Sàn giao dịch carbon: Hạ tầng công nghệ cho kinh tế xanh Nghệ An

Trồng rừng gỗ lớn ở Nghệ An.

Việc vận hành Sàn giao dịch carbon được đặt trong khuôn khổ điều chỉnh của hệ thống pháp lý đồng bộ, trong đó có các quy định về phân bổ hạn ngạch phát thải và cơ chế giao dịch tín chỉ carbon. Các văn bản hướng dẫn về giám sát, thanh toán, lưu ký và vận hành thị trường đã được hoàn thiện, tạo nền tảng để bảo đảm tính minh bạch, an toàn và khả năng thanh khoản cho thị trường ngay từ giai đoạn đầu.

Song song, hệ thống đăng ký quốc gia và cơ chế phân bổ hạn ngạch thí điểm cũng đã được thiết lập, giúp lượng hóa phát thải thành dữ liệu và tài sản có thể định giá. Điều này đánh dấu sự dịch chuyển rõ rệt từ quản lý hành chính sang quản trị dựa trên thị trường.

Nghệ An: Từ “tài nguyên rừng” đến “tài sản carbon”

Là địa phương có diện tích rừng lớn trong khu vực Bắc Trung Bộ, Nghệ An đang nổi lên như một điểm sáng trong phát triển thị trường carbon tự nhiên.

Với hơn 975 nghìn ha đất có rừng, trong đó phần lớn là rừng tự nhiên, địa phương này đang sở hữu nguồn hấp thụ carbon quy mô lớn. Không gian rừng miền Tây Nghệ An được ví như một “bể chứa carbon” tự nhiên, đóng vai trò quan trọng trong cân bằng sinh thái và giảm phát thải khí nhà kính.

Thông qua các cơ chế như chi trả giảm phát thải (ERPA), nguồn lực tài chính từ carbon đã bước đầu được chuyển hóa thành dòng tiền thực, hỗ trợ trực tiếp cho cộng đồng bảo vệ rừng. Hơn 393 tỷ đồng đã được tiếp nhận, với hàng chục nghìn đối tượng hưởng lợi, tạo động lực duy trì sinh kế bền vững ở khu vực miền núi.

Quan trọng hơn, việc chi trả minh bạch và gắn với kết quả bảo vệ rừng đang giúp thay đổi tư duy quản lý: rừng không chỉ là tài nguyên cần bảo vệ, mà còn là tài sản kinh tế có thể định giá và tái đầu tư.

Song song với lâm nghiệp, Nghệ An đã triển khai mô hình sản xuất lúa giảm phát thải trên hàng chục nghìn ha. Việc áp dụng kỹ thuật canh tác mới không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính mà còn cải thiện năng suất, mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh.

Đây là bước chuẩn bị quan trọng để tích hợp nông nghiệp vào chuỗi giá trị carbon, nơi giảm phát thải cũng trở thành một dạng “tài sản” có thể đo lường và thương mại hóa trong tương lai.

Công nghiệp xanh và dòng vốn FDI thế hệ mới

Ở trụ cột công nghiệp, các khu công nghiệp lớn như VSIP, WHA đang trở thành điểm đến của dòng vốn FDI có tiêu chuẩn môi trường cao. Xu hướng áp dụng công trình xanh và tiêu chuẩn tiết kiệm năng lượng giúp nhiều dự án giảm đáng kể mức tiêu thụ tài nguyên và phát thải.

Phần giảm phát thải này, khi được lượng hóa, có thể trở thành tín chỉ carbon trong tương lai, mở rộng không gian tài chính xanh cho doanh nghiệp. Đồng thời, việc tuân thủ các tiêu chuẩn ESG cũng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nhà đầu tư quốc tế chất lượng cao.

Theo định hướng của ngành nông nghiệp và môi trường địa phương, trọng tâm thời gian tới là tăng cường bảo vệ rừng tự nhiên, mở rộng mô hình khoán bảo vệ rừng cho cộng đồng, đồng thời phát triển các mô hình sản xuất phát thải thấp trong nông nghiệp và lâm nghiệp.

Sự vận hành của sàn giao dịch carbon không chỉ tạo thêm một kênh tài chính mới, mà quan trọng hơn, đang thiết lập lại logic tăng trưởng: phát triển kinh tế phải đi kèm giảm phát thải, và mọi nỗ lực bảo vệ môi trường đều có thể được quy đổi thành giá trị kinh tế.

Trong bối cảnh đó, Nghệ An cho thấy cách tiếp cận sớm và chủ động, khi biến lợi thế rừng và nông nghiệp thành nền tảng tham gia thị trường carbon ngay từ giai đoạn đầu. Đây có thể là lợi thế dài hạn trong quá trình dịch chuyển sang nền kinh tế xanh và hội nhập chuỗi giá trị toàn cầu.