Rực rỡ bản sắc đất cội nguồn

Đa dạng những sắc màu văn hóa

Việc sáp nhập ba địa phương không chỉ là sự thay đổi về địa giới mà còn là sự hội tụ của ba dòng chảy văn hóa lớn ở cửa ngõ Tây Bắc và vùng kinh đô cổ. Nếu như Phú Thọ giữ vai trò “hạt nhân” với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, thì Hòa Bình đóng góp chiều sâu của nền văn hóa Hòa Bình và kho tàng sử thi Đẻ đất đẻ nước, còn Vĩnh Phúc mang đến hơi thở của vùng đất bán sơn địa với những làng nghề và lễ hội lúa nước đặc trưng.

Nhiều trò chơi truyền thống như đánh chuyền, chơi ô ăn quan... được các trại văn hóa phục dựng làm cho bản sắc văn hóa truyền thống được khơi dậy, thu hút du khách quan tâm, trải nghiệm.

Đã nhiều năm có mặt tại lễ hội Đền Hùng, ông Nguyễn Thành Nhân, 65 tuổi, một cán bộ hưu trí tại tỉnh Lào Cai hồ hởi: "Tại Lễ hội Đền Hùng năm nay, chúng tôi không còn thấy những gian hàng hay đoàn rước riêng lẻ của Phú Thọ cũ mà thay vào đó là một không gian văn hóa hợp nhất. Từ dốc Đền Hạ lên đến đỉnh Nghĩa Lĩnh có thể cảm nhận thấy hồn cốt của ba vùng đất đã hòa quyện vào nhau. Tiếng trống đồng của người Việt cổ trên đất Phú Thọ vang lên cùng nhịp chiêng trầm hùng của người Mường Hòa Bình đã tạo nên một bản hòa âm vang vọng khắp núi non Hy Cương."

Chị Đỗ Thị Hân đến từ xã Lập Thạch, sau khi đi tham quan hết 18 trại văn hóa và các gian hàng truyền thống, trưng bày sản vật của ba vùng đất sau hội tụ nhận xét: "Điểm nhấn rực rỡ nhất của lễ hội năm nay chính là sự xuất hiện của các khu trưng bày di sản liên vùng. Người dân và du khách lần đầu tiên được chứng kiến sự kết hợp độc đáo giữa nghệ thuật Hát Xoan (Phú Thọ) và Mo Mường (Hòa Bình). Tại sân trung tâm lễ hội, những nghệ nhân Hát Xoan trong trang phục truyền thống uyển chuyển với những làn điệu cổ, ngay sau đó là nghi lễ diễn xướng Mo Mường đầy huyền bí, kể về sự hình thành của trời đất và nguồn gốc con người khiến du khách ngỡ ngàng và háo hức hòa mình vào một không gian văn hóa độc đáo.

Có thể thấy, tại lễ hội năm nay, sự tương đồng trong tư duy nông nghiệp và tín ngưỡng thờ mẫu giữa ba vùng đất cũng được làm nổi bật thông qua các hoạt động văn hóa đặc sắc. Những đoàn rước kiệu của các làng cổ tại khu vực Phú Thọ, luôn nổi tiếng với sự cầu kỳ và trang nghiêm, nay được tiếp nối bởi những đoàn diễu hành trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu của đồng bào các dân tộc thiểu số đến từ khu vực Hòa Bình. Tất cả đã tạo nên một dải màu sắc chạy dài từ chân núi lên đến Đền Thượng, tượng trưng cho sự gắn kết máu thịt của các dân tộc anh em dưới bóng non thiêng Nghĩa Lĩnh.

