Rủi ro nguồn cung dầu đã chuyển từ Hormuz sang Biển Đỏ
Lưu lượng dầu thô qua eo biển Hormuz đã phục hồi lên khoảng 10,3 triệu thùng/ngày, tương đương một nửa mức trước xung đột. Tuy nhiên, dù cước vận tải tàu chở dầu đã giảm khoảng 50% so với đỉnh tháng 10, nguy cơ an ninh hàng hải vẫn hiện hữu khi các tàu chở dầu tiếp tục gặp thủy lôi. Đáng chú ý, rủi ro gián đoạn nguồn cung đang dần dịch chuyển sang Biển Đỏ.
Bản đồ vận chuyển dầu Trung Đông đang thay đổi khi dầu thô được chuyển hướng qua cảng Yanbu của Ả Rập Xê-út bên bờ Biển Đỏ, cảng Fujairah của UAE và eo biển Bab el-Mandeb, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào Hormuz như trước đây.
Vì sao giá dầu và cước vận tải giảm dù các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn?
Ngày 12/11, dầu Brent giao dịch ở mức 92,02 USD/thùng và dầu WTI ở mức 86,43 USD/thùng, dù các vụ tấn công tàu thuyền vẫn xảy ra.
Nguyên nhân là giá dầu và cước vận tải phản ánh những yếu tố khác nhau. Giá dầu phụ thuộc vào mức thiếu hụt nguồn cung thực tế và dự kiến, trong khi cước vận tải chịu ảnh hưởng từ rủi ro hành trình, khả năng cung ứng tàu và phí bảo hiểm.
Nguồn cung phục hồi là yếu tố quan trọng giúp giá dầu hạ nhiệt. Ả Rập Xê-út chuyển một phần dầu qua đường ống Đông - Tây đến cảng Yanbu, còn UAE tăng vận chuyển qua Fujairah. Các nhà máy lọc dầu châu Á cũng chuyển sang mua dầu từ châu Phi và Brazil khi chi phí vận tải từ Đại Tây Dương trở nên cạnh tranh hơn.

Eo biển Hormuz vẫn là điểm nghẽn có rủi ro hệ thống lớn nhất đối với thị trường dầu toàn cầu. (Ảnh minh họa)
Bên cạnh đó, nhu cầu suy yếu và triển vọng đàm phán ngoại giao cũng gây áp lực lên giá dầu. Các doanh nghiệp vận tải đã dần thích nghi bằng cách điều chỉnh tuyến đường, tổ chức hộ tống và lựa chọn hành trình phù hợp với mức độ rủi ro.
Theo dữ liệu Baltic Exchange, cước vận chuyển tàu VLCC, Suezmax và Aframax trên các tuyến ngoài eo biển Hormuz đã giảm khoảng 50% so với đỉnh tháng 10. Tuy nhiên, chi phí vận chuyển trong khu vực Hormuz vẫn rất cao, từng lên khoảng 30 USD/thùng trong giai đoạn gián đoạn, so với khoảng 5 USD/thùng trước xung đột.
Như vậy, giá dầu và cước vận tải giảm phản ánh nguồn cung đang được khôi phục, chứ không đồng nghĩa tuyến hàng hải đã an toàn trở lại.
Dòng chảy dầu qua Hormuz phục hồi đến đâu?
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), lưu lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ qua Hormuz đạt 21,6 triệu thùng/ngày trong quý IV/2025, trước khi giảm mạnh xuống chỉ còn 4,9 triệu thùng/ngày trong quý II/2026.
Đến tháng 10/2026, dữ liệu theo dõi tàu biển của Kpler được Reuters dẫn lại cho thấy lưu lượng dầu qua eo biển đã phục hồi lên 10,3 triệu thùng/ngày, không bao gồm dầu của Iran. Con số này cao gấp đôi mức đáy quý II nhưng vẫn chỉ bằng khoảng một nửa mức trước xung đột.
Cần phân biệt giữa lưu lượng qua riêng Hormuz và tổng nguồn cung dầu của khu vực Trung Đông. Một phần dầu hiện được vận chuyển qua các tuyến tránh eo biển, khiến nguồn cung khu vực phục hồi nhanh hơn lưu lượng thực tế qua Hormuz. Ngoài ra, việc một số chuyến tàu không được hệ thống theo dõi ghi nhận cũng khiến số liệu lưu lượng có thể chưa hoàn toàn chính xác.
Trong tháng 11/2026, đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ. Reuters liên hệ kết quả này với sự bất mãn của cử tri trước xung đột và giá nhiên liệu cao.
Dù Tổng thống Donald Trump vẫn nắm quyền điều hành chính sách đối ngoại, áp lực chính trị nhằm chấm dứt xung đột đã gia tăng. Kết quả bầu cử có thể thúc đẩy đàm phán, nhưng không đồng nghĩa nguy cơ leo thang quân sự đã giảm.
