Siết giao dịch tín chỉ carbon xuyên biên giới để tránh tính trùng NDC

Một số dự án điện gió trên biển ở Cà Mau đã và đang thực hiện các thủ tục đo đếm, xác nhận tín chỉ carbon. Ảnh: Thu Trà

NDC nằm trong của Thỏa thuận Paris, thể hiện nỗ lực của mỗi quốc gia nhằm giảm phát thải quốc gia và thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu.

Đây là một trong những quy định trong Nghị định số 112/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành quy định về việc trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, đánh dấu bước ngoặt trong việc hiện thực hóa các cam kết tại Thỏa thuận Paris và mục tiêu Net Zero (phát thải ròng bằng không). Nghị định 112/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 19-5-2026.

Nghị định ra đời trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực chuyển đổi sang kinh tế carbon thấp nhưng đối mặt với thách thức về vốn và công nghệ. Việc nội luật hóa các cơ chế của Thỏa thuận Paris không chỉ giúp Việt Nam tuân thủ các cam kết khí hậu quốc tế mà còn tạo ra hành lang pháp lý minh bạch để thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp vào các dự án xanh, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp nội địa tiếp cận thị trường tín chỉ quốc tế.

Nghị định cũng quy định rõ 3 nhóm cơ chế trao đổi gồm thỏa thuận song phương/đa phương, tiêu chuẩn Liên hợp quốc và các tiêu chuẩn carbon độc lập.

Về tỷ lệ chuyển giao, Chính phủ áp dụng chính sách ưu tiên công nghệ cao. Cụ thể, các dự án sử dụng công nghệ mới, chi phí cao, chưa phổ biến tại Việt Nam được phép chuyển giao quốc tế tối đa 90%. Ngược lại, các hoạt động đã triển khai rộng rãi cần thêm hỗ trợ chỉ được chuyển giao tối đa 50% để giữ lại nguồn lực thực hiện mục tiêu giảm phát thải nội địa.

Về thẩm quyền và quản lý tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối cấp văn bản chấp thuận chuyển giao. Đối với các dự án đầu tư công, nguồn thu từ bán tín chỉ carbon được xác định là khoản thu ngân sách nhà nước. Với dự án PPP (Hợp tác công – tư), nguồn thu này được ghi nhận vào doanh thu dự án, tạo động lực cho nhà đầu tư tham gia vào hạ tầng xanh.

Trước đó, cuối tháng 2, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Thông tư 11/2026/TT-BNNMT quy định quản lý, vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, tạo nền tảng kỹ thuật cho thị trường carbon trong nước vận hành từ giai đoạn thí điểm 2026–2027.

Việc ban hành thông tư là bước hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật cho thị trường carbon trong nước, sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon. Giai đoạn 2026–2027 sẽ là thời kỳ thí điểm, trước khi mở rộng bắt buộc tuân thủ hạn ngạch đối với các cơ sở phát thải lớn từ năm 2028.

Tính đến nay cả nước có 72 dự án đã và đang phát hành tín chỉ carbon được chứng nhận theo GS và đăng tải công khai trên trang web của tổ chức này. Lượng tín chỉ carbon đang lên kế hoạch niêm yết và dự kiến phát hành hàng năm hơn 8,3 triệu tín chỉ. Trong đó, có 37 dự án trong tổng số 72 dự án đã được GS chứng nhận, các dự án còn lại đang trong giai đoạn lên kế hoạch niêm yết và chờ chứng nhận. Trong 72 dự án nói trên thì phần lớn là các dự án điện gió, điện mặt trời, thủy điện, khí sinh học của ngành chăn nuôi, xử lý nước thải.

GS là một trong những chứng nhận quốc tế cho phép các dự án và chương trình chứng nhận việc giảm thiểu, loại bỏ carbon và tác động đến các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG).