Sơ hở khiến lãnh tụ tối cao Iran Khamenei bị Mỹ - Israel ám sát

Chính phủ Iran có thể rút ra những bài học đau đớn từ cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Israel và Mỹ tháng 6/2025. Tuy nhiên, vẫn còn những sơ hở chí mạng khiến lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng trong cuộc tấn công diễn ra sau đó hơn nửa năm.

Iran lộ sơ hở

Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày diễn ra năm ngoái, Israel tiến hành nhiều cuộc không kích chính xác nhằm vào các chỉ huy quân sự cấp cao và nhà khoa học hạt nhân của Iran. Sau đó, các quan chức an ninh Iran kết luận rằng Israel đã xâm nhập được vào hệ thống thông tin liên lạc của họ.

Thiệt hại ở Iran sau các cuộc tấn công của Mỹ-Israel

Theo một quan chức cấp cao Iran, Israel theo dõi tín hiệu điện thoại của các vệ sĩ đi cùng những nhân vật cấp cao này. Sau cuộc chiến, Iran áp đặt các biện pháp an ninh nghiêm