Một mặt, phản ứng của cử tri, sự giám sát của Quốc hội đối với viện trợ quân sự và việc bán vũ khí có thể tạo thêm động lực tìm kiếm thỏa thuận. Mặt khác, quyền hạn của tổng thống trong chính sách đối ngoại vẫn rộng, trong khi nguy cơ các bên sử dụng biện pháp quân sự để thể hiện lập trường cứng rắn chưa biến mất.
Trên thực địa, các vụ tấn công vẫn tiếp diễn. Tàu chở dầu được cho là đã va phải thủy lôi ngày 8/11. Đến ngày 13/11, lực lượng Houthi tiếp tục tấn công một trạm bơm thuộc đường ống Đông - Tây của Ả Rập Xê-út và một cơ sở tại Yanbu.
Những diễn biến này cho thấy thị trường vẫn phải đối mặt với biến động ngắn hạn, dù triển vọng đàm phán có thể tạo động lực hạ nhiệt xung đột trong trung hạn.
Hormuz và Bab el-Mandeb: Rủi ro đang dịch chuyển sang Biển Đỏ
Eo biển Hormuz vẫn là điểm nghẽn có rủi ro hệ thống lớn nhất đối với thị trường dầu toàn cầu. Nếu tuyến này bị đóng cửa, một lượng lớn nguồn cung sẽ bị gián đoạn trực tiếp. Các tuyến đường ống thay thế hiện chỉ có thể bù đắp một phần lưu lượng vận chuyển thông thường.
Theo các chuyên gia được NPR dẫn lời, công suất vận chuyển tránh Hormuz có thể đạt khoảng 10-12 triệu thùng/ngày, vẫn thấp hơn đáng kể so với mức hơn 20 triệu thùng/ngày từng đi qua eo biển.
Tuy nhiên, Biển Đỏ đang trở nên quan trọng hơn khi dầu được chuyển hướng qua cảng Yanbu và eo biển Bab el-Mandeb. Các công ty bảo hiểm đã mở rộng khu vực hàng hải có mức độ rủi ro cao thêm khoảng 800 km về phía Bắc dọc bờ biển.
Điều này đồng nghĩa rủi ro không biến mất mà chỉ chuyển sang các tuyến vận tải khác. Việc chỉ theo dõi tình hình tại Hormuz sẽ không phản ánh đầy đủ mức độ rủi ro đối với hoạt động vận chuyển dầu hiện nay.
Phí bảo hiểm xung đột tiếp tục ở mức cao, ảnh hưởng đến thị trường tàu chở dầu
Phí bảo hiểm rủi ro xung đột tại Hormuz hiện dao động khoảng 3-10% giá trị tàu, so với khoảng 0,25% trước xung đột. Trong một số trường hợp, chi phí bảo hiểm có thể làm tăng thêm tới 8 USD/thùng dầu. Tổng giá trị các yêu cầu bồi thường ước tính đã lên tới 2 tỷ USD, liên quan đến hơn 70 vụ việc.
Theo Hiệp hội Thị trường Lloyd's, bảo hiểm rủi ro xung đột vẫn được cung cấp, nhưng vấn đề lớn hiện nay là bảo đảm an toàn cho tàu thuyền chứ không phải khả năng tiếp cận bảo hiểm.
Các cuộc khủng hoảng trước đây cho thấy tấn công hàng hải thường khiến cước vận tải và phí bảo hiểm tăng mạnh, nhưng chưa chắc dẫn đến thiếu hụt dầu kéo dài. Chẳng hạn, các vụ tấn công tại vịnh Oman năm 2019 chủ yếu làm tăng chi phí bảo hiểm và vận tải; các đợt chuyển hướng tàu qua Mũi Hảo Vọng trong năm 2024 làm tăng quãng đường vận chuyển và nhu cầu tàu, thay vì trực tiếp làm mất nguồn cung dầu.
Đối với doanh nghiệp vận tải biển, ảnh hưởng cũng khác nhau tùy tuyến đường. Việc Hormuz bị đóng cửa có thể khiến nguồn cung dầu giảm mạnh và hạn chế hoạt động của một số đội tàu. Ngược lại, nếu Biển Đỏ bị gián đoạn, tàu phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng, làm tăng quãng đường vận chuyển và nhu cầu tàu chở dầu. Trong khi đó, việc Hormuz mở cửa trở lại giúp cước vận tải chung giảm, nhưng các đơn vị vận hành tàu chuyên dụng và có bảo hiểm đầy đủ vẫn có thể duy trì biên lợi nhuận cao.
Những yếu tố cần theo dõi
Dòng chảy dầu qua Hormuz đang phục hồi, nhưng rủi ro vận tải đã lan rộng sang Biển Đỏ. Giá dầu giảm phản ánh nguồn cung dần được khôi phục, không phải tình hình an ninh hàng hải đã ổn định.
Trong thời gian tới, diễn biến lưu lượng dầu qua Hormuz, các vụ tấn công nhằm vào Yanbu và tàu thuyền tại Biển Đỏ, phí bảo hiểm rủi ro xung đột và triển vọng đàm phán Mỹ - Iran sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định hướng đi của giá dầu và cước vận tải biển
