Tuyển sinh lớp 10 ở Hà Tĩnh: Vì sao nơi 'khát' học sinh, chỗ lại quá tải?

Chênh lệch lớn về nguồn tuyển

Theo kế hoạch, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập và THPT Chuyên Hà Tĩnh diễn ra vào ngày 25 và 26/5. Toàn tỉnh có 21.216 học sinh lớp 9 đăng ký dự thi, trong đó 19.777 em đăng ký vào các trường THPT công lập không chuyên và 1.439 em đăng ký vào Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh.

Năm học 2026-2027, Hà Tĩnh nâng tỷ lệ tuyển sinh vào lớp 10 công lập lên 74%, tăng 2% so với năm học trước. Tuy nhiên, do số lượng học sinh tăng mạnh nên áp lực cạnh tranh vẫn rất lớn. Với tổng chỉ tiêu 16.747 học sinh, dự kiến gần 4.500 em sẽ không vào được các trường THPT công lập.

Số liệu đăng ký tuyển sinh cho thấy sự chênh lệch khá rõ giữa các trường. Nhiều trường có lượng hồ sơ vượt xa chỉ tiêu được giao như: Trường THPT Lê Quảng Chí (phường Vũng Áng) có 872 hồ sơ/486 chỉ tiêu, vượt 386 hồ sơ; THPT Nguyễn Thị Bích Châu (xã Kỳ Anh) 705 hồ sơ/400 chỉ tiêu, vượt 305 hồ sơ; THPT Kỳ Anh (phường Sông Trí) 837 hồ sơ/645 chỉ tiêu; THPT Cẩm Xuyên (xã Thiên Cầm) 736 hồ sơ/546 chỉ tiêu; THPT Hà Huy Tập (xã Cẩm Lạc) 628 hồ sơ/440 chỉ tiêu…

Hà Tĩnh nâng tỷ lệ tuyển sinh vào lớp 10 công lập lên 74%, tăng 2% so với năm học trước.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường THPT Lê Quảng Chí cho biết, năm nay số lượng học sinh từ lớp 9 lên lớp 10 tăng gần 4.000 em so với năm học trước, khiến áp lực tuyển sinh tại nhiều trường THPT gia tăng rõ rệt.

Theo ông Tuấn, tại các khu vực có khu công nghiệp, khu kinh tế phát triển, lượng lao động tập trung ngày càng lớn khiến nhiều gia đình chuyển nơi sinh sống, học sinh theo bố mẹ đến học tập nên quy mô học sinh tăng nhanh hơn so với nhiều địa phương khác. Bên cạnh đó, xu hướng lựa chọn trường của phụ huynh cũng thay đổi đáng kể. Nếu trước đây việc đăng ký chủ yếu dựa vào địa bàn cư trú thì hiện nay phụ huynh quan tâm nhiều hơn đến chất lượng giáo dục, môi trường học tập và kết quả đầu ra.

“Nhiều năm gần đây, tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp THPT và đại học của nhà trường duy trì ổn định nên số lượng học sinh đăng ký ngày càng tăng. Điều này giúp nhà trường nâng cao chất lượng đầu vào nhưng cũng tạo thêm áp lực cạnh tranh cho học sinh và phụ huynh. Để đáp ứng nhu cầu tuyển sinh, năm nay Trường THPT Lê Quảng Chí tăng thêm 1 lớp, từ 10 lên 11 lớp. Tuy nhiên, số lượng học sinh tăng nhanh cũng khiến nhà trường gặp khó về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên khi hiện vẫn thiếu phòng học phục vụ giảng dạy”, ông Tuấn chia sẻ.

Chất lượng giáo dục, môi trường học tập và kết quả đầu ra được nhiều phụ huynh quan tâm.

