Sau va chạm giao thông, đánh người có thể bị xử lý những tội gì?

Vụ người đi xe máy ngược chiều ở Vĩnh Long bị khởi tố sau khi xảy ra va chạm rồi bóp cổ, đánh tài xế ô tô đang nhận được nhiều sự quan tâm. Từ một tình huống giao thông tưởng như chỉ cần xác định lỗi và bồi thường thiệt hại, hành vi xảy ra sau va chạm có thể làm thay đổi hoàn toàn tính chất pháp lý của vụ việc.

Hình minh họa

Đi ngược chiều là một lỗi, hành hung sau va chạm là câu chuyện pháp lý khác

Ngày 17.10, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Vĩnh Long đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can một người đàn ông sinh năm 1994 về hành vi gây rối trật tự công cộng, đồng thời áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú.

Theo thông tin ban đầu, sáng 14.10, người này điều khiển xe máy đi ngược chiều trên đoạn đường một chiều và xảy ra va chạm với ô tô.

Sau va chạm, hai bên xảy ra cự cãi. Người điều khiển xe máy bị cáo buộc đã bóp cổ, đánh nhiều lần vào vùng đầu, mặt tài xế ô tô khiến nạn nhân choáng, phải đến bệnh viện khám và điều trị.

Dù được những người xung quanh can ngăn, người này vẫn tiếp tục lớn tiếng. Vụ việc khiến nhiều người tập trung theo dõi, gây cản trở giao thông và ảnh hưởng trật tự tại khu vực.

Điểm cần phân biệt là hành vi đi ngược chiều và hành vi sau va chạm được xem xét ở những lớp pháp lý khác nhau.

Với xe máy, đi ngược chiều trên đường một chiều hoặc đi ngược chiều tại nơi có biển cấm đi ngược chiều, nếu không thuộc trường hợp ngoại lệ theo quy định, có thể bị phạt từ 4 đến 6 triệu đồng.

Đây là chế tài hành chính đối với hành vi vi phạm quy tắc giao thông.

Nếu việc đi ngược chiều gây ra va chạm, trách nhiệm liên quan thiệt hại về người, phương tiện và tài sản còn phải được xác định theo nguyên nhân, mức độ lỗi và hậu quả thực tế.

Tuy nhiên, khi va chạm đã xảy ra, việc một bên tiếp tục chửi bới, đánh người, đe dọa hoặc gây náo loạn không còn đơn thuần là phần kéo dài của lỗi giao thông.

Đó có thể trở thành một hành vi vi phạm độc lập.

Nói cách khác, người đi đúng hay sai trong vụ va chạm không tạo ra quyền được dùng vũ lực với người còn lại. Ngay cả khi cho rằng đối phương có lỗi, cách xử lý đúng vẫn là bảo vệ hiện trường khi cần thiết, trao đổi thông tin, báo lực lượng chức năng và giải quyết trách nhiệm theo quy định.

Một cú đấm, hành vi bóp cổ hay việc tiếp tục gây náo loạn sau va chạm có thể khiến vụ việc từ tranh chấp giao thông chuyển thành câu chuyện hình sự.

Khi nào đánh người sau va chạm có thể bị xử lý hình sự?

Trong vụ việc tại Vĩnh Long, cơ quan điều tra hiện khởi tố bị can về hành vi gây rối trật tự công cộng.

Điều 318 Bộ luật Hình sự quy định người có hành vi gây rối trật tự công cộng làm ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội có thể bị phạt tiền từ 5 đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Ở khung nặng hơn, mức phạt tù có thể từ 2 đến 7 năm nếu hành vi có các tình tiết như có tổ chức, dùng vũ khí hoặc hung khí, gây cản trở giao thông nghiêm trọng, xúi giục người khác gây rối hoặc thuộc những trường hợp tăng nặng khác do luật quy định.

Trong các vụ cãi vã giữa đường, yếu tố để xem xét tội gây rối không chỉ nằm ở việc có đánh nhau hay không.

Cơ quan tố tụng sẽ xem xét toàn bộ bối cảnh: địa điểm xảy ra vụ việc, thời gian kéo dài, số người tập trung, mức độ ảnh hưởng tới dòng phương tiện, hành vi la hét, đập phá, chống đối người can ngăn và mức độ tác động tới trật tự công cộng.

Đó cũng là lý do một vụ xô xát trên đường có thể được xử lý khác với một mâu thuẫn xảy ra trong không gian riêng tư.

