Sai lầm của cha mẹ làm trẻ viêm thanh quản mùa hè

Tiếng ho lạ tai lúc nửa đêm, giọng khàn đột ngột, thở rít ngày một to — đó là dấu hiệu viêm thanh quản cấp ở trẻ nhỏ. Căn bệnh này có thể diễn biến đe dọa tính mạng chỉ trong 24 giờ, nhưng nhiều phụ huynh vẫn đang vô tình làm nặng hơn tình trạng của con bằng những thói quen tưởng chừng vô hại.

Tại sao trẻ nhỏ nguy hiểm hơn người lớn rất nhiều?

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, Hội Thể thao dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, đường thở của trẻ dưới 6 tuổi rất hẹp, chỉ bằng khoảng một phần ba so với người lớn. Lớp niêm mạc vùng thanh quản lại có nhiều mạch máu và tổ chức liên kết lỏng lẻo, rất dễ phù nề khi bị viêm.

Viêm thanh quản cấp thường gặp nhất ở trẻ 2 tuổi và hay xảy ra hơn ở bé trai

Điều đáng sợ nằm ở vật lý học đơn giản: ở người lớn, niêm mạc sưng thêm 1 mm chỉ làm lòng đường thở hẹp lại 44%. Nhưng với trẻ sơ sinh, cùng mức sưng đó, đường thở bị thu hẹp tới 75% và trở kháng tăng gấp 16 lần. Đây là lý do trẻ 6 đến 36 tháng tuổi có thể từ khó thở nhẹ tiến sang suy hô hấp nặng chỉ trong vài giờ.

Viêm thanh quản cấp thường gặp nhất ở trẻ 2 tuổi và hay xảy ra hơn ở bé trai. Phần lớn ca bệnh do virus gây ra, trong đó virus á cúm (Parainfluenza type 1) chiếm tỷ lệ cao nhất, tiếp theo là cúm A/B, Adenovirus và virus hợp bào hô hấp RSV.

Bệnh thường khởi phát giống cảm cúm thông thường: sốt nhẹ, chảy mũi, ho khan. Nhưng từ ngày thứ tư trở đi, các triệu chứng đặc trưng bắt đầu xuất hiện, thường bùng phát đột ngột vào ban đêm. Trẻ ho thành tiếng ông ổng như tiếng chó sủa, giọng ngày càng khàn, thở có tiếng rít cao. Đêm thứ hai và thứ ba sau khi phát bệnh thường là giai đoạn nặng nhất.

Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi thấy con thở rít ngay cả lúc nằm yên, cánh mũi phập phồng, lồng ngực co kéo, mệt lả hoặc chảy nước dãi liên tục. Trẻ dưới 1 tuổi, có tiền sử hen hoặc bệnh phổi mạn tính cần được khám ngay từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên.

Mùa hè và những nguy cơ thường gặp

Viêm thanh quản cấp hay gặp về mùa lạnh, nhưng số ca nhập viện vào mùa hè đang tăng mạnh. Nguyên nhân trực tiếp đến từ hai thói quen rất phổ biến: lạm dụng điều hòa và cho trẻ uống đồ lạnh.

Khi trẻ từ ngoài trời nắng 37–38°C bước ngay vào phòng điều hòa chỉnh ở 20–22°C, hệ thống mạch máu không kịp thích nghi. Niêm mạc họng và thanh quản co mạch đột ngột, lưu lượng máu nuôi dưỡng giảm mạnh, hàng rào miễn dịch tại chỗ suy yếu nhanh chóng. Cùng lúc đó, máy điều hòa hút ẩm khiến không khí trong phòng trở nên khô. Lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc họng đặc lại, hệ thống lông chuyển tê liệt — virus và vi khuẩn dễ bám vào và nhân lên nhanh chóng.

Uống nước đá hoặc ăn kem ngay khi người đang nóng gây thêm một lớp tổn thương nữa. Nhiệt độ lạnh đột ngột co thắt các mao mạch nông dưới niêm mạc họng, suy giảm đề kháng tức thì. Với nước đá từ nguồn không đảm bảo vệ sinh, nguy cơ còn cao hơn vì mầm bệnh có thể đi thẳng vào vùng họng.

Sai lầm nguy hiểm nhất mà nhiều gia đình đang mắc phải là tự ý dùng kháng sinh và corticoid cho trẻ tại nhà mà không có chỉ định của bác sĩ

Một số thói quen quen thuộc khác cũng đáng lo ngại không kém. Tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng về gây sốc nhiệt. Để quạt thổi thẳng vào mặt và cổ trẻ khi ngủ, hay không đắp chăn mỏng khi nhiệt độ ban đêm hạ xuống — đều khiến vùng họng bị nhiễm lạnh kéo dài.

Để phòng tránh, nhiệt độ điều hòa nên giữ ở 25–26°C, không để luồng gió thổi thẳng vào đầu và cổ trẻ. Đặt thêm máy tạo độ ẩm hoặc chậu nước trong phòng giúp bảo vệ niêm mạc đường thở. Khi trẻ đang bệnh, cho con vào phòng tắm hít hơi nước ấm từ vòi sen trong 10–15 phút là cách làm dịu thanh quản nhanh và an toàn.