Số ca mắc COVID-19 tăng mạnh: Cần phát hiện sớm các biến thể mới và bảo vệ những người có nguy cơ cao

Khu vực điều trị bệnh nhân bị COVID-19.

Trao đổi với phóng viên báo Phụ nữ Việt Nam ông Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng, chuyên gia cao cấp về y tế cho rằng nhiều người có cảm giác COVID-19 "quay trở lại", nhưng trên thực tế virus này chưa từng biến mất.

Theo ông Phu, kể từ khi xuất hiện vào cuối năm 2019, SARS-CoV-2 vẫn luôn lưu hành trong cộng đồng. Chỉ từ năm 2022 đến nay, nhờ miễn dịch được hình thành sau các đợt tiêm vaccine và sau khi nhiều người từng mắc bệnh, cùng với việc các biến thể lưu hành có độc lực thấp hơn, COVID-19 không còn gây ra các làn sóng dịch lớn như trước.

Số ca mắc thực tế có thể cao hơn nhiều so với thống kê

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều người bất ngờ khi nghe thông tin ca mắc tăng là do trong thời gian dài, hoạt động xét nghiệm COVID-19 đã giảm đáng kể.

Theo ông Trần Đắc Phu, phần lớn người có biểu hiện sốt, ho, đau họng hiện nay thường tự điều trị tại nhà hoặc nghĩ mình mắc cúm, cảm lạnh hay các bệnh hô hấp thông thường nên không thực hiện xét nghiệm COVID-19.

"Con số được ghi nhận hiện nay chỉ phản ánh phần nổi của tảng băng chìm. Số ca mắc thực tế trong cộng đồng có thể lớn hơn nhiều bởi hoạt động xét nghiệm và giám sát không còn được triển khai rộng như giai đoạn chống dịch", ông Phu nhận định.

Ông cũng cho biết sau khi dịch được kiểm soát, hệ thống giám sát COVID-19 đã được điều chỉnh phù hợp với tình hình mới. Đây là xu hướng chung của nhiều quốc gia khi COVID-19 chuyển sang giai đoạn bệnh truyền nhiễm lưu hành.

Theo chuyên gia, việc số ca mắc tăng theo từng thời điểm là điều hoàn toàn có thể xảy ra bởi các bệnh truyền nhiễm luôn có chu kỳ tăng - giảm. Điều này không đồng nghĩa với việc dịch đang bùng phát trở lại hay xuất hiện tình huống khẩn cấp.

Ông Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng, cố vấn cao cấp của Bộ Y tế.

Đáng chú ý, đến nay chưa ghi nhận dấu hiệu cho thấy các biến thể đang lưu hành có khả năng gây bệnh nặng hơn trước. Đồng thời, hệ thống điều trị cũng chưa ghi nhận tình trạng gia tăng bệnh nhân nặng hoặc quá tải bệnh viện như trong các đợt dịch trước.

Phần lớn người mắc COVID-19 hiện chỉ có triệu chứng nhẹ và được điều trị, theo dõi tại nhà. Những trường hợp phải nhập viện chủ yếu là người cao tuổi, người mắc bệnh nền hoặc người suy giảm miễn dịch.

Bảo vệ nhóm nguy cơ cao

Theo ông Trần Đắc Phu, mặc dù tỷ lệ chuyển nặng và tử vong hiện ở mức rất thấp, điều đó không có nghĩa COVID-19 hoàn toàn vô hại.

"Khi số người mắc tăng lên thì dù tỷ lệ bệnh nặng rất nhỏ vẫn sẽ xuất hiện các ca diễn biến nặng, thậm chí có thể tử vong. Điều này cũng tương tự bệnh cúm mùa", ông phân tích.

Vì vậy, nhóm cần được ưu tiên bảo vệ vẫn là người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, người suy giảm miễn dịch và những đối tượng có sức đề kháng yếu. Đây là những người dễ gặp biến chứng nếu mắc COVID-19 cũng như nhiều bệnh hô hấp khác. Người dân không nên chủ quan nhưng cũng không nên quá lo lắng. Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy hệ thống y tế đứng trước nguy cơ quá tải.

Bác sĩ kiểm tra sức khỏe cho bệnh nhi bị nhiễm COVID-19.

Sau nhiều năm ứng phó với đại dịch, ý thức phòng bệnh của người dân đã được cải thiện rõ rệt. Việc đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp hoặc khi đến nơi đông người, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, giữ vệ sinh môi trường, bảo đảm không gian thông thoáng... đều là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả.

"Những biện pháp này không chỉ phòng COVID-19 mà còn giúp giảm nguy cơ mắc cúm và nhiều bệnh lây truyền qua đường hô hấp khác", ông nhấn mạnh.

Đối với những người xuất hiện triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu nặng lên như khó thở, sốt cao liên tục, mệt nhiều, đặc biệt là người thuộc nhóm nguy cơ, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Tăng cường giám sát để ứng phó với mọi kịch bản

Theo ông Trần Đắc Phu, trong giai đoạn hiện nay, nhiệm vụ quan trọng nhất của ngành y tế không phải là áp dụng trở lại các biện pháp chống dịch quy mô lớn mà là duy trì hệ thống giám sát dịch tễ hiệu quả.

Việc giám sát giúp theo dõi xu hướng lưu hành của virus, đánh giá tỷ lệ mắc, tỷ lệ bệnh nặng và tử vong, đồng thời phát hiện sớm nếu xuất hiện biến thể mới có độc lực cao hơn hoặc khả năng lây lan mạnh hơn.

Bên cạnh đó, các cơ sở khám, chữa bệnh cần tiếp tục theo dõi sát tình hình tiếp nhận bệnh nhân để kịp thời phát hiện nguy cơ quá tải, đồng thời thực hiện tốt các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn nhằm hạn chế lây nhiễm chéo giữa bệnh nhân COVID-19 với những người đang điều trị các bệnh khác.

Tăng cường giám sát để ứng phó với mọi kịch bản.

Theo chuyên gia, ở thời điểm hiện tại chưa cần áp dụng các biện pháp cách ly diện rộng hay triển khai chiến dịch tiêm vaccine COVID-19 mới. Tuy nhiên, việc theo dõi diễn biến dịch phải được duy trì thường xuyên bởi SARS-CoV-2 vẫn là virus có khả năng biến đổi và có thể xuất hiện các biến thể mới trong tương lai.

Ông Trần Đắc Phu cho rằng thông điệp quan trọng nhất lúc này là người dân cần bình tĩnh, không hoang mang trước thông tin số ca mắc tăng nhưng cũng không được lơ là. Chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh cá nhân, theo dõi sức khỏe và bảo vệ những người dễ bị tổn thương là giải pháp hiệu quả nhất để hạn chế tác động của COVID-19 trong giai đoạn virus tiếp tục lưu hành như một bệnh truyền nhiễm thông thường.