Sách chữ nổi vào thư viện: Thêm cơ hội cho học sinh khiếm thị

Cán bộ Trung tâm Giáo dục - Hướng nghiệp Trẻ em mù TP. Huế nhân bản sách giáo khoa chữ nổi

Trước đây, khi chưa có nhiều thiết bị in chuyên dụng, việc làm sách cho học sinh khiếm thị chủ yếu dựa vào sự tận dụng và nỗ lực thủ công. “Thời điểm cuối năm, chúng tôi thường đi xin giấy lịch cũ, gom thành từng xấp để ép nổi, sau đó, suốt các tháng hè tập trung vào nhân bản sách. Có những cuốn được ghép từ nhiều loại giấy khác nhau, chỗ dày, chỗ mỏng, nhưng vẫn là tài liệu quý theo học sinh suốt cả năm học”, cô Nguyễn Thị Tuyết Quỳnh, giáo viên Trung tâm Giáo dục - Hướng nghiệp Trẻ em mù chia sẻ.

Đến nay, việc nhân bản sách giáo khoa chữ nổi đã thuận lợi hơn nhờ phần mềm chuyển đổi sang chữ braille và máy in chuyên dụng. Tuy nhiên, đây vẫn là quy trình công phu, đòi hỏi sự cẩn trọng ở từng chi tiết để phù hợp với cách học đặc thù của học sinh khiếm thị.

Ông Hoàng Tuấn Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục - Hướng nghiệp Trẻ em mù - người có gần 10 năm gắn bó với công việc này cho biết: “Một cuốn sách braille khoảng 225 trang mất hơn hai tiếng rưỡi để in. Khó nhất là bố trí bố cục. Trong sách thường, chú thích hay yêu cầu bài học đặt ở góc nhỏ, dễ quan sát. Nhưng khi chuyển sang braille dễ trở nên rối, buộc chúng tôi phải sắp xếp lại hợp lý”. Ngoài ra còn phải xử lý lỗi chính tả, căn chỉnh dòng. Đặc biệt, hiện chưa có công nghệ in hình minh họa chuyên biệt, nên những bài có tranh, ảnh học sinh vẫn khó tiếp cận.

Không chỉ mất thời gian, sách braille còn dày và nặng hơn sách chữ sáng gấp 2 - 3 lần do cần không gian tạo các chấm xúc giác. Vì vậy, một cuốn sách giáo khoa khi chuyển sang braille phải chia thành 2 - 3 tập, khiến việc mang vác nặng hơn, dễ sổ gáy và khó bảo quản. Khó khăn lớn hiện nay là vấn đề bản quyền, khi các trung tâm chưa có đủ file chế bản để nhân bản đồng bộ. Bên cạnh đó, chi phí sản xuất cao cũng là rào cản lớn. Chỉ tính riêng chi phí in ấn, một cuốn sách chữ nổi đã tốn gấp 5 - 6 lần so với sách thường. Có bộ sách chi phí in lên đến khoảng 10 triệu đồng, vượt khả năng tự trang bị của nhiều học sinh khiếm thị.

Với học sinh khiếm thị, sách chữ nổi braille mở ra cơ hội tiếp cận tri thức thuận lợi hơn

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo nghị định về chính sách miễn phí sách giáo khoa trong giáo dục phổ thông. Theo dự thảo, Nhà nước sẽ đầu tư mua sắm sách giáo khoa, bao gồm cả sách chữ nổi braille, để trang bị cho thư viện trường học. Học sinh và giáo viên sẽ mượn sử dụng theo năm học hoặc học kỳ, sau đó hoàn trả để tiếp tục tái sử dụng.

Ước tính Việt Nam có gần 2 triệu người khiếm thị, trong đó khoảng 16.000 - 23.000 là trẻ em trong độ tuổi đi học, nhưng chưa đến 1% số đầu sách được chuyển đổi sang định dạng tiếp cận như chữ braille hoặc sách nói, đặc biệt trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới triển khai theo từng năm học.

Cũng theo dự thảo, khi có kho sách braille dùng chung, học sinh có thể mượn về nhà, đọc trước hoặc ôn tập sau giờ học. Sách được tổ chức thành hệ thống và phục vụ nhiều năm. Nhờ vậy, các em không chỉ học bằng nghe và ghi nhớ mà còn có thể tự đọc, tự tra lại bài. Đồng thời, giáo viên cũng thuận lợi hơn khi hướng dẫn. Với học sinh lớn, thư viện còn có thể kết hợp sách chữ nổi với sách nói và tài nguyên số.

Thông tin đưa sách giáo khoa bằng chữ nổi braille vào chính sách miễn phí được kỳ vọng mang lại niềm vui và sự yên tâm cho học sinh, giáo viên và phụ huynh khi các em có thêm cơ hội tiếp cận tài liệu học tập phù hợp.