Siết chặt quản lý thương mại điện tử

Xu hướng bán hàng qua nền tảng livestream đang phát triển mạnh mẽ. (Ảnh: NAM NGUYỄN)

Giữa bối cảnh bùng nổ của mua bán trực tuyến, gắn với tiêu dùng, xuất khẩu, logistics, thanh toán điện tử và kinh tế số, Luật Thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ định hình tương lai bền vững của ngành, đồng thời bảo đảm cân bằng giữa quản lý nhà nước, quyền lợi người tiêu dùng và lợi ích doanh nghiệp.

Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) khẳng định, tinh thần xuyên suốt của Luật Thương mại điện tử là xây dựng môi trường kinh doanh số minh bạch hơn, làm rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của từng chủ thể tham gia thị trường.

Minh bạch thị trường

Cục trưởng Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) Lê Hoàng Oanh cho biết: Luật Thương mại điện tử và Nghị định 248/2026/NĐ-CP được triển khai dựa trên tinh thần vừa tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh doanh hợp pháp, vừa nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia kinh doanh trực tuyến. Mục tiêu trọng tâm là hướng các nền tảng, doanh nghiệp và hộ kinh doanh đến nguyên tắc “tuân thủ trước khi bán”. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng có đủ cơ sở xử lý các hành vi lợi dụng môi trường mạng để buôn bán hàng giả, quảng cáo sai sự thật hay trốn tránh nghĩa vụ hoặc xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng,...

Một trong những điểm nhấn của quy định lần này là yêu cầu định danh chặt chẽ. Cụ thể, các nền tảng thương mại điện tử trung gian buộc phải xác thực danh tính người bán trước khi cấp phép hoạt động. Động thái này góp phần làm sạch thị trường, hạn chế hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thông qua khả năng truy vết người bán, đồng thời hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý thuế, chống thất thu ngân sách nhà nước và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Đáng chú ý, nguyên tắc quán triệt là ứng dụng tối đa hạ tầng số và dữ liệu sẵn có của Nhà nước, không phát sinh thêm thủ tục hành chính không cần thiết đối với người dân và doanh nghiệp, nhưng vẫn bảo đảm công cụ quản lý hữu hiệu cho cơ quan nhà nước. Luật và Nghị định mới cũng làm rõ hơn trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử. Giờ đây, các nền tảng không chỉ đóng vai trò cầu nối giao dịch, mà còn phải chủ động quản lý thông tin người bán, công khai quy chế, tiếp nhận phản ánh, lưu trữ dữ liệu và luôn sẵn sàng phối hợp cùng cơ quan chức năng xử lý triệt để các vi phạm. Riêng với các nền tảng mạng xã hội có tích hợp thương mại điện tử, quy định mới yêu cầu phải có cơ chế nhận diện tài khoản bán hàng, bảo đảm sự phân tách minh bạch giữa hoạt động giao tiếp thông thường và mục đích kinh doanh.

Ngoài ra, hoạt động livestream bán hàng và tiếp thị liên kết cũng nằm trong trọng tâm điều chỉnh của khung pháp lý mới. Theo đó, mọi cá nhân trực tiếp tham gia livestream (bao gồm cả KOL, KOC) bắt buộc phải định danh trước khi lên sóng và phải bảo đảm tính trung thực tuyệt đối của thông tin sản phẩm. Song song đó, các bên tham gia mạng lưới tiếp thị liên kết cần minh bạch hóa vai trò và trách nhiệm của mình. Về phía người tiêu dùng, quy định mới củng cố vững chắc các quyền cốt lõi: Tiếp cận thông tin, bảo mật dữ liệu, được khiếu nại cũng như giải quyết tranh chấp.

Chủ động thích ứng

Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử (Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số) Lê Thị Hà cho rằng: Do Luật Thương mại điện tử đã được Quốc hội thông qua từ ngày 10/12/2025, cho nên các nền tảng số đã có thời gian để chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và hoàn thiện quy trình vận hành việc xác thực danh tính người bán, quản lý nội dung hay kiểm soát hoạt động livestream. Để đáp ứng chuẩn mực mới, các nền tảng cần xây dựng hệ thống kỹ thuật đồng bộ, cho phép kết nối trực tiếp với cơ sở dữ liệu của Bộ Công an nhằm phục vụ định danh điện tử đối với toàn bộ người bán, người livestream và những cá nhân làm tiếp thị liên kết.

Về phía doanh nghiệp tham gia kinh doanh trực tuyến, theo các chuyên gia, bài toán lớn nhất là phải chủ động chuyển đổi mô hình quản trị để thích ứng kịp thời với khung pháp lý mới. Các doanh nghiệp kinh doanh trực tuyến cần khẩn trương rà soát và chuẩn hóa toàn bộ thông tin pháp nhân, mã số thuế, chi tiết sản phẩm, chính sách bảo hành và mọi nội dung công khai đến khách hàng. Cùng với đó, cần đặc biệt chú trọng vào việc nâng tầm trải nghiệm của người dùng thông qua các chính sách đổi trả minh bạch, dịch vụ hậu mãi chu đáo và cung cấp đầy đủ thông tin về hàng hóa.

Những điều chỉnh này không đơn thuần chỉ để đáp ứng yêu cầu của pháp luật, mà là nền tảng cốt lõi để tạo dựng và củng cố niềm tin vững chắc từ phía người tiêu dùng. Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) Trần Trọng Tuyến đưa ra khuyến nghị thiết thực dành cho doanh nghiệp trong ngành, nhấn mạnh vào ba trụ cột chiến lược.

Thứ nhất, do khung pháp lý mới đã phân định rất rõ ràng trách nhiệm của từng chủ thể tham gia thị trường, bất kỳ doanh nghiệp nào muốn phát triển bền vững đều bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt “luật chơi” mới này.

Thứ hai, đứng trước bối cảnh thương trường cạnh tranh ngày một khốc liệt, các đơn vị kinh doanh không thể lơ là việc đầu tư vào công nghệ, khai thác dữ liệu và tối ưu hóa năng lực quản trị bán hàng đa kênh để nâng cao hiệu suất vận hành.

Thứ ba, doanh nghiệp cần dồn toàn lực để bồi đắp niềm tin của khách hàng. Chất lượng thật sự của sản phẩm, tính minh bạch về nguồn gốc, năng lực tận dụng dữ liệu và sự rõ ràng trong chính sách hậu mãi là những yếu tố quyết định mức độ gắn bó lâu dài của người tiêu dùng đối với doanh nghiệp.