Cùng trải nghiệm văn hóa “đa giác quan”

Bản sắc độc đáo và rực rỡ của lễ hội Đền Hùng 2026 không chỉ dừng lại ở phần nhìn hay phần nghe, mà còn nằm ở sự phong phú của ẩm thực và trò chơi dân gian. Du khách qua các khu vực, các trại văn hóa có thể dễ dàng cảm nhận được hương vị ẩm thực hợp nhất. Mỗi mùa lễ hội, khu vực ẩm thực vẫn thuần văn hóa Đất Tổ, nhưng năm nay lại là nơi hội tụ của bánh chưng Hùng Lô, thịt chua Thanh Sơn (khu vực Phú Thọ); cơm lam, thịt lợn bản địa nướng lá mắc mật (khu vực Hòa Bình); cá thính Lập Thạch, bánh nẳng chợ Tràng (khu vực Vĩnh Phúc).

Hào hứng mua một cặp bánh chưng và những chiếc bánh giầy Đất Tổ nhiều vị, chị Lê Hà đến từ xã Thanh Sơn cho rằng, đi lễ năm nay du khách có thể cảm nhận được hương vị của núi rừng, sông suối và đồng bằng trong cùng một mâm cỗ tri ân Tiên tổ và những sản vật bày bán ở lễ hội Đền Hùng. Cùng với những trò chơi truyền thống của các dân tộc vùng Đất Tổ cũ, năm nay còn có các cuộc thi bắn nỏ, đẩy gậy của đồng bào Mường, Thái được tổ chức xen kẽ với thi gói bánh chưng, giã bánh giầy truyền thống, thu hút hàng nghìn người từ khắp các địa phương trong tỉnh tham gia tranh tài.

Một điểm mới đáng chú ý tại lễ hội 2026 là việc ứng dụng mạnh mẽ việc số hóa trong quảng bá di sản. Anh Hà Văn Tuấn, người kinh doanh về công nghệ đến từ xã Tam Đảo nhấn mạnh: "Có thể thấy, công nghệ không làm mất đi vẻ cổ kính mà trái lại giúp lan tỏa những giá trị văn hóa đến giới trẻ một cách sinh động hơn. Những câu chuyện về các đời Vua Hùng, Tản Viên Sơn Thánh hay sử thi của người Mường... được tái hiện bằng hình ảnh 3D chân thực, khiến lòng tự hào dân tộc thấm sâu vào tâm thức mỗi người trẻ khi về dự lễ, giúp quảng bá tốt hơn về lễ hội."

Nhận xét về Lễ hội Đền Hùng 2026, ông Đoàn Minh Hùng năm nay ngoài 60 tuổi đến từ xã Xuân Lũng - xã nằm ngay chân núi Hùng cho rằng: "Không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà sự hội tụ của ba dòng chảy văn hóa tại lễ hội năm nay còn là lời khẳng định về sức mạnh của sự đoàn kết. Việc sáp nhập địa giới hành chính tạo ra một nguồn lực nội sinh mới, giúp việc bảo tồn các giá trị di sản được thực hiện một cách quy mô và bài bản hơn. Phú Thọ - Vĩnh Phúc - Hòa Bình giờ đây không còn là những khái niệm riêng rẽ, mà là một vùng động lực văn hóa mạnh mẽ ở phía Bắc Thủ đô, góp phần cố kết tình đoàn kết, nghĩa đồng bào của con dân đất Việt."

Hình ảnh hàng triệu người dân, từ những cụ già đến em thơ cùng thành kính dâng hương Tổ tiên là minh chứng rõ nhất cho sức sống bền bỉ của dòng máu Lạc Hồng. Trong không gian linh thiêng ấy, mọi ranh giới đều tan biến, chỉ còn lại tình đồng bào và niềm tự hào về một nền văn hóa rực rỡ, thống nhất trong đa dạng. Và trong lòng mỗi du khách gần xa, một lễ hội Đền Hùng thiêng liêng và đậm đà bản sắc sẽ vẫn còn vang vọng mãi. Sự hòa quyện giữa tinh hoa của Phú Thọ - Vĩnh Phúc - Hòa Bình đã tạo nên một chương mới cho lịch sử phát triển của Phú Thọ mới sau hợp nhất.