Sau sự việc ở Huế, bài học nào cho hoạt động trải nghiệm của học sinh?

Sự việc vừa xảy ra mới đây trong chuyến đi trải nghiệm của học sinh Trường Tiểu học, THCS & THPT Albert Einstein (phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh) tại TP Huế - nơi em N.M.Q. (học sinh lớp 9A5) không may rơi từ tầng 5 khách sạn xuống đất tử vong - thực sự là một khoảng lặng đau xót.

Vụ việc này đã gióng lên hồi chuông báo động về công tác quản lý học sinh trong các hoạt động ngoài nhà trường. Ngay sau sự việc, lãnh đạo nhà trường đã khẳng định chịu hoàn toàn trách nhiệm và tạm dừng toàn bộ các chương trình trải nghiệm để rà soát toàn diện, chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng.

Dưới góc độ chuyên môn, đây là lúc ngành giáo dục, nhà trường và cả các bậc phụ huynh phải cùng ngồi lại để định nghĩa lại một cách thấu đáo thế nào là sự an toàn trọn vẹn cho trẻ khi rời xa không gian quen thuộc.

Trường Tiểu học, THCS & THPT Albert Einstein. Ảnh: TL

Áp lực triển khai thực tế và những khoảng trống trong công tác quản lý ngoài giờ

Theo Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 của Bộ GD&ĐT, hoạt động trải nghiệm (ở tiểu học) và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (ở THCS, THPT) là nội dung giáo dục bắt buộc với thời lượng 105 tiết/năm học (tương đương 3 tiết/tuần) từ lớp 1 đến lớp 12.

Mục đích của chương trình là giúp học sinh tiếp cận thực tế, bồi dưỡng cảm xúc tích cực và vận dụng kiến thức vào đời sống thông qua sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, câu lạc bộ và các chuyến tham quan dã ngoại ngoài trường có thu phí do nhà trường thiết kế.

Dù mang lại cơ hội phát triển kỹ năng, những chuyến đi dài ngày này luôn tiềm ẩn rủi ro và là nỗi lo thường trực của các bậc phụ huynh. Từ thực tế triển khai, các nhà trường thường xây dựng kế hoạch tỉ mỉ, thiết lập quy trình quản lý khép kín từ lúc lên xe đến khi về, áp dụng giờ giới nghiêm ban đêm, tăng cường giáo viên túc trực tại các phòng và huy động thêm phụ huynh đi cùng để hỗ trợ giám sát. Thế nhưng, bi kịch vừa qua tại Huế cho thấy vẫn còn những khoảng trống lớn, đặc biệt là trong công tác kiểm soát ngoài giờ.

Bảo vệ an toàn cho học sinh bằng việc thấu hiểu tâm lý lứa tuổi

Lâu nay, khi nói đến an toàn trong các chuyến tham quan, dã ngoại, chúng ta thường quá chú trọng đến các yếu tố vật chất bề nổi như chất lượng xe cộ đưa đón, nơi ăn chốn ở, điểm danh sĩ số hay lịch trình tham quan dày đặc. Thế nhưng, sự an toàn của trẻ không chỉ dừng lại ở đó mà còn cần được nhìn nhận thấu đáo hơn từ lăng kính tâm lý lứa tuổi và năng lực thích ứng cá nhân.

Mỗi em học sinh mang một trạng thái cảm xúc và sự tự lập hoàn toàn khác nhau trước khi đi trải nghiệm. Có những em hướng ngoại, thích đi xa, thích các hoạt động tập thể nhưng cũng có những em không hào hứng với hoạt động này hoặc lần đầu tiên rời vòng tay gia đình để ngủ lại cùng bạn bè, dễ rơi vào trạng thái bỡ ngỡ, lo lắng.

Đặc biệt, lứa tuổi thiếu niên là giai đoạn tâm lý vô cùng nhạy cảm; các em có thể đang mang theo những áp lực riêng, những tâm tư tuổi mới lớn mà thầy cô hay thậm chí cha mẹ chưa từng thấu hiểu.

Từ thực tế đó, kế hoạch an toàn không thể chỉ là văn bản hành chính hay chỉ áp dụng trong giờ hoạt động chung. Trước chuyến đi, thầy cô cần có một khảo sát nhỏ để nắm bắt được học sinh có lo lắng hay nhu cầu hỗ trợ nào.

Ban đêm - khi các em trở về phòng nghỉ riêng là thời điểm nhạy cảm nhất đòi hỏi sự quan tâm sát sao. Ban tổ chức và thầy cô cần tạo cho các em một môi trường an toàn về mặt cảm xúc, để các em có thể nói ra khó khăn và chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần. Khi lưu trú, thầy cô cần cung cấp cho các em biết tên, số điện thoại và vị trí của người lớn phụ trách.

Đây là một sự việc đau lòng có thể gây sang chấn tâm lý cho những học sinh trong đoàn. Vì vậy sau biến cố, gia đình và thầy cô cần chủ động trấn an tinh thần các học sinh cùng đoàn, tránh việc yêu cầu các em kể lại điều đã thấy hoặc lan truyền suy đoán. Với các em có những biểu hiện bất thường sau chuyến đi, hãy kết nối các chuyên viên tâm lý để được hỗ trợ kịp thời.

Bên cạnh trách nhiệm của nhà trường trong việc siết chặt kỷ luật và quản trị rủi ro đa chiều, việc chuẩn bị tâm lý cho con trẻ trước mỗi chuyến đi cần sự đồng hành sát sao từ gia đình. Phụ huynh nên thường xuyên trò chuyện, dặn dò kỹ năng tự chăm sóc bản thân và lắng nghe tâm tư của con. Ngược lại, nhà trường cần thiết kế các hoạt động vừa vui vẻ, bổ ích, vừa đặt sự an toàn và sự thoải mái về mặt tâm lý của học sinh lên trên hết.

Trải nghiệm là những bước đệm không thể thiếu để các con rèn luyện tính tự lập và lớn lên mỗi ngày. Chúng ta không thể vì một vài sự cố đáng tiếc mà cực đoan phủ nhận giá trị của hoạt động này. Chỉ cần người lớn chu đáo hơn trong khâu chuẩn bị, quan tâm sâu sát hơn đến thế giới nội tâm của trẻ, mỗi chuyến đi chơi xa sẽ thực sự là những kỷ niệm đẹp và an toàn trọn vẹn cho các em.