Sầu riêng giảm giá sâu, thương lái thu mua ồ ạt, nhà vườn neo cây chờ giá

Những ngày này, thị trường sầu riêng tại các tỉnh miền Tây và Đông Nam Bộ ghi nhận mức giảm giá sâu so với tháng trước. Trong khi thương lái tranh thủ gom hàng, nhiều nhà vườn lại chọn cách “neo” trái trên cây, kỳ vọng giá sẽ phục hồi trong thời gian tới.

Giá giảm mạnh, chạm ngưỡng hòa vốn

Theo ghi nhận tại các vùng trồng trọng điểm ở Đồng bằng sông Cửu Long như Đồng Tháp, Cần Thơ, Vĩnh Long… giá sầu riêng đã giảm mạnh so với thời điểm cách đây hơn một tháng.

Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp cho biết, hiện giá thu mua tại vườn đối với sầu riêng Ri6 chỉ dao động quanh mức trên dưới 50.000 đồng/kg, còn giống Monthong (Thái) khoảng 60.000 đồng/kg tùy chất lượng. So với tháng trước, mức giá này đã giảm từ 70.000 - 80.000 đồng/kg, thậm chí có thời điểm chỉ trong một tuần đã “bốc hơi” tới 60.000 - 70.000 đồng/kg.

Thương lái thu mua sầu riêng tại các nhà vườn.

Dù một số kho báo giá thu mua tại kho lên tới 90.000 - 97.000 đồng/kg, nhưng theo ông Lợi, thực tế giao dịch không nhiều ở mức giá này. Nhiều đơn vị khi thu mua thường tìm cách “bắt lỗi” về chất lượng để hạ giá xuống.

Với mức giá hiện tại, người trồng sầu riêng gần như chỉ chạm ngưỡng hòa vốn. Theo tính toán, Ri6 phải đạt từ 50.000 đồng/kg trở lên, còn Monthong phải từ 60.000 đồng/kg mới có thể có lãi nhẹ, trong bối cảnh chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và công chăm sóc tăng cao những năm gần đây.

Dù giá giảm sâu, thị trường lại không trầm lắng. Nhiều thương lái cho biết hoạt động thu mua đang có dấu hiệu khởi sắc trở lại, đặc biệt trong vài ngày gần đây.

Ông Nguyễn Tuấn Khanh, thương lái tại Đồng Tháp, nhận định: “Giá sầu riêng đã giảm sâu và hiện đang có dấu hiệu nhích nhẹ, không còn đà sụt giảm như trước”. Theo ông, giá sầu riêng Thái tại kho hiện dao động khoảng 90.000 - 95.000 đồng/kg, còn Ri6 từ 82.000 - 85.000 đồng/kg, tùy loại.

Đáng chú ý, trước đó khoảng 10 ngày, giá sầu riêng Thái từng rơi xuống mức rất thấp, chỉ khoảng 82.000 - 83.000 đồng/kg tại kho, giảm tới gần 100.000 đồng/kg so với thời điểm đỉnh cao hồi cuối tháng 2.

Theo ông Khanh, thương lái hiện đang gom hàng, tuy nhiên, việc thu mua hiện diễn ra rất thận trọng. Chủ yếu chọn những vườn có trái đã già, có thể thu hoạch ngay, hạn chế đặt cọc dài ngày vì lo ngại rủi ro giá tiếp tục biến động.

Các chủ vựa đăng giá thu mua công khai trên các hội nhóm. (Ảnh chụp màn hình)

Tại khu vực Cai Lậy (Tiền Giang cũ), anh Trịnh Quang cho biết giá sầu riêng Thái tại vườn đang dao động từ 65.000 - 75.000 đồng/kg, tăng khoảng 10.000 đồng/kg so với vài ngày trước. Trong khi đó, Ri6 vẫn khan hiếm, giá giữ ở mức 50.000 - 60.000 đồng/kg.

“Khoảng 40% - 50% các kho thu mua tại miền Tây đã mở cửa trở lại sau thời gian tạm ngưng. Nguyên nhân là do kỳ vọng hệ thống phòng kiểm nghiệm sẽ hoạt động ổn định hơn trong đầu tháng 4, tạo điều kiện cho xuất khẩu”, anh Quang cho biết.

Trước diễn biến giá cả bất ổn, tâm lý nhà vườn có sự phân hóa rõ rệt. Một số chọn bán sớm để tránh rủi ro, nhưng không ít người quyết định “neo” trái trên cây, chờ giá lên.

Anh Trịnh Quang cho biết, với sầu riêng Thái, thời gian neo tối đa khoảng 120 ngày, còn Ri6 khoảng 105 ngày. Nếu vượt quá ngưỡng này mà chưa thu hoạch, cây sẽ suy kiệt, rụng lá, ảnh hưởng đến năng suất vụ sau.

