Siết chặt giám sát tàu cá, nâng cao hiệu quả chống khai thác IUU

Lực lượng biên phòng tuyên truyền các quy định về khai thác thủy sản tại phường Nam Triệu. (Ảnh: Hoàng Ngọc/TTXVN)

Ngày 3/4, tại Hải Phòng đã diễn ra Hội nghị "Tuyên truyền quy định của pháp luật về chống khai thác IUU; quy định về quản lý, sử dụng thiết bị giám sát hành trình tàu cá năm 2026" do Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y Hải Phòng phối hợp với các đơn vị, địa phương liên quan tổ chức, nhằm giúp chủ tàu nâng cao ý thức chấp hành, góp phần tăng cường quản lý và chống khai thác IUU hiệu quả.

Theo Ban tổ chức, tính đến ngày 8/3, toàn thành phố có 786 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên. Việc quản lý đội tàu được thực hiện chặt chẽ khi 100% tàu cá đã được đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép khai thác thủy sản và cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (Vnfishbase). Toàn bộ tàu đủ điều kiện hoạt động đều được đánh dấu theo quy định. Hiện chỉ còn 2 tàu không đủ điều kiện hoạt động do hết hạn an toàn kỹ thuật và đang được quản lý, giám sát tại địa phương, không để tham gia khai thác.

Ông Lê Khả Tạo, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y Hải Phòng cho hay thành phố đã hoàn thành lắp đặt thiết bị giám sát hành trình cho toàn bộ tàu cá thuộc diện bắt buộc. Đến nay, 273/273 tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên đang hoạt động đã được lắp đặt thiết bị VMS, đạt tỷ lệ 100%. Tất cả các tàu khi xuất bến đều phải duy trì thiết bị hoạt động 24/24 giờ trong suốt quá trình khai thác đến khi về bến. Ngay cả khi tàu đang neo đậu, chủ tàu vẫn phải báo cáo vị trí mỗi ngày một lần để phục vụ quản lý.

Để đảm bảo giám sát liên tục, cơ quan chức năng đã tổ chức trạm giám sát tàu cá, bố trí lực lượng trực 24/24 giờ, phân công theo dõi cụ thể từng tàu, từng nhóm tàu theo khu vực. Khi phát hiện tàu mất tín hiệu trên hệ thống, lực lượng chức năng lập tức liên hệ với chủ tàu; nếu không liên lạc được sẽ thông tin tới gia đình, chính quyền địa phương để phối hợp tìm cách kết nối với thuyền trưởng. Đồng thời, các tàu hoạt động lân cận trong bán kính khoảng 10-15 hải lý cũng được liên hệ qua tần số thông tin để hỗ trợ kết nối. Việc xử lý kịp thời các trường hợp mất tín hiệu giúp hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả quản lý.

Song song với lắp đặt thiết bị, Hải Phòng tổ chức trực ban 24/24 giờ để khai thác hiệu quả hệ thống VMS, đảm bảo 100% tàu cá duy trì kết nối từ khi rời cảng đến khi cập cảng. Hằng ngày, lực lượng chức năng xác định danh sách tàu mất kết nối dưới 6 giờ, tàu hoạt động gần ranh giới cho phép để kịp thời nhắc nhở, cảnh báo, không để xảy ra tình trạng vô hiệu hóa thiết bị hoặc vượt ranh giới khai thác. Những trường hợp mất kết nối kéo dài trên 6 giờ, trên 10 ngày hoặc vượt ranh giới đều được lập danh sách, xác minh và xử lý theo quy định.

Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y Hải Phòng cùng lực lượng biên phòng tuyên truyền các quy định về khai thác thủy sản tại phường Nam Triệu. (Ảnh: Hoàng Ngọc/TTXVN)

Báo cáo của Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y Hải Phòng cho biết, từ ngày 1/1/2024 đến ngày 8/3/2026, toàn thành phố ghi nhận 208 tàu cá có dấu hiệu vi phạm liên quan đến mất kết nối hoặc vượt ranh giới cho phép khai thác; trong đó, đã xử phạt 72 tàu với tổng số tiền hơn 2,63 tỷ đồng, đạt 34,6%; 136 tàu còn lại không xử phạt sau khi xác minh.

Riêng giai đoạn từ năm 2024 đến hết năm 2025 có 200 tàu nghi vi phạm, xử phạt 71 tàu với số tiền hơn 2,43 tỷ đồng; từ đầu năm 2026 đến ngày 8/3 có 8 tàu nghi vi phạm, đã xác minh 100%, xử phạt 1 tàu với số tiền 200 triệu đồng.

Trong thực thi pháp luật, thành phố tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các cửa sông, vùng biển trọng điểm, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm. Hàng tuần, danh sách tàu cá có nguy cơ cao vi phạm được lập và gửi tới các cơ quan chức năng để phối hợp kiểm tra.

Từ tháng 1/2024 đến ngày 8/3/2026, toàn thành phố đã xử lý 399 trường hợp vi phạm hành chính với tổng số tiền trên gần 5,9 tỷ đồng. Một vụ việc có dấu hiệu hình sự liên quan đến sử dụng thiết bị giám sát hành trình sai quy định cũng đã được khởi tố, chuyển cơ quan điều tra xử lý.

Từ thực tế sản xuất, ông Nguyễn Văn Toản, chủ tàu cá HP 90969 TS cho biết, tàu đã được trang bị đầy đủ thiết bị hiện đại như máy định vị, radar, máy dò cá, bộ đàm, điện thoại vệ tinh và thiết bị giám sát hành trình. Ngư dân sử dụng thành thạo và tuân thủ nghiêm các quy định về liên lạc, giám sát. Nếu thiết bị giám sát hành trình bị lỗi, tàu sẽ chủ động liên lạc với cơ quan chức năng để báo cáo và ghi chép đầy đủ vị trí theo hành trình 6 tiếng/lần.

Việc kiểm tra, kiểm soát tàu cá trên biển và tại cảng cá được triển khai đồng bộ, chặt chẽ. Hải Phòng hiện có 3 cảng cá gồm Ngọc Hải, Trân Châu và Bạch Long Vĩ. Tại các cảng, việc kiểm soát tàu ra vào, giám sát sản lượng bốc dỡ, thu nhận ký khai thác và báo cáo sản lượng được thực hiện theo quy định. Từ đầu năm 2026 đến ngày 8/3, ghi nhận 1.706 lượt tàu xuất nhập cảng, sản lượng đạt 343,177 tấn, thu 312 sổ nhật ký và báo cáo.

Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý cũng được đẩy mạnh. Riêng từ đầu năm 2026 đến ngày 8/3 có 1.134 lượt tàu được cập nhật qua hệ thống này. Hệ thống nhật ký điện tử (eLogbook) đang từng bước triển khai, góp phần minh bạch hóa hoạt động khai thác và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc./.