Sáp nhập trường học để không chỉ là thay đổi tấm biển tên trường

Tôi hoàn toàn ủng hộ chủ trương sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục. Đây là một chủ trương đúng, thể hiện quyết tâm đổi mới bộ máy, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo nền tảng cho giáo dục phát triển bền vững hơn. Tuy nhiên, kinh nghiệm nhiều năm làm công tác quản lý giáo dục cũng cho tôi một suy nghĩ: mỗi cuộc cải cách đều cần đi cùng những giải pháp để triển khai hiệu quả. Vì vậy, bài viết này không bàn về việc có nên sáp nhập hay không. Tôi chỉ xin chia sẻ một vài góc nhìn, như những hiến kế nhỏ, với mong muốn góp phần để chủ trương đúng được thực hiện thành công hơn.

Sau sáp nhập, trọng tâm sẽ chuyển từ tổ chức lại sang vận hành tốt hơn. Một quyết định hành chính có thể được ban hành trong một ngày. Một bảng tên trường có thể thay đổi rất nhanh. Nhưng để một ngôi trường sau sáp nhập hoạt động ổn định, giáo viên yên tâm công tác, phụ huynh tin tưởng và học sinh được học tập trong điều kiện tốt hơn lại là một hành trình của quản trị. Có lẽ, đây mới là giai đoạn quan trọng nhất của cuộc cải cách.

Ảnh minh họa.

Hãy hình dung một buổi sáng bình thường. Một phụ huynh phản ánh sự cố tại điểm trường A. Một giáo viên ở điểm trường B xin nghỉ đột xuất. Một đoàn kiểm tra làm việc tại điểm trường C. Trong khi đó, Ban Giám hiệu vẫn phải xử lý công việc chuyên môn và tham gia các cuộc họp theo kế hoạch. Đó sẽ là thực tế của nhiều trường học sau sáp nhập. Điều đó không có nghĩa công việc nhiều hơn, mà là cách thức quản trị cần thay đổi để phù hợp với quy mô và mô hình mới. Theo tôi, có bốn giải pháp nên được quan tâm ngay từ đầu.

Thứ nhất, phân quyền hợp lý. Khi một trường có nhiều điểm trường, việc phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn và cơ chế phối hợp sẽ giúp hệ thống vận hành chủ động, linh hoạt và giảm áp lực cho Ban Giám hiệu.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình. Những quy trình thống nhất về chuyên môn, hành chính và phối hợp sẽ giúp bảo đảm chất lượng đồng đều giữa các điểm trường, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào từng cá nhân.

Thứ ba, quản trị trên nền tảng dữ liệu. Một hệ thống lớn sẽ hiệu quả hơn khi mọi thông tin được cập nhật, chia sẻ và khai thác trên cùng một không gian dữ liệu. Khi đó, việc điều hành sẽ dựa trên thông tin đầy đủ và kịp thời thay vì các báo cáo rời rạc.

Thứ tư, tận dụng chuyển đổi số và AI. Theo tôi, chuyển đổi số không phải để có thêm phần mềm, mà để giảm thủ tục, tăng phối hợp và hỗ trợ ra quyết định. AI cũng không thay thế người hiệu trưởng, mà sẽ trở thành một trợ lý quản trị, giúp tổng hợp báo cáo, phân tích dữ liệu, dự báo xu hướng và hỗ trợ điều hành, để người lãnh đạo có thêm thời gian dành cho giáo viên, học sinh và xây dựng văn hóa nhà trường.

Điều đáng kỳ vọng nhất sau sáp nhập. Theo tôi, thành công của chủ trương sẽ được thể hiện rõ nhất khi giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn, Ban Giám hiệu điều hành thuận lợi hơn, các điểm trường phối hợp nhịp nhàng hơn, phụ huynh được phục vụ tốt hơn và học sinh được học tập trong một môi trường chất lượng hơn. Nếu đạt được những điều đó, sáp nhập sẽ không chỉ là sự thay đổi về cơ cấu tổ chức mà sẽ trở thành động lực nâng cao chất lượng quản trị và chất lượng giáo dục.

Mỗi cuộc cải cách đều mở ra một cơ hội mới. Tôi tin rằng, sáp nhập trường học cũng vậy. Nếu đi cùng với đổi mới phương thức quản trị, ứng dụng chuyển đổi số, khai thác hiệu quả dữ liệu và AI, đây sẽ là cơ hội để xây dựng những nhà trường hiện đại hơn, minh bạch hơn và vận hành hiệu quả hơn. Bởi mục tiêu cuối cùng của sáp nhập không chỉ là tinh gọn bộ máy, mà quan trọng hơn là tạo ra những ngôi trường được quản trị tốt hơn, để mỗi giáo viên phát huy tốt hơn năng lực của mình và mỗi học sinh được hưởng một môi trường giáo dục chất lượng hơn. Đó cũng là vài suy nghĩ và hiến kế của tôi, với mong muốn đóng góp một góc nhìn thực tiễn để chủ trương đúng được triển khai thành công.