Đoàn đại biểu VKSND tối cao hoàn thành tốt đẹp chuyến công tác tại Cộng hòa Liên bang Đức

Chuyến công tác nhằm tìm hiểu quy định pháp luật và thực tiễn của Cộng hoà Liên bang Đức về một số chế định tố tụng hình sự, phục vụ cho việc nghiên cứu, hoàn thiện, thi hành Bộ luật tố tụng hình sự (sửa đổi).

Chuyến công tác được tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Đối thoại Nhà nước pháp quyền giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức, với sự hỗ trợ của Bộ Tư pháp và Bảo vệ người tiêu dùng Liên bang Đức và Quỹ Hợp tác pháp luật quốc tế Đức (IRZ). Tham gia Đoàn có lãnh đạo một số đơn vị nghiệp vụ thuộc VKSND tối cao và VKSND tỉnh Tuyên Quang.

 Đồng chí Nguyễn Quang Dũng, Phó Viện trưởng VKSND tối cao và đoàn công tác làm việc tại trụ sở IRZ, thuộc Bộ Tư pháp và Bảo vệ người tiêu dùng CHLB Đức.

Trong thời gian làm việc tại Berlin, Đoàn đã trao đổi chuyên sâu về năm nhóm vấn đề: tố tụng hình sự điện tử; quyết định tùy nghi truy tố; thỏa thuận trong tố tụng hình sự; thu hồi tài sản không dựa trên bản án kết tội; và hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự. Đây cũng là những nội dung liên quan đến các nhóm chính sách lớn của dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), như luật hóa tố tụng điện tử, xây dựng thủ tục tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, bổ sung chế định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự và cơ chế xử lý vật chứng, tài sản theo Nghị quyết số 164/2024/QH15 của Quốc hội.

Phát biểu tại các buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Quang Dũng cảm ơn phía Đức đã chuẩn bị chu đáo chương trình và nhấn mạnh chuyến công tác diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN và cải cách tư pháp, trọng tâm là việc hoàn thiện Dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự (sửa đổi) do VKSND tối cao chủ trì soạn thảo. Đồng chí Phó Viện trưởng cũng giới thiệu khái quát về tổ chức, bộ máy, chức năng, nhiệm vụ của VKSND Việt Nam và những định hướng lớn của cải cách tư pháp, đồng thời đề nghị các chuyên gia Đức chia sẻ quy định pháp luật cũng như những khó khăn, vướng mắc và tranh luận còn đặt ra trong thực tiễn tại Đức.

 Đoàn công tác VKSND tối cao Việt Nam tại Tại Toà án Bang Berlin.

Tại buổi làm việc với Sở Tư pháp và Bảo vệ người tiêu dùng Berlin & Tòa án quận Berlin-Tiergarten, Đoàn đã nghe Tiến sĩ Tobias Kaehne, Thẩm phán Tòa án quận, Trưởng ban dự án triển khai hồ sơ điện tử tại Berlin giới thiệu tổng quan về tố tụng điện tử. Các chuyên gia Đức cho biết, khung pháp lý về hồ sơ điện tử được đưa trực tiếp vào Bộ luật tố tụng hình sự từ năm 2017, với lộ trình nhiều năm. Từ ngày 01/01/2026, CHLB Đức áp dụng hồ sơ điện tử bắt buộc đối với cơ quan tư pháp theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự (BLTTHS) Đức.

Những vấn đề được Đoàn đặc biệt quan tâm gồm giá trị pháp lý của tài liệu điện tử, bảo đảm tính toàn vẹn khi số hóa, liên thông giữa Cảnh sát, Viện công tố và Tòa án, cũng như công tác đào tạo, chuẩn bị hạ tầng. Tại Tòa án quận Berlin-Tiergarten, Đoàn đã làm việc với Thẩm phán Friederike Bartl về chế định Thỏa thuận trong tố tụng hình sự theo Điều 257c BLTTHS Đức. Hai bên thảo luận sâu về ba tầng kiểm soát tư pháp nghiêm ngặt, cơ chế công khai minh bạch tại phiên tòa, việc bảo đảm tính tự nguyện của bị cáo và yêu cầu kiểm tra sự thật khách quan của Tòa án.

 Một buổi làm việc của Đoàn tại Bộ Tư pháp và Bảo vệ người tiêu dùng CHLB Đức.