Trong khi đó, một số trường lại có số lượng hồ sơ thấp hơn chỉ tiêu được giao. Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh, Trường THPT Nguyễn Văn Trỗi (xã Mai Phụ) có 403 hồ sơ/488 chỉ tiêu; THPT Đức Thọ (xã Đức Đồng) 208 hồ sơ/250 chỉ tiêu; THPT Lý Chính Thắng (xã Sơn Tiến) 245 hồ sơ/260 chỉ tiêu; THPT Cù Huy Cận (xã Mai Hoa) 247 hồ sơ/255 chỉ tiêu…

Ông Trần Đình Hường, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Trỗi cho rằng, sự chênh lệch nguồn tuyển hiện nay chịu tác động lớn từ tâm lý lựa chọn trường của phụ huynh và học sinh sau khi tham khảo điểm chuẩn các năm trước.

Theo ông Hường, năm học trước điểm chuẩn vào Trường THPT Nguyễn Văn Trỗi cao hơn một số trường lân cận nên nhiều học sinh có học lực trung bình, khá đã chuyển hướng đăng ký sang những trường có mức điểm đầu vào thấp hơn để tăng khả năng trúng tuyển. “Hiện nay, phụ huynh và học sinh đều tính toán khá kỹ khi đăng ký nguyện vọng. Nhiều em mong muốn học trường công lập nhưng khi thấy điểm chuẩn năm trước ở mức cao thì lựa chọn phương án an toàn hơn bằng cách đăng ký vào những trường có mức cạnh tranh thấp hơn”, ông Hường nói.

Nhiều học sinh lựa chọn phương án an toàn bằng cách đăng ký vào những trường có mức cạnh tranh thấp hơn.

Lãnh đạo trường THPT Nguyễn Văn Trỗi cho biết thêm, xu hướng lựa chọn trường hiện nay không còn phụ thuộc nhiều vào khoảng cách địa lý mà chịu tác động lớn từ điểm chuẩn, tỷ lệ cạnh tranh và khả năng trúng tuyển. Điều này tạo nên sự dịch chuyển nguồn tuyển giữa các trường THPT trên địa bàn. Chẳng hạn, Trường THPT Nguyễn Đổng Chi, đơn vị từng gặp khó khăn trong tuyển sinh những năm trước lại ghi nhận lượng hồ sơ tăng mạnh trong năm nay với 610 học sinh đăng ký nguyện vọng 1 cho 355 chỉ tiêu.

Chị Nguyễn Thị Nguyệt (phụ huynh ở xã Mai Phụ) cho biết, gia đình phải cân nhắc kỹ năng lực học tập của con và mức độ cạnh tranh của từng trường trước khi đăng ký nguyện vọng. “So với một số trường khác, mức điểm vào Trường THPT Nguyễn Đổng Chi những năm trước phù hợp hơn với năng lực của cháu nên gia đình quyết định đăng ký vào đây. Tuy nhiên, năm nay số lượng hồ sơ tăng cao khiến chúng tôi cũng khá lo lắng”, chị Nguyệt chia sẻ.

Nhiều yếu tố tác động

Trao đổi với PV Báo Đại đoàn kết, ông Nguyễn Ngọc Lê Nam, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh cho biết, năm học 2026-2027, tỉnh phê duyệt tỷ lệ tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập ở mức 74%, tương ứng hơn 16.000 học sinh được tuyển vào các trường công lập.

Việc phân bổ chỉ tiêu không áp dụng cứng nhắc giữa các địa phương mà được tính toán dựa trên điều kiện thực tế từng khu vực.

Theo ông Nam, sau khi tỉnh phê duyệt tỷ lệ tuyển sinh, Sở GD&ĐT yêu cầu các trường THPT rà soát điều kiện thực tế về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, số lượng phòng học để chủ động đề xuất chỉ tiêu tuyển sinh phù hợp với khả năng đáp ứng của từng đơn vị. “Năm nay số lượng học sinh lớp 9 tăng gần 4.000 em so với năm học trước nên áp lực tuyển sinh vào lớp 10 cũng tăng lên đáng kể”, ông Nam cho biết.