Dù vậy, nhiều nhà vườn vẫn chấp nhận rủi ro. Nguyên nhân là bởi họ kỳ vọng giá sẽ tăng khi nguồn cung chưa dồi dào và thị trường xuất khẩu cải thiện.

Nhiều nhà vườn neo trái trên cây chờ giá lên.

Tại Đồng Nai, bà Đặng Thị Thúy Nga, tiểu thương thu mua sầu riêng, cho biết hiện sầu riêng mới chỉ có lác đác, chủ yếu là hàng bán lẻ, chưa đủ sản lượng để giao dịch lớn. Dự kiến phải đến giữa tháng 5 mới bước vào chính vụ, trong khi miền Tây sẽ thu hoạch sớm hơn.

Theo bà Nga, nhiều thương lái từ miền Tây đã chủ động liên hệ tìm nguồn hàng, mỗi chuyến khoảng 2 - 3 tấn, cho thấy nhu cầu gom hàng đang tăng.

Một điểm đáng chú ý là phương thức thu mua năm nay có sự thay đổi. Thay vì các chủ vựa trực tiếp điều hành, nhiều đơn vị chuyển sang trao quyền cho đội ngũ lái tự tìm nguồn hàng và quyết định giá trong khung cho phép. Điều này giúp tăng tính linh hoạt, đồng thời giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp.

“Nút thắt” kiểm định và áp lực xuất khẩu

Bên cạnh yếu tố cung - cầu, thị trường sầu riêng còn chịu tác động lớn từ các quy định kiểm định và xuất khẩu, đặc biệt là thị trường Trung Quốc.

Theo ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp, hiện nhiều phòng kiểm nghiệm trong nước đang quá tải hoặc e ngại tiếp nhận mẫu do rủi ro cao. Nếu kết quả kiểm nghiệm tại Việt Nam đạt nhưng khi sang Trung Quốc bị phát hiện vi phạm, các phòng này có thể bị phía bạn không công nhận, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu.

Thực tế, tỷ lệ đạt yêu cầu khi kiểm nghiệm hiện không cao. Theo phản ánh của thương lái, trong 5 - 6 container gửi mẫu, đôi khi chỉ có khoảng 2 container đạt chuẩn để xuất khẩu.

Các quy định từ phía Trung Quốc ngày càng siết chặt, bao gồm kiểm soát mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, cũng như yêu cầu về dư lượng chất cấm. Điều này buộc toàn bộ chuỗi cung ứng phải nâng cao tiêu chuẩn nếu muốn duy trì thị trường.

Hoạt động thu mua tại các kho xuất khẩu đang khá sôi động.

Một trong những nguyên nhân khiến giá sầu riêng Việt Nam giảm mạnh là áp lực cạnh tranh từ Thái Lan.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, từ tháng 3 đến tháng 6 là cao điểm thu hoạch sầu riêng Thái, với sản lượng năm nay ước đạt 1,78 triệu tấn, tăng 16% so với năm trước.

Nguồn cung lớn từ Thái Lan cùng thời điểm Việt Nam vào vụ đã khiến cung - cầu đảo chiều, kéo giá giảm nhanh. Bên cạnh đó, nhiều loại trái cây khác cũng vào mùa, khiến người tiêu dùng có thêm lựa chọn, buộc sầu riêng phải giảm giá để cạnh tranh.

Không chỉ vậy, Thái Lan còn kiểm soát chặt quy trình thu hoạch, chỉ hái khi trái đạt độ chín tiêu chuẩn, qua đó tạo lợi thế về chất lượng tại thị trường Trung Quốc.

Dự báo về thị trường thời gian tới, nhiều ý kiến cho rằng giá sầu riêng có thể phục hồi nhẹ trong ngắn hạn, nhưng khó tăng mạnh. Tuy nhiên, về dài hạn, khi sầu riêng miền Đông vào vụ cùng với nguồn hàng lớn từ Thái Lan, giá có thể chịu áp lực giảm trở lại.

Ông Võ Tấn Lợi cũng cảnh báo, nếu hoạt động kiểm nghiệm và xuất khẩu không được cải thiện, nguy cơ dư cung trong nước là rất lớn. Khi đó, giá sầu riêng chính vụ có thể rơi về mức 40.000 - 60.000 đồng/kg, tương tự năm ngoái.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia khuyến nghị nông dân và doanh nghiệp cần chú trọng kiểm soát chất lượng, tuân thủ các tiêu chuẩn xuất khẩu, thay vì chạy theo sản lượng. Chỉ khi đáp ứng được yêu cầu thị trường, sầu riêng Việt Nam mới có thể giữ được giá trị và sức cạnh tranh.

NGUYỄN LIẾN