Sau Tết Hà Nội nồm ẩm: Ai dễ đổ bệnh và bảo vệ sức khỏe thế nào?
Sau Tết Nguyên đán, Hà Nội và các tỉnh miền Bắc bước vào giai đoạn nồm ẩm với độ ẩm không khí cao, khiến sinh hoạt trở nên bất tiện và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, dị ứng, da liễu. Trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền và nhóm lao động đặc thù là những đối tượng dễ chịu ảnh hưởng nhất.
Mùa nồm ẩm và cơ chế tác động tới sức khỏe
Tại Hà Nội, sau Tết thường xuất hiện nồm ẩm kéo dài với độ ẩm không khí 80-95%, mưa phùn và nền nhiệt khoảng 18-26°C. Thiếu nắng khiến tường nhà, sàn, chăn gối và đồ dùng dễ ngấm ẩm, tạo điều kiện cho nấm mốc, mạt bụi và các chất kích ứng tích tụ, đặc biệt trong không gian thiếu thông khí.
Dù độ ẩm cao không trực tiếp làm tăng virus nhưng lại thúc đẩy nấm mốc, mạt bụi phát triển và khiến nhiều người đóng kín cửa, làm tăng nguy cơ lây lan bệnh hô hấp. Bên cạnh đó, chênh lệch nhiệt độ ngày-đêm và ô nhiễm không khí tại đô thị lớn như Hà Nội khiến hệ hô hấp phải chịu “gánh nặng kép”, gây cảm giác rát họng, nghẹt mũi kéo dài khi ở trong phòng kín.
Những nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng
Trẻ em - nhóm nhạy cảm nhất
Trẻ em là nhóm dễ bị ảnh hưởng do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đường thở nhỏ và phản ứng viêm diễn tiến nhanh. Sau Tết, các bệnh viêm mũi họng, viêm phế quản, viêm thanh quản và viêm phổi ở trẻ thường gia tăng, với các tác nhân phổ biến gồm virus cúm mùa, RSV và một số bệnh truyền nhiễm nếu tỷ lệ tiêm chủng chưa bảo đảm. Biểu hiện ban đầu thường là sốt, ho, sổ mũi và biếng ăn, nhưng trẻ dưới 5 tuổi có thể chuyển nặng nhanh khi có phù nề đường thở hoặc bội nhiễm.
Tại Hà Nội, sau Tết thường xuất hiện nồm ẩm kéo dài với độ ẩm không khí 80-95%, mưa phùn và nền nhiệt khoảng 18-26°C
Phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu nguy hiểm như thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím môi, lờ đờ, bỏ bú, nôn trớ nhiều hoặc sốt cao khó hạ. Bên cạnh đó, nồm ẩm còn làm tăng nguy cơ viêm da cơ địa, nấm da và chốc lở nếu da trẻ luôn ẩm hoặc quần áo, vùng nếp gấp không được làm khô kỹ.
Người cao tuổi - nguy cơ từ xương khớp đến tim mạch
Người cao tuổi trong mùa nồm ẩm dễ đối mặt với nguy cơ về xương khớp và tim mạch - hô hấp. Độ ẩm cao và thời tiết lạnh làm tăng đau nhức, tê bì khớp và hạn chế vận động, đồng thời sàn nhà ẩm trơn cũng làm tăng nguy cơ té ngã, có thể gây biến chứng nặng như gãy xương hông. Về tim mạch, nhiệt độ thấp và biến thiên nhiệt độ trong ngày làm tăng co mạch, dễ gây tăng huyết áp và gia tăng gánh nặng cho tim, đặc biệt vào sáng sớm và đêm muộn. Người cao tuổi cũng dễ bị ảnh hưởng giấc ngủ nếu phòng kín, ẩm nặng và thiếu thông khí, gây đau đầu và giảm tỉnh táo.