Bên cạnh tội gây rối trật tự công cộng, nếu việc hành hung gây thương tích cho người khác, trách nhiệm về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác cũng có thể được đặt ra nếu đủ căn cứ.

Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, trường hợp tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% có thể thuộc khung cơ bản của tội này.

Ngay cả khi tỷ lệ tổn thương dưới 11%, trách nhiệm hình sự vẫn có thể phát sinh nếu hành vi thuộc các trường hợp luật quy định, chẳng hạn dùng hung khí nguy hiểm, có tính chất côn đồ, có tổ chức hoặc một số tình tiết đặc biệt khác.

Vì vậy, không thể hiểu rằng “đánh người nhưng thương tích dưới 11% thì chắc chắn không bị xử lý hình sự”.

Tỷ lệ thương tích chỉ là một trong những căn cứ. Công cụ sử dụng, cách thức tấn công, vị trí bị đánh, tính chất hành vi và những tình tiết đi kèm đều có thể ảnh hưởng tới việc định tội.

Ngược lại, cũng không nên mặc định cứ có đánh người sau va chạm giao thông là đương nhiên bị khởi tố về tội cố ý gây thương tích.

Trong từng vụ việc, cơ quan điều tra phải thu thập chứng cứ, xác định thương tích, nguyên nhân, mục đích, mức độ nguy hiểm và các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Với vụ Vĩnh Long, thông tin công bố đến ngày 17.10 cho thấy cơ quan điều tra đang xử lý bị can về hành vi gây rối trật tự công cộng. Việc có phát sinh thêm trách nhiệm pháp lý nào khác hay không còn phụ thuộc kết quả điều tra và các tài liệu, chứng cứ liên quan.

Sau va chạm, làm gì để không biến mình từ người bị hại thành người vi phạm?

Va chạm giao thông thường xảy ra trong vài giây nhưng tâm lý căng thẳng có thể kéo dài sau đó. Đây cũng là thời điểm người trong cuộc dễ có phản ứng bột phát nhất.

Sai lầm phổ biến là cố phân định đúng sai ngay giữa đường bằng tranh cãi, chửi bới hoặc dùng vũ lực.

Nếu xảy ra va chạm, việc đầu tiên nên làm là kiểm tra tình trạng sức khỏe của những người liên quan và cảnh báo cho phương tiện phía sau để hạn chế tai nạn tiếp theo.

Trong trường hợp có người bị thương, ưu tiên hỗ trợ cấp cứu và liên hệ lực lượng chức năng.

Nếu vụ việc chỉ gây hư hỏng nhẹ và hai bên có thể tự giải quyết theo quy định, vẫn nên ghi nhận vị trí phương tiện, biển số, hình ảnh hiện trường và thông tin của các bên trước khi di chuyển xe tới vị trí an toàn.

Camera hành trình, camera ven đường, ảnh chụp và người làm chứng có thể là những căn cứ rất quan trọng nếu sau đó phát sinh tranh chấp về lỗi.

Điều không nên làm là khóa đầu xe đối phương, đập phương tiện, giằng chìa khóa, đe dọa hoặc sử dụng vũ lực.

Trong nhiều tình huống, một bên ban đầu có thể là người bị thiệt hại trong vụ va chạm nhưng sau đó lại trở thành người bị xem xét xử lý vì hành vi đánh người hoặc gây rối.

Việc đối phương đi sai luật cũng không làm mất đi trách nhiệm đối với hành vi hành hung.

Chẳng hạn, một người đi xe ngược chiều có thể bị xử phạt về giao thông. Nhưng nếu tài xế xe còn lại tức giận, lao vào đánh người đi ngược chiều gây thương tích, tài xế đó vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm riêng đối với hành vi của mình.

Tương tự, trong trường hợp một người bị tấn công trước, quyền phòng vệ chính đáng được pháp luật thừa nhận, nhưng mức độ chống trả phải được xem xét trong tương quan với hành vi tấn công và hoàn cảnh thực tế.

Điều quan trọng nhất sau va chạm giao thông là tách hai vấn đề: ai vi phạm quy tắc giao thông sẽ được xác định bằng chứng cứ và quy định pháp luật; còn mâu thuẫn giữa hai bên không được giải quyết bằng bạo lực.

Vụ việc ở Vĩnh Long cho thấy ranh giới này có thể rất rõ. Một hành vi ban đầu có thể chỉ dẫn đến phạt hành chính, nhưng vài phút nóng giận sau đó có thể kéo theo việc bị khởi tố hình sự.