Việt Nam có loại củ được ví 'đỉnh của chóp' giúp dưỡng tim, kháng viêm

Trong cuốn sách Ăn gì không già, tác giả đã dẫn chứng thước đo dinh dưỡng từ Hướng dẫn Chế độ ăn uống cho người Mỹ: nhóm thực phẩm lành mạnh nhất hành tinh - sở hữu mật độ dưỡng chất cao nhất trên mỗi calo - chính là các loại rau củ. Minh chứng sống động nhất cho lý thuyết này nằm ở lối sống của cư dân hòn đảo Okinawa (Nhật Bản), nơi có tỷ lệ người sống thọ trăm tuổi vượt trội.

Khi phân tích dữ liệu lịch sử về khẩu phần ăn truyền thống của người Okinawa, các nhà nghiên cứu phát hiện thực phẩm nguồn gốc thực vật chiếm tới hơn 96%, trong khi cá hay thịt chỉ chiếm chưa đầy 1%.

Đặc biệt, yếu tố tạo nên sự khác biệt trong chế độ ăn giàu khả năng chống oxy hóa và kháng viêm này không phải thịt cá, mà chính là khoai lang.

"Món hời" dinh dưỡng giúp kéo dài tuổi thọ

Theo các phân tích được bác sĩ Michael Gregertrích dẫn trong Ăn gì không già, khoai lang từng đóng góp tới 69% tổng lượng calo hàng ngày của người Okinawa kể từ thế kỷ 17. Nhờ thói quen tiêu thụ nguồn thực vật nguyên sơ này, tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch ở Okinawa thấp hơn 6 đến 12 lần so với Mỹ, đồng thời nguy cơ mắc các bệnh ung thư nguy hiểm như ung thư ruột kết, tuyến tiền liệt hay ung thư vú cũng giảm mạnh từ 2 đến 7 lần.

Trung tâm Khoa học vì Lợi ích Cộng đồng (Mỹ) thậm chí còn xếp khoai lang vào nhóm những thực phẩm lành mạnh nhất hành tinh. Không chỉ bổ dưỡng, loại củ quen thuộc ở Việt Nam này còn được coi là "món hời" về kinh tế khi sở hữu điểm số dinh dưỡng cao nhất tính trên chi phí bỏ ra.

Nghiên cứu theo dõi 14.000 người trong 14 năm tại Trung Quốc cho thấy việc duy trì thói quen ăn khoai lang giúp tăng đáng kể cơ hội kéo dài tuổi thọ, giảm 18% nguy cơ mất sớm.

Khoai lang là một phần trong chế độ ăn truyền thống của người Okinawa. Ảnh: Shutterstock.

Khoai lang tím hỗ trợ kháng viêm, chống lão hóa

Dù các loại khoai lang nói chung đều mang lại lợi ích kháng viêm vượt trội, dòng khoai lang tím lại chứng minh vị thế vượt trội nhờ hàm lượng sắc tố tự nhiên Anthocyanin dồi dào.

Tác giả cuốn sách Ăn gì không già chỉ ra rằng, khi so sánh với hàng loạt nguồn thực vật giàu sắc tố như vỏ nho, bắp cải tím hay quả mọng, sắc tố tím từ khoai lang tím cho khả năng hoạt động chống oxy hóa mạnh mẽ nhất.

Cụ thể, các đặc tính sinh học của loại củ này mang đến nhiều lợi ích sức khỏe đáng chú ý:

Bảo vệ tế bào và chống lão hóa: Chiết xuất từ khoai lang tím giúp kích hoạt cơ chế tự dọn dẹp tế bào (autophagy), làm chậm quá trình lão hóa ở tế bào mạch máu và gia tăng các hợp chất bảo vệ cơ thể.
Cải thiện hệ vi sinh đường ruột: Hoạt chất Anthocyanin trong khoai lang tím đóng vai trò như một prebiotic tự nhiên, nuôi dưỡng các chủng lợi khuẩn đường ruột (như Bifidobacteria và Lactobacillus), từ đó sản sinh ra các axit béo chuỗi ngắn có lợi cho hệ miễn dịch.
Hỗ trợ giải độc và phục hồi chức năng gan: Một thử nghiệm lâm sàng mù đôi trên người bị viêm gan cho thấy, việc bổ sung sinh tố khoai lang tím đều đặn mỗi ngày giúp chỉ số chức năng gan cải thiện rõ rệt chỉ sau 8 tuần.