Người mắc bệnh mạn tính - nhóm dễ xuất hiện đợt cấp
Người mắc các bệnh mạn tính như hen suyễn, COPD, đái tháo đường, suy thận hoặc ung thư dễ bị kích hoạt đợt cấp trong thời tiết nồm lạnh. Nấm mốc và mạt bụi làm tăng phản ứng viêm đường thở, gây ho kéo dài và khó thở. Thời tiết lạnh cũng có thể làm biến động huyết áp và tăng đường huyết khi cơ thể nhiễm siêu vi, làm tăng nguy cơ suy kiệt. Nhóm bệnh nhân này cần tuân thủ phác đồ điều trị, theo dõi chỉ số sinh tồn và không tự ý thay đổi liều thuốc.
Nhân viên văn phòng và người lao động ngoài trời
Môi trường văn phòng kín - nguy cơ “thầm lặng”
Nhân viên văn phòng thường làm việc trong không gian kín, tập trung đông người và ít trao đổi không khí, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát tán. Hệ thống điều hòa nếu không được vệ sinh định kỳ có thể tích tụ bụi và độ ẩm, dẫn đến hiện tượng nhiều người trong phòng xuất hiện cùng lúc các triệu chứng uể oải, đau đầu nhẹ hoặc rát họng - hiện tượng thường được gọi là “hội chứng tòa nhà”.
Sau Tết, tình trạng “cả phòng thay nhau ho” không hiếm gặp, một phần do thiếu vận động ngoài trời, thiếu vitamin D và tiếp xúc gần trong môi trường bí bách. Ngại mở cửa sổ vì sợ ẩm chỉ khiến nồng độ chất kích ứng trong phòng tăng lên. Do đó, nên tận dụng thời điểm thời tiết khô ráo để thông khí và tăng cường vận động nhẹ.
Người lao động ngoài trời - đối diện mưa rét kéo dài
Các nhóm lao động ngoài trời như shipper, công nhân xây dựng hay người làm nông nghiệp phải trực tiếp làm việc trong điều kiện mưa phùn và gió lạnh. Quần áo và giày dép ẩm ướt kéo dài làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch, đặc biệt nguy hiểm với những người có thói quen hút thuốc hoặc rối loạn mỡ máu.
Độ ẩm cao cũng làm tăng các bệnh da liễu như nứt nẻ, viêm kẽ, nấm kẽ hoặc viêm nang lông. Những vết xước nhỏ nếu tiếp xúc với nước bẩn rất dễ dẫn đến nhiễm trùng mô mềm. Việc phải mặc quần áo ẩm trong thời gian dài chính là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm phát triển, đồng thời nguy cơ tai nạn do đường trơn trượt cũng tăng lên đáng kể.
Bảo vệ sức khỏe trong mùa nồm ẩm từ gốc
Người lao động ngoài trời cần giữ ấm và giữ khô cơ thể, thay quần áo khô sau khi mưa ướt và mặc nhiều lớp để giữ nhiệt; giày dép nên có độ bám tốt và tất luôn khô để hạn chế nhiễm lạnh. Người có bệnh nền cần theo dõi huyết áp, đường huyết, nhịp tim và mang theo thuốc dự phòng. Độ ẩm trong nhà nên duy trì khoảng 40-60% bằng máy hút ẩm chuyên dụng, đồng thời vệ sinh không gian sống, sấy hoặc là nóng chăn màn, hạn chế phơi đồ trong phòng kín và bảo dưỡng điều hòa, máy lọc không khí định kỳ. Gia đình có người cao tuổi nên lắp tay vịn nhà tắm và đảm bảo ánh sáng hành lang để phòng té ngã.
Về dinh dưỡng, nên ăn ấm, dễ tiêu, bổ sung protein và vitamin từ rau xanh, trái cây, trứng, cá; tiêm chủng đầy đủ vaccine cúm mùa và phế cầu cho trẻ em và người cao tuổi. Cần ghi nhớ quy tắc F.A.S.T để nhận diện sớm dấu hiệu đột quỵ và không tự ý dùng thuốc bôi corticoid khi chưa có chỉ định y khoa.
