

Theo ông Đào Thanh Khiết, chuyên viên Phòng Kinh tế, xã Thăng Bình, cho biết: Toàn xã hiện có khoảng 40ha dong, cung ứng nguyên liệu làm miến cho làng nghề. Dịp cao điểm cuối năm, sản lượng miến tăng cao. Để kịp đơn hành cho cánh thương lái, bà con gần như phải huy động toàn bộ nhân lực gia đình để làm ngày, làm đêm.

Miến dong Vạn Thành khi nấu lên, sợi miến dẻo, dai, không nát và thơm của dong nguyên chất.

“Để tạo điều kiện cho làng nghề phát triển, địa phương luôn tạo điều kiện để người dân vay vốn, đầu tư máy móc, nâng cấp điện, nhà xưởng; đồng thời hướng dẫn các cơ sở tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường”, ông Khiết cho biết.

Đi giữa làng nghề những ngày vào vụ, tôi cảm nhận rõ sự thay đổi của một vùng quê đang chuyển mình. Những ngôi nhà mới khang trang, đường làng sạch sẽ hơn. Nhờ nghề truyền thống, người trẻ nơi đây có thêm nhiều lựa chọn. Không ít người đã xác định ở quê, gắn bó với nghề truyền thống của cha ông.

Đình Giang