Sắc chàm thắm lại bên hồ

Ông Đặng Ứng Cát, Giám đốc HTX kinh doanh vận tải và bảo tồn văn hóa Bản Đôn, Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Phong Quang, trao đổi với các thành viên câu lạc bộ.

Ông Đặng Ứng Cát lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Ông nội là bộ đội thời kháng chiến chống Pháp, cha tham gia Thanh niên xung phong trong chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, còn anh trở thành người lính Trung đoàn 246, Quân khu 1, trong những năm đất nước hòa bình.

Rời quân ngũ năm 2006, qua nhiều nẻo đường mưu sinh, sau những chuyến xe dài ngày, ông tích lũy vốn liếng bằng chính sức lao động, sự kiên trì và tinh thần kỷ luật của người lính.

Tháng 2-2022, Hợp tác xã (HTX) kinh doanh vận tải và bảo tồn văn hóa Bản Đôn được thành lập. Trong tiếng địa phương, “Bản Đôn” mang ý nghĩa bản làng của sự may mắn và thịnh vượng, thể hiện khát vọng vươn lên của cộng đồng người Dao Tiền nơi đây.

Khởi đầu với 16 thành viên, đến nay HTX đã phát triển 125 thành viên liên kết, duy trì hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, hợp tác và cùng phát triển vì lợi ích cộng đồng. Với vai trò phụ trách kinh doanh, ông Cát tổ chức điều hành hiệu quả các hoạt động vận tải. 15 ô tô cùng nhiều máy móc do các thành viên góp vốn đã trở thành nguồn sinh kế ổn định cho nhiều hộ gia đình.

Từ vận tải lâm sản, nông sản đến san lấp mặt bằng các công trình, HTX từng bước mở rộng thị trường, tạo việc làm thường xuyên với thu nhập bình quân 12-15 triệu đồng/tháng cho các thành viên.

Ông Nông Xuân Hưng, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Phong Quang, nhận xét: Ông Đặng Ứng Cát đã phát huy tốt vai trò người đứng đầu trong tổ chức sản xuất, vừa tạo việc làm, vừa hỗ trợ tiêu thụ nông sản, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển ổn định.

Tựa mình vào đại ngàn, hồ Nặm Cắt với dung tích hơn 12 triệu mét khối nước đang trở thành một không gian sinh thái giàu tiềm năng. Theo định hướng quy hoạch đến năm 2030, tầm nhìn 2045, khu vực này sẽ phát triển theo hướng du lịch sinh thái gắn với bảo tồn văn hóa, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Nhận thức rõ lợi thế đó, ông Cát xác định phát triển kinh tế phải gắn với gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Điệu múa Chuông truyền thống của người Dao Tiền được khôi phục từ khi Câu lạc bộ Văn nghệ - Thể dục thể thao, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Bản Đôn ra đời.

Năm 2023, HTX kinh doanh vận tải và bảo tồn văn hóa Bản Đôn triển khai dự án bảo tồn văn hóa Dao Tiền. Câu lạc bộ Văn nghệ - Thể dục thể thao và bảo tồn văn hóa Bản Đôn được thành lập, thu hút 77 thành viên là người Dao Tiền ở các thôn trong xã tham gia. Đây trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi các giá trị văn hóa truyền thống được phục dựng và trao truyền.

Chị Tạ Thị Duyên, thôn Bản Chiêng, cho biết: Khi tham gia HTX, tôi có điều kiện tập luyện lại điệu múa Chuông, học kỹ thuật vẽ sáp ong trên trang phục truyền thống, đồng thời góp phần giữ gìn tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình. Đời sống kinh tế của gia đình cũng ổn định hơn nhờ có việc làm thường xuyên.

Tính từ năm 2025 đến hết quý I/2026, HTX kinh doanh vận tải và bảo tồn văn hóa Bản Đôn đạt doanh thu khoảng 3,5 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy hướng đi kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa là phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương.

Năm 2025, ông Đặng Ứng Cát được công nhận là hội viên cựu chiến binh sản xuất kinh doanh giỏi cấp tỉnh, ghi nhận những nỗ lực trong lao động sản xuất và đóng góp cho cộng đồng.

Ông Cát tâm sự: Lĩnh vực vận tải và thi công san lấp mặt bằng giúp chúng tôi tạo nguồn lực tài chính, nhưng bảo tồn văn hóa dân tộc mới là tương lai bền vững. HTX đang tiếp tục mở rộng thị trường, tìm kiếm hợp đồng để duy trì nguồn thu ổn định, hướng tới xây dựng không gian văn hóa Dao Tiền gắn với phát triển du lịch cộng đồng tại khu vực hồ Nặm Cắt.

Giữa đại ngàn Phong Quang, người cựu chiến binh Đặng Ứng Cát vẫn bền bỉ cùng bà con gìn giữ những giá trị truyền thống từ điệu múa Chuông, nghệ thuật vẽ sáp ong trên vải chàm đến tiếng nói, chữ viết của người Dao Tiền.

Những nỗ lực âm thầm ấy đang góp phần khơi dậy nguồn lực văn hóa, tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Bên hồ Nặm Cắt, làn điệu Pả Dung vẫn vang lên, như nhịp nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và tương lai.