Rượu, bia - 'văn hóa' hay gánh nặng sức khỏe cộng đồng?

TÀN PHÁ SỨC KHỎE

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sử dụng rượu, bia là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên toàn cầu. Năm 2019, rượu là nguyên nhân của khoảng 2,6 triệu ca tử vong, tương đương khoảng 4,7% tổng số ca tử vong trên thế giới. 

WHO cũng khẳng định rằng không có mức tiêu thụ rượu nào được xem là hoàn toàn an toàn đối với sức khỏe, bởi ngay cả lượng nhỏ cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh, đặc biệt là ung thư.

Bộ Y tế cho biết, rượu, bia là nguyên nhân trực tiếp của ít nhất 30 bệnh và chấn thương, đồng thời là yếu tố nguy cơ của hơn 200 bệnh lý khác nhau, bao gồm các bệnh tim mạch, xơ gan, ung thư, rối loạn tâm thần và nhiều bệnh không lây nhiễm khác.

Ước tính mỗi năm tại Việt Nam có khoảng 40.000 ca tử vong liên quan đến rượu, bia, chiếm trên 7% tổng số ca tử vong. Đáng lo ngại hơn, tình trạng sử dụng rượu, bia đang có xu hướng trẻ hóa. 

Thanh thiếu niên tiếp cận đồ uống có cồn ngày càng sớm thông qua các buổi liên hoan, sinh nhật, tụ tập bạn bè hoặc ảnh hưởng từ mạng xã hội. Điều này làm gia tăng nguy cơ nghiện rượu, tai nạn thương tích, bạo lực và các hành vi nguy cơ khác.

Những hệ lụy không chỉ dừng lại ở sức khỏe, rượu, bia ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể. 

Đối với hệ thần kinh, rượu làm giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ, giảm khả năng phán đoán và phản xạ. Đối với gan, rượu là nguyên nhân hàng đầu gây gan nhiễm mỡ, viêm gan do rượu, xơ gan và ung thư gan.

Đối với hệ tim mạch, uống nhiều rượu làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, đột quỵ và suy tim.

Việc sử dụng rượu, bia có liên quan trực tiếp đến nhiều loại ung thư như: Ung thư khoang miệng, hầu họng, thanh quản, thực quản, gan, đại trực tràng và ung thư vú ở phụ nữ.

TRÁCH NHIỆM VỚI XÃ HỘI

Ngoài ảnh hưởng đến sức khỏe, rượu, bia còn là nguyên nhân dẫn đến nhiều vấn đề xã hội. Theo thống kê được Bộ Y tế công bố, rượu, bia liên quan đến khoảng 30% các vụ gây rối trật tự công cộng và hơn 33% các vụ bạo lực gia đình được ghi nhận. 

Một trong những hậu quả nghiêm trọng nhất của việc sử dụng rượu, bia là tai nạn giao thông. Chỉ cần một lượng cồn nhỏ cũng có thể làm giảm khả năng quan sát, xử lý tình huống và phản xạ khi điều khiển phương tiện.

Chính vì vậy, Việt Nam đã áp dụng quy định nồng độ cồn bằng 0 đối với người điều khiển phương tiện giao thông, góp phần giảm đáng kể tình trạng lái xe sau khi uống rượu, bia. 

Thông điệp “Đã uống rượu, bia - không lái xe” không chỉ là khẩu hiệu tuyên truyền mà đã trở thành quy định pháp luật và là trách nhiệm của mỗi công dân trong việc bảo vệ tính mạng của bản thân và cộng đồng.

Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia được Quốc hội thông qua năm 2019 và ban hành là hành lang pháp lý bảo vệ sức khỏe Nhân dân nhằm giảm mức tiêu thụ rượu, bia và hạn chế những tác hại do đồ uống có cồn gây ra, Quốc hội đã ban hành Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia, có hiệu lực từ ngày 1-1-2020.

Luật quy định nhiều nội dung quan trọng như: Nghiêm cấm xúi giục, ép buộc người khác uống rượu, bia; cấm người chưa đủ 18 tuổi uống, mua hoặc được cung cấp rượu, bia; cấm điều khiển phương tiện giao thông khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn; hạn chế quảng cáo, khuyến mại rượu, bia theo quy định; khuyến khích cơ quan, đơn vị, trường học, bệnh viện và cộng đồng xây dựng môi trường không sử dụng rượu, bia trong nhiều hoạt động.

Việc thực hiện nghiêm các quy định của Luật không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý, mà còn cần sự đồng thuận của toàn xã hội. 

Giảm tác hại của rượu, bia không có nghĩa chỉ xử lý những người vi phạm mà quan trọng hơn là thay đổi nhận thức và hành vi của cộng đồng. Mỗi người dân trong cộng đồng không lạm dụng rượu, bia, không ép người khác uống rượu, bia, không sử dụng rượu, bia khi điều khiển phương tiện giao thông; không để trẻ em và thanh thiếu niên tiếp cận đồ uống có cồn.

Mỗi người dân nên lựa chọn lối sống lành mạnh, tăng cường vận động thể lực và dinh dưỡng hợp lý; chủ động khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bệnh liên quan đến rượu, bia.

Mỗi người người dân hãy nâng cao nhận thức, thực hiện nghiêm Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia; xây dựng nếp sống văn minh, không lạm dụng rượu, bia; tích cực tuyên truyền trong gia đình và cộng đồng về những nguy cơ do rượu, bia gây ra.