Siết doanh nghiệp 'hai sổ': Cục Thuế đã nhận thông tin gần 13.000 khách hàng sử dụng phần mềm kế toán

Thời gian qua, một số vụ án lớn liên quan đến việc doanh nghiệp sử dụng song song 2 sổ sách kế toán, một để theo dõi thực tế sản xuất kinh doanh và một để cung cấp cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, đã bị Cơ quan chức năng phát hiện và làm rõ.

Có thể kể đến vụ án Công ty Hoàng Long lập 2 sổ sách kế toán, để ngoài sổ sách nhằm che giấu doanh thu, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước hơn 241 tỷ đồng. Hay vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu sử dụng 2 hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai báo cáo thuế, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước khoảng 150 tỷ đồng. Đây là thực tế đáng báo động về quy mô, tính chất nghiêm trọng ngày càng gia tăng của hành vi phạm tội này.

Ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế tại Họp báo

Tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính diễn ra chiều 9/4, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế khẳng định, đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Không chỉ là vấn đề thất thu ngân sách Nhà nước mà hành vi này còn gây ảnh hưởng lâu dài cho nền kinh tế và môi trường kinh doanh khi doanh nghiệp có thể phát hành báo cáo tài chính nhằm mục đích xấu (tham gia thầu, vay vốn ngân hàng...).

“Điểm đáng lo ngại của hành vi này là có thể diễn ra có hệ thống, hết sức tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có kỹ năng thanh tra, kiểm tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra của cơ quan chức năng” - ông Lê Long cho biết.

Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này như ý thức tuân thủ pháp luật, đạo đức kinh doanh hạn chế; doanh nghiệp mang động cơ quyết liệt tối đa hóa lợi nhuận, giảm thiểu nghĩa vụ thuế; doanh nghiệp xem nhẹ, chưa nhận thức đầy đủ rủi ro hình sự sẽ phải đối mặt hoặc chấp nhận đánh đổi; doanh nghiệp khi thực hiện hành vi phạm tội cho rằng hành vi dễ che giấu, khó bị phát hiện.

Mới đây, Cục Thuế đã ban hành Công văn đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử lập danh sách khách hàng đã sử dụng phần mềm sổ kế toán tài chính do tổ chức cung cấp; đồng thời phải cập nhật thông tin thay đổi danh sách khách hàng hàng tháng trước ngày mùng 5 hàng tháng.

“Việc thu thập thông tin nêu trên giúp Cục Thuế nắm bắt được số lượng doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đang sử dụng phần mềm kế toán để từ đó triển khai các giải pháp nhằm hỗ trợ các đơn vị trong công tác thực hiện kê khai, nộp thuế... đảm bảo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế đối với NSNN”, Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết.

“Tính đến ngày 7/4, Cục Thuế đã nhận được danh sách khách hàng của 42 Tổ chức với thông tin của 12.809 khách hàng đang sử dụng các phần mềm kế toán của các tổ chức này. Cục Thuế đang tiếp tục phối hợp với các tổ chức tổng hợp thông tin trên phạm vi cả nước” – lãnh đạo Cục Thuế cho hay.

Ngoài ra, Cục Thuế sẽ sử dụng các thông tin, dữ liệu thu thập để rà soát đưa ra các cảnh báo, khuyến nghị đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có sử dụng song song nhiều sổ kế toán từ tháng 4/2026 nhằm phục vụ công tác quản lý thuế.

Để ngăn chặn hiệu quả tình trạng doanh nghiệp sử dụng 2 hệ thống sổ sách kế toán nhằm gian lận thuế, Cục Thuế đã và đang triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp như: Tăng cường kiểm soát chặt dòng tiền, giảm sử dụng tiền mặt; kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và hệ thống ngân hàng, kiểm soát các giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản.

Cùng với đó, ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu: Sử dụng Big Data, AI để phân tích rủi ro, phát hiện dấu hiệu “2 hệ thống sổ kế toán” từ biến động doanh thu bất thường, biên lợi nhuận thấp bất hợp lý; chuyển từ: “kiểm tra thủ công” sang “giám sát dựa trên dữ liệu”;

Tăng cường quản lý rủi ro hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán, tiếp tục yêu cầu kết nối dữ liệu bán hàng với cơ quan Thuế theo thời gian thực (đối với ngành rủi ro cao); đồng thời đề nghị các đơn vị phần mềm, giải pháp kế toán cung cấp danh sách khách hàng để kiểm soát việc doanh nghiệp sử dụng nhiều phần mềm kế toán.

Ngành Thuế cũng sẽ đẩy mạnh công tác truyền thông, công khai, minh bạch; Cảnh báo các rủi ro pháp lý khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật thuế; Chương trình hóa đơn may mắn nhằm khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn; Cơ chế thưởng cho người tiêu dùng tố cáo tổ chức, cá nhân bán hàng mà không xuất hóa đơn dẫn đến vi phạm về thuế.