Tại Việt Nam, khoai lang là loại thực phẩm phổ biến, dễ mua với giá thành rất rẻ. Việc chủ động bổ sung loại củ này - đặc biệt là khoai lang hấp hoặc luộc - vào thực đơn hàng ngày là giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả để nâng cao sức khỏe tim mạch, ngăn ngừa tổn thương do gốc tự do và chủ động kéo dài tuổi thọ.

Dù khoai lang mang lại vô vàn lợi ích cho sức khỏe và hệ miễn dịch, việc chế biến và sử dụng đúng cách đóng vai trò quyết định đến hiệu quả dinh dưỡng. Dưới đây là những lưu ý quan trọng để đảm bảo an toàn:

Dù khoai lang mang lại vô vàn lợi ích cho sức khỏe và hệ miễn dịch, việc chế biến và sử dụng đúng cách đóng vai trò quyết định đến hiệu quả dinh dưỡng. Dưới đây là những lưu ý quan trọng để đảm bảo an toàn:

Ăn chín uống sôi để tránh nhiễm giun sán: Khoai lang là loại củ mọc ngầm dưới lòng đất nên vỏ ngoài rất dễ bám dính các loại trứng ký sinh trùng, giun sán và vi khuẩn gây bệnh đường ruột. Tuyệt đối không ăn khoai sống hoặc chưa nấu chin kỹ. Việc rửa sạch vỏ và nấu chín kỹ (hấp, luộc, nướng) sẽ dập tắt nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm qua đường tiêu hóa.
Không ăn khoai bị sùng, mốc, thối đen: Khoai lang bị sùng (do bọ hà tấn công) hoặc nhiễm nấm mốc, thối đen thường sinh ra chất độc ipomeamarone. Việc vô tình tiêu thụ loại khoai này có thể gây ngộ độc, tổn thương gan và ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa. Riêng khoai mọc mầm tuy không sinh độc tố nguy hiểm như khoai tây, nhưng thường bị giảm chất lượng dinh dưỡng và có vị đắng hơn, nên tốt nhất vẫn hạn chế sử dụng.
Bảo vệ hệ vi sinh đường ruột: Lượng xơ dồi dào cùng hoạt chất Anthocyanin trong khoai lang tím đóng vai trò như một prebiotic tự nhiên, giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn, củng cố hàng rào niêm mạc ruột. Một hệ tiêu hóa khỏe mạnh chính là "lá chắn" vững chắc giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng, chủ động chống lại các tác nhân gây bệnh truyền nhiễm xâm nhập qua đường ăn uống.

How Not to Age (Ăn gì không già)

Tác giả: Michael Greger · Xuất bản: 2025 · NXB Trẻ

Collagen, NMN, resveratrol, vitamin tổng hợp hay hàng loạt thực phẩm chức năng chống lão hóa đang trở thành lựa chọn của không ít người với hy vọng làm chậm thời gian. Thế nhưng, giữa vô vàn lời quảng cáo về "bí quyết trẻ lâu", đâu mới là những phương pháp thực sự được khoa học chứng minh?

Đó là câu hỏi bác sĩ Michael Greger đặt ra khi bắt đầu rà soát các nghiên cứu về lão hóa. Sau nhiều năm tổng hợp bằng chứng, ông đi đến một kết luận khá bất ngờ: Chế độ ăn uống mới là yếu tố có ảnh hưởng sâu rộng nhất đến tốc độ lão hóa của cơ thể.

Những phát hiện đó được ông hệ thống trong Ăn gì không già (NXB Trẻ), tác phẩm giúp người đọc phân biệt giữa những xu hướng chống lão hóa phổ biến và các khuyến nghị dựa trên bằng chứng khoa học.Michael Greger không phải cái tên xa lạ trong lĩnh vực dinh dưỡng và y học lối sống.

Ông là bác sĩ, thành viên sáng lập Viện Y học Lối sống Mỹ, tác giả nhiều đầu sách bán chạy của The New York Times và là người sáng lập NutritionFacts.org - nền tảng cung cấp miễn phí hàng nghìn video phân tích các nghiên cứu về sức khỏe và dinh dưỡng.