Sàng lọc chủ động để kiểm soát bệnh lao
HNN - Hơn 1.400 ca bệnh lao được phát hiện mỗi năm trên địa bàn TP. Huế là con số cho thấy căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này vẫn đang âm thầm hiện hữu trong cộng đồng. Trong bối cảnh nhiều người bệnh chỉ phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng, việc đẩy mạnh sàng lọc là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm, điều trị kịp thời, hạn chế nguồn lây, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân theo Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Kiểm tra kết quả chụp X-quang cho bệnh nhân tại Bệnh viện Phổi TP. Huế.
Phát hiện sớm, điều trị kịp thời
Theo thống kê của Bệnh viện Phổi TP. Huế, mỗi năm toàn thành phố phát hiện hơn 1.400 trường hợp mắc bệnh lao. Riêng 6 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận gần 600 trường hợp mắc bệnh lao nhạy cảm, trong đó có 12 trường hợp lao kháng thuốc - thể bệnh đặc biệt nguy hiểm, đòi hỏi quá trình điều trị lâu dài và tốn kém. Đáng chú ý, phần lớn các trường hợp được phát hiện thông qua các chương trình khám, sàng lọc chủ động tại cộng đồng.
Lao là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn lao gây ra, chủ yếu tấn công phổi và lây truyền qua đường hô hấp. Điều đáng lo ngại là bệnh thường diễn tiến âm thầm với các triệu chứng như ho kéo dài, mệt mỏi, sút cân, sốt nhẹ về chiều... rất dễ bị nhầm với các bệnh hô hấp thông thường. Chính tâm lý chủ quan hoặc tự mua thuốc điều trị khiến không ít người chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh đã chuyển nặng, làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Ông Phan Ngọc V., trú tại phường Hương An, là một trong những trường hợp may mắn được phát hiện bệnh kịp thời. Sau thời gian dài bị mệt mỏi, ho khan và sút cân, ông chủ động đến Bệnh viện Phổi TP. Huế thăm khám. Kết quả chẩn đoán mắc bệnh lao màng phổi khiến ông bất ngờ, nhưng nhờ được điều trị đúng phác đồ, sức khỏe đã dần hồi phục sau hai đợt điều trị.
“Tôi cứ nghĩ mình bị bệnh hô hấp thông thường. Nếu không đến bệnh viện mà tiếp tục tự mua thuốc uống thì chắc giờ bệnh đã nặng hơn rất nhiều. Nhờ các bác sĩ điều trị, hướng dẫn chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý nên sức khỏe đã ổn định, tôi rất yên tâm”, ông V. chia sẻ.
Nhiều trường hợp mắc bệnh lao được phát hiện nhờ các đợt khám sàng lọc lưu động tại cộng đồng. Là người đang được chăm sóc tại Trung tâm Bảo trợ xã hội TP. Huế, ông Nguyễn Văn B. (62 tuổi) nhiều năm bị ho kéo dài, nhiều đờm do mắc bệnh nền và từng hai lần nhiễm COVID-19. Do điều kiện đi lại khó khăn, ông chưa từng được khám chuyên sâu. Khi Bệnh viện Phổi tổ chức chương trình khám sàng lọc tại trung tâm, ông mới được phát hiện mắc bệnh lao nhạy cảm và nhanh chóng được đưa vào chương trình điều trị.
Giữa tháng 6/2026, Bệnh viện Phổi TP. Huế phối hợp Trung tâm Bảo trợ xã hội tổ chức khám sàng lọc cho 557 viên chức, người lao động và đối tượng đang được chăm sóc tại đây. Qua chụp X-quang, các bác sĩ phát hiện 73 trường hợp có tổn thương nghi ngờ và tiếp tục lấy mẫu xét nghiệm GeneXpert để chẩn đoán theo quy định chuyên môn. Đây đều là nhóm nguy cơ cao nên việc phát hiện sớm có ý nghĩa quan trọng trong phòng, chống lây nhiễm.
Theo BSCKI Nguyễn Đức Tâm, Bệnh viện Phổi TP. Huế, hiện vẫn còn rất nhiều trường hợp lao trong cộng đồng chưa được phát hiện sớm vì người dân chưa chủ động đi khám. Chính vì vậy, các chương trình khám sàng lọc lưu động đóng vai trò rất quan trọng trong việc đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, nhất là nhóm yếu thế, người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn hoặc sinh sống ở vùng xa trung tâm.
“Việc phát hiện chủ động giúp người bệnh được điều trị ngay từ giai đoạn đầu, nâng cao tỷ lệ điều trị khỏi, đồng thời giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng. Đây là giải pháp căn cơ để kiểm soát bệnh lao trong thời gian tới", bác sĩ Tâm cho biết.
Sàng lọc bệnh lao cho hơn 5.000 người
Theo ThS.BS Hồ Xuân Vũ, Phó Giám đốc phụ trách Bệnh viện Phổi TP. Huế, hoạt động sàng lọc tại Trung tâm Bảo trợ xã hội chỉ là một phần trong kế hoạch phòng, chống lao năm 2026. Từ nay đến cuối năm, bệnh viện sẽ tiếp tục tổ chức khám sàng lọc cho khoảng 1.200 người tại các cơ sở bảo trợ xã hội và khoảng 4.000 người dân thuộc các nhóm nguy cơ cao tại nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố. Để phục vụ công tác này, bệnh viện đã đầu tư xe chụp X-quang lưu động cùng hệ thống xét nghiệm hiện đại, sẵn sàng đưa dịch vụ y tế đến tận cơ sở. Các trường hợp nghi ngờ sẽ được lấy mẫu xét nghiệm GeneXpert và chuyển điều trị theo đúng phác đồ.
Đặc biệt, việc triển khai các chương trình khám sàng lọc bệnh lao đang góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, đồng thời thực hiện Kế hoạch số 309/KH-UBND của UBND TP. Huế về khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí cho người dân giai đoạn 2026 - 2030. Thời gian tới, ngành y tế sẽ tiếp tục mở rộng các điểm khám lưu động, phối hợp với chính quyền địa phương và trạm y tế để đưa dịch vụ phát hiện bệnh lao đến gần người dân hơn, góp phần giảm nguồn lây và kiểm soát hiệu quả bệnh lao trong cộng đồng.