Làm việc với Viện Công tố Berlin, Công tố viên Philipp Meyhöfer đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về Quyền tùy nghi truy tố (Điều 153 và 153a BLTTHS Đức). Đây là cơ chế chuyển hướng xử lý hiệu quả giúp giảm tải cho hệ thống tư pháp. Thực tiễn tại Đức ghi nhận phần lớn các vụ án ít nghiêm trọng được Viện Công tố đình chỉ kèm theo điều kiện, nghĩa vụ như nộp tiền công ích, bồi thường thiệt hại, với sự đồng ý của Tòa án và người bị buộc tội. Công tố viên Felix Lüth và Công tố viên Paul - Trưởng bộ phận thu hồi tài sản đã trao đổi chuyên đề Tịch thu tài sản không dựa trên bản án kết tội (Điều 76a BLHS Đức). Hai bên tập trung phân tích cơ chế tịch thu độc lập mở rộng đối với tài sản không rõ nguồn gốc phát sinh từ tội phạm có tổ chức, rửa tiền, tham nhũng và các biện pháp bảo đảm, bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình…

Tại buổi làm việc với Bộ Tư pháp và Bảo vệ người tiêu dùng Liên bang Đức, Bà Alexandra Albrecht, Vụ trưởng Vụ về quan hệ toàn cầu, châu Âu và quốc tế đã chủ trì buổi tiếp Đoàn. TS. Annika Maleen Gronke, Thẩm phán cùng đại diện Vụ Hợp tác pháp lý quốc tế đã trình bày về hạ tầng tư pháp điện tử cấp Liên bang, chuẩn dữ liệu XJustiz, khung pháp lý Nghị định BStrafAktFV và các tiêu chuẩn an toàn thông tin.

Cũng tại buổi làm việc, Trưởng đoàn Việt Nam - Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Quang Dũng đã trao đổi các nội dung hợp tác trọng tâm trong thời gian tới gồm đề xuất thúc đẩy nghiên cứu đàm phán Hiệp định Tương trợ tư pháp về hình sự (TTTPHS) song phương giữa hai nước; thúc đẩy tổ chức các hội thảo chuyên sâu về tùy nghi truy tố, thỏa thuận trong tố tụng, thu hồi tài sản và đào tạo Kiểm sát viên.

 Đoàn làm việc tại Toà án Bang Berlin.

Đoàn tham gia tọa đàm với Quỹ Hợp tác pháp luật quốc tế Đức (IRZ) & giới luật sư bào chữa. TS. Christian Johnson, Tổng Giám đốc IRZ chủ trì tiếp buổi toạ đàm. Lãnh đạo IRZ đánh giá cao kết quả hợp tác hiệu quả giữa VKSND tối cao Việt Nam và IRZ trong hơn 15 năm qua, đồng thời nhất trí phối hợp chặt chẽ để triển khai các định hướng hợp tác giai đoạn 2026–2028.

Luật sư Andreas Wattenberg (Công ty Luật KPW) đã chia sẻ góc nhìn từ phía bào chữa đối với các cơ chế thỏa thuận nhận tội, tố tụng điện tử và thu hồi tài sản, giúp Đoàn thu nhận góc nhìn đa chiều về việc bảo đảm quyền con người, quyền bào chữa trong quá trình cải cách tố tụng.

Phát biểu đánh giá kết quả chuyến công tác, đồng chí Nguyễn Quang Dũng, Phó Viện trưởng VKSND tối cao nhấn mạnh: Chuyến nghiên cứu đã thành công tốt đẹp, đạt được đầy đủ các mục tiêu đề ra. Những kinh nghiệm thực tiễn và mô hình pháp lý của CHLB Đức mang tính gợi mở cao đối với Việt Nam trong giai đoạn hiện nay: Về tố tụng điện tử, cung cấp nhiều bài học về lộ trình luật hóa hạ tầng e-file, bảo đảm tính xác thực của tài liệu số (PDF/A, chữ ký số eIDAS), cũng như việc kết nối liên thông dữ liệu giữa Cảnh sát - Viện Công tố - Tòa án. 

Về phân hóa xử lý và khoan hồng, kinh nghiệm về đình chỉ vụ án có điều kiện (Điều 153a) và thỏa thuận tại phiên tòa (Điều 257c) có giá trị tham khảo cao trong nghiên cứuhoàn thiện các quy định về tự nguyện nhận tội, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự. 

 Đồng chí Nguyễn Quang Dũng, Phó Viện trưởng VKSND tối cao và đoàn công tác cùng với bà Angela Schmeink, Quản lý Chương trình khu vực của IRZ.

Về thu hồi tài sản, mô hình tịch thu độc lập không qua bản án kết tội đối với tài sản bất minh (Điều 76a) cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng để Việt Nam tiếp tục hoàn thiện trên cơ sở Nghị quyết 164/2024/QH15 về cơ chế xử lý sớm vật chứng, tài sản…

Đoàn công tác VKSND tối cao dự kiến sẽ về đến Hà Nội ngày 17/10/2026, kết thúc thành công chuyến làm việc tại CHLB Đức.