Cũng theo lãnh đạo Sở GD&ĐT Hà Tĩnh, việc phân bổ chỉ tiêu không áp dụng cứng nhắc giữa các địa phương mà được tính toán dựa trên điều kiện thực tế từng khu vực. Tại các địa bàn miền núi, vùng khó khăn hoặc nơi chưa có trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, ngành giáo dục ưu tiên tỷ lệ tuyển sinh cao hơn nhằm tạo điều kiện cho học sinh tiếp tục học sau THCS. Trong khi đó, ở khu vực trung tâm, nơi có hệ thống trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên và cơ sở đào tạo nghề tương đối đầy đủ, chỉ tiêu được cân đối phù hợp hơn do học sinh có thêm nhiều lựa chọn.

Xu hướng tập trung hồ sơ vào những trường có uy tín, có kết quả giáo dục ổn định đang diễn ra khá rõ.

“Quan điểm của Bộ GD&ĐT hiện nay là không tuyển sinh theo địa bàn. Việc đăng ký nguyện vọng hoàn toàn dựa trên lựa chọn của học sinh và phụ huynh. Vì vậy, số lượng hồ sơ và mức độ cạnh tranh ở mỗi trường phụ thuộc nhiều vào nhu cầu thực tế”, ông Nam nói.

Theo lãnh đạo Sở GD&ĐT Hà Tĩnh, sự chênh lệch trong tuyển sinh lớp 10 hiện nay xuất phát từ nhiều nguyên nhân, không chỉ do tâm lý lựa chọn trường mà còn liên quan đến biến động dân số học sinh, điều kiện học tập và chất lượng giáo dục giữa các địa phương.

Tại một số khu vực có khu công nghiệp, khu kinh tế phát triển, lượng lao động tập trung đông khiến nhiều gia đình chuyển nơi sinh sống, kéo theo số lượng học sinh tăng nhanh. Điều này tạo áp lực tuyển sinh lớn đối với các trường nằm ở khu vực trung tâm, đô thị hoặc nơi có tốc độ phát triển công nghiệp cao.

Bên cạnh yếu tố dân số, xu hướng lựa chọn trường của phụ huynh cũng tác động rõ đến nguồn tuyển giữa các trường THPT công lập. “Hiện nay, phụ huynh không chỉ quan tâm việc con được học trường công lập mà còn cân nhắc kỹ chất lượng đầu ra, tỷ lệ học sinh đỗ đại học, môi trường và điều kiện học tập của từng trường. Vì vậy, xu hướng tập trung hồ sơ vào những trường có uy tín, có kết quả giáo dục ổn định đang diễn ra khá rõ”, ông Nam chia sẻ.

Quan điểm của ngành giáo dục là vừa đảm bảo quyền lợi học tập cho học sinh, vừa không để xảy ra tình trạng quá tải, ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học

Trước áp lực gia tăng số lượng học sinh và tình trạng nhiều trường rơi vào quá tải cục bộ, ngành giáo dục đang xây dựng các giải pháp lâu dài nhằm tháo gỡ khó khăn về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên.

Cụ thể, thời gian tới, Sở GD&ĐT sẽ phối hợp với các sở, ngành và địa phương tham mưu UBND tỉnh đầu tư xây dựng thêm phòng học, bổ sung đội ngũ giáo viên, đồng thời thực hiện điều động, biệt phái giáo viên giữa các đơn vị nhằm đáp ứng yêu cầu dạy học trong bối cảnh quy mô học sinh tăng nhanh.

Bên cạnh đó, ngành giáo dục sẽ tăng cường công tác dự báo số lượng học sinh ở từng cấp học để chủ động xây dựng lộ trình đầu tư trường lớp, tránh tình trạng quá tải cục bộ tại một số địa bàn có tốc độ tăng dân số cơ học cao.

“Việc phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh phải gắn với điều kiện thực tế về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên của từng trường. Quan điểm của ngành là vừa đảm bảo quyền lợi học tập cho học sinh, vừa không để xảy ra tình trạng quá tải, ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học”, ông Nam nói.