Siết quản lý rủi ro hàng hóa xuất nhập khẩu

Hải quan cửa khẩu Tân Thanh kiểm tra thực tế lô hàng nhập khẩu qua địa bàn

Ngày 13/5/2026, qua thực hiện kiểm tra và làm thủ tục hải quan theo đúng phân luồng, thực hiện kiểm soát rủi ro trên hệ thống, Hải quan cửa khẩu Chi Ma đã phát hiện lô hàng hóa nhập khẩu của Công ty TNHH Tập đoàn Công nghệ tiết kiệm năng lượng HUAMEI (địa chỉ ở Bắc Ninh) khai báo với 16 mục hàng hóa có dấu hiệu vi phạm. Tiến hành kiểm tra thực tế, Hải quan cửa khẩu Chi Ma phát hiện 10/16 mục hàng hóa là hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đó chỉ là 1 trong 77 vụ vi phạm lĩnh vực hải quan mà Hải quan cửa khẩu Chi Ma phát hiện từ đầu năm 2026 đến nay thông qua kiểm soát rủi ro, tăng hơn 23% so với cùng kỳ năm trước. Cùng với Hải quan cửa khẩu Chi Ma, từ đầu năm 2026 đến nay, với việc đẩy mạnh thực hiện kiểm soát rủi ro, toàn Chi cục Hải quan khu vực VI đã phát hiện 1.024 vụ vi phạm lĩnh vực hải quan.

Ông Nguyễn Bảo Ngọc, Đội trưởng Đội kiểm soát hải quan, Chi cục Hải quan khu vực VI chia sẻ: Thời gian qua, một số doanh nghiệp lợi dụng cơ chế hàng hóa quá cảnh và vận chuyển độc lập để trà trộn hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vào luồng hàng hợp pháp. Các hành vi vi phạm không còn đơn giản, hình thái gian lận có tính toán kỹ lưỡng thông qua việc hoàn thiện hồ sơ hải quan hoàn chỉnh nhằm tránh sự kiểm tra của cơ quan hải quan.

Theo báo cáo của Chi cục Hải quan khu vực VI, thời gian qua, thách thức lớn nhất là xuất hiện một số doanh nghiệp lợi dụng chính sách tạo thuận lợi thương mại để gian lận bằng việc khai sai tên hàng, chủng loại, số lượng hoặc mã số hàng hóa để hưởng thuế suất thấp hoặc né tránh sự kiểm tra chuyên ngành khắt khe của cơ quan quản lý nhà nước tại cửa khẩu.

Ông Hoàng Quốc Cường, Phó Trưởng phòng Kiển soát rủi ro, Chi cục Hải quan khu vực VI cho biết: Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Chi cục, phòng tăng cường thực hiện trực ban trực tuyến trên hệ thống, tổ chức phân tích rủi ro đối với từng trường hợp hồ sơ của từng lô hàng, từ đó kịp thời phát hiện những dấu hiệu vi phạm, kịp thời thông tin đến hải quan các cửa khẩu để rà soát, phân loại, kiểm tra thực tế. Thông qua biện pháp này đã giúp hải quan các cửa khẩu phát hiện, ngăn chặn, xử lý gần 200 trường hợp vi phạm.

Ngoài phòng Kiển soát rủi ro, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực VI, phòng nghiệp vụ, Đội Phúc tập và kiểm tra sau thông quan, Đội kiểm soát hải quan và hải quan các cửa khẩu… đẩy mạnh kiểm soát rủi ro đối với hồ sơ hàng hóa XNK, nhất là hồ sơ hàng hóa nhập khẩu những mặt hàng có giá trị cao như: thép và các sản phẩm từ thép; điện tử và linh kiện; đá nhân tạo; gạch men; lốp xe; bao bì nhựa; máy móc thiết bị; giày dép, túi xách; thực phẩm và nông sản; gỗ và sản phẩm từ gỗ; thiết bị nội thất;…

Ông Lê Minh Đức, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI cho biết: Những phát sinh từ thực tế trong hoạt động XNK hàng hóa tại các cửa khẩu hiện nay đòi hỏi Chi cục Hải quan khu vực VI phải đẩy mạnh công tác thu thập thông tin để thực hiện kiểm soát rủi ro đối với từng lô hàng hóa. Dựa trên dữ liệu từ các trường thông tin, cơ quan hải quan sẽ đối chiếu thông tin khai báo với nguyên liệu đầu vào, quy trình sản xuất, gia công và sản phẩm XNK. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, việc xác minh, kiểm tra thực tế được tiến hành để ngăn hàng hóa vi phạm ngay từ các cửa khẩu.

Theo lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực VI, hiện hải quan tại các cửa khẩu đã chủ động ứng dụng công nghệ cao để phân tích rủi ro đối với các lô hàng hóa XNK qua địa bàn quản lý. Điển hình như hải quan các cửa khẩu đã đưa hệ thống camera AL giám sát tự động tại các kho, bãi và trên tuyến đường trong khu vực cửa khẩu để phát hiện những hành vi bất thường của các doanh nghiệp trong thời điểm phân loại hàng hóa; triển khai phần mềm phân tích hình ảnh soi chiếu công-ten-nơ tự động, phần mềm này tự động phân tích và phát hiện hàng cấm hay hàng không theo chủng loại khai báo theo hồ sơ hải quan mà không cần mở công-ten-nơ.

Có thể thấy, việc siết chặt quản lý rủi ro chính là giải pháp hiệu quả để vừa đảm bảo tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp XNK, vừa đảm bảo “hàng rào kỹ thuật” để kịp thời phát hiện các doanh nghiệp XNK có hành vi vi phạm. Điều này đang từng bước tạo nền tảng cho hoạt động XNK qua tỉnh Lạng Sơn phát triển bền vững.