Sắc màu làng nghề giữa lòng phố thị

Từ lâu, người dân Mật Sơn đã gắn bó với nghề làm hoa giấy, hàng mã - những sản phẩm phục vụ các dịp lễ, tết và đời sống văn hóa của người Việt. Năm 2016, Mật Sơn được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là làng nghề truyền thống. Qua thời gian, những công việc tưởng chừng giản dị như cắt giấy, tạo hình, ghép từng cánh hoa, làm khung... đã trở thành nghề mưu sinh và một phần ký ức của nhiều thế hệ người dân nơi đây.

Nhưng nghề truyền thống cũng không đứng ngoài những thay đổi của cuộc sống. Sự biến động của thị trường, quá trình đô thị hóa và sự xuất hiện của nhiều sản phẩm công nghiệp khiến nghề hoa giấy không còn giữ được quy mô như trước. Số hộ gắn bó với nghề giảm dần. Trong bối cảnh ấy, việc những người thợ vẫn kiên trì bám nghề, tìm cách thay đổi mẫu mã, cải tiến phương thức sản xuất và tìm hướng đi mới càng trở nên đáng quý.

Bên cạnh việc phát triển những kiểu dáng trang trí mới cho sản phẩm thủ công hoa giấy, hàng mã, người dân Mật Sơn đã phát triển thêm nghề làm đèn phục vụ tết trung thu.

Khoảng cuối tháng bảy, đầu tháng tám âm lịch, không khí trong làng lại trở nên nhộn nhịp. Tre, nứa được lựa chọn, chẻ thành nan; những đôi tay thoăn thoắt dựng khung, căng giấy, vải, bạt rồi trang trí, hoàn thiện từng chiếc đèn ông sao, đèn lồng, đèn kéo quân.

Nếu hoa giấy cho thấy sự khéo léo của người thợ Mật Sơn trong nghệ thuật tạo hình từ những vật liệu giản dị thì đèn trung thu lại mở ra một không gian sáng tạo mới. Những chiếc đèn không còn bó hẹp trong một vài kiểu dáng truyền thống mà ngày càng đa dạng với hình tròn, hình trụ, hình hoa sen, hình rồng... Từ những chiếc đèn nhỏ dành cho trẻ em đến những sản phẩm kích thước lớn phục vụ trang trí tại trường học, khu dân cư, cơ quan, doanh nghiệp.

Người làm nghề cũng đưa máy móc vào một số công đoạn để tăng năng suất, nhưng vẫn giữ những phần việc thủ công đòi hỏi sự tinh tế.

Đặc biệt, người thợ ở Mật Sơn còn gửi những câu chuyện văn hóa vào từng chiếc đèn. Hình ảnh Bác Hồ với thiếu nhi, biển đảo Việt Nam, tranh Đông Hồ, 12 con giáp... xuất hiện trên đèn kéo quân và nhiều sản phẩm khác. Vì vậy, chiếc đèn trung thu không chỉ là món đồ chơi. Nó trở thành một vật nhỏ bé mang theo những hình ảnh, biểu tượng và câu chuyện về đất nước đến với trẻ em.

Có lẽ, đó cũng là cách một nghề truyền thống có thể sống cùng thời đại.

Gìn giữ không có nghĩa là giữ nguyên mọi thứ như trước, mà là giữ lấy cái cốt lõi trong khi biết thay đổi để thích ứng. Ở Mật Sơn, từ những cánh hoa giấy giản dị đến những chiếc đèn trung thu rực rỡ, nghề xưa đang được tiếp nối bằng sự cần mẫn, sáng tạo của những người thợ hôm nay.

Giữa một thành phố không ngừng đổi thay, sắc màu của làng nghề vẫn hiện diện. Đó không chỉ là sắc màu của giấy, của tre nứa hay những chiếc đèn mùa trăng, mà còn là sắc màu của ký ức, của văn hóa và của một nghề truyền thống đang được gìn giữ để không bị khuất lấp giữa nhịp sống hiện đại.