Rung nhĩ: Căn bệnh không đau nhưng có thể gây đột quỵ bất cứ lúc nào

Rung nhĩ không chỉ là một rối loạn nhịp tim thường gặp mà còn là “kẻ giết người thầm lặng” với nguy cơ gây đột quỵ cao nếu không được kiểm soát đúng cách. Khi nhịp tim trở nên hỗn loạn, dòng máu trong buồng tim dễ bị ứ trệ và hình thành cục máu đông – yếu tố có thể âm thầm di chuyển lên não, gây tắc mạch bất cứ lúc nào. Đáng lo ngại, nhiều bệnh nhân không có triệu chứng rõ ràng, hoặc chủ quan trong việc sử dụng thuốc kháng đông, dẫn đến những biến chứng nặng nề.

Thuốc kháng đông: “lá chắn thép” nhưng không phải ai cũng cần

Thuốc kháng đông từ lâu được xem là giải pháp then chốt để phòng ngừa đột quỵ ở bệnh nhân rung nhĩ. Tuy nhiên, theo BSCK2 Trần Diệp Khoa – Trưởng khoa Nhịp tim học, Bệnh viện Nhân dân 115 – không phải mọi bệnh nhân đều cần sử dụng.

Rung nhĩ là rối loạn nhịp tim nguy hiểm, dễ hình thành cục máu đông và gây đột quỵ - Ảnh: minh họa

“Một sai lầm phổ biến là nghĩ cứ rung nhĩ là phải uống thuốc kháng đông. Thực tế, chỉ những bệnh nhân có nguy cơ đột quỵ cao mới được chỉ định, dựa trên các thang điểm đánh giá chuyên biệt”, ông nhấn mạnh.

Việc kê đơn vì thế không mang tính “đại trà”, mà là quá trình cá thể hóa điều trị. Bác sĩ phải cân nhắc kỹ giữa lợi ích ngăn ngừa huyết khối và nguy cơ chảy máu – một biến chứng nguy hiểm không kém.

Các thuốc kháng vitamin K như Warfarin hay Acenocoumarol vẫn được sử dụng rộng rãi nhờ chi phí thấp. Tuy nhiên, đi kèm là nhiều bất tiện. “Bệnh nhân phải xét nghiệm đông máu định kỳ để điều chỉnh liều. Ngoài ra, thuốc dễ bị ảnh hưởng bởi thức ăn, đặc biệt là thực phẩm giàu vitamin K, cũng như tương tác với nhiều loại thuốc khác”, bác sĩ Khoa cho biết.

Điều này khiến việc sử dụng nhóm thuốc này đòi hỏi sự tuân thủ rất cao và sự theo dõi sát sao từ bác sĩ.

Sự xuất hiện của các thuốc kháng đông đường uống thế hệ mới như Rivaroxaban, Dabigatran, Apixaban, Edoxaban đã mở ra bước tiến lớn trong điều trị. “Ưu điểm là không cần xét nghiệm đông máu thường xuyên, hiệu quả ổn định và giảm nguy cơ xuất huyết nội sọ. Tuy nhiên, chi phí cao và có những chống chỉ định rõ ràng”, bác sĩ Khoa phân tích.

Theo đó, các đối tượng như bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối, phụ nữ mang thai hoặc người có van tim cơ học không được sử dụng nhóm thuốc này.

Sai lầm phổ biến: Uống thuốc “theo cảm giác”

Một trong những cảnh báo đáng chú ý từ bác sĩ Khoa là tình trạng bệnh nhân tự ý điều chỉnh thuốc. “Có người thấy khỏe thì tự giảm liều, có người quên uống thuốc, hoặc đổi thuốc mà không hỏi bác sĩ. Đây là những sai lầm cực kỳ nguy hiểm”, ông nói.

Khác với nhiều loại thuốc khác, thuốc kháng đông có “ranh giới an toàn” rất hẹp. Dùng thiếu có thể dẫn đến hình thành huyết khối, trong khi dùng quá liều lại gây chảy máu nghiêm trọng.

Theo bác sĩ Khoa, thuốc chỉ là một phần của chiến lược điều trị; lối sống mới là yếu tố quyết định sự an toàn lâu dài.

Bệnh nhân cần hạn chế rượu bia, tránh các hoạt động dễ gây chấn thương, không tự ý dùng thuốc hoặc thực phẩm chức năng. “Chúng tôi từng gặp trường hợp xuất huyết nặng chỉ vì bệnh nhân uống thêm thuốc đông y không rõ thành phần”, ông cảnh báo.

Một điểm đặc biệt với thuốc kháng vitamin K là sự ảnh hưởng của chế độ ăn. Các thực phẩm giàu vitamin K như bông cải xanh, rau cải, măng tây có thể làm giảm hiệu quả của thuốc. Tuy nhiên, theo bác sĩ Khoa, vấn đề không phải là kiêng tuyệt đối. “Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn ổn định mỗi ngày. Sự thay đổi đột ngột mới là yếu tố nguy hiểm”, ông giải thích.

Ngay cả khi đã dùng thuốc, bệnh nhân vẫn cần theo dõi các dấu hiệu bất thường như: chảy máu kéo dài; bầm tím không rõ nguyên nhân; đi ngoài phân đen hoặc có máu; tiểu ra máu; đau đầu dữ dội, chóng mặt…

“Đặc biệt, nếu xuất hiện các triệu chứng thần kinh như yếu liệt, nói khó, cần cấp cứu ngay vì có thể là đột quỵ”, bác sĩ Khoa nhấn mạnh.

Thuốc kháng đông đã giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ ở bệnh nhân rung nhĩ, nhưng hiệu quả chỉ đạt được khi người bệnh hiểu đúng và tuân thủ nghiêm ngặt.

Đây là một cuộc chiến lâu dài, nơi bác sĩ và bệnh nhân phải đồng hành chặt chẽ. Một viên thuốc có thể cứu mạng – nhưng cũng có thể trở thành “con dao hai lưỡi” nếu sử dụng sai cách. Trong cuộc chiến với đột quỵ, kiến thức và kỷ luật chính là “liều thuốc” không thể thay thế.

Bình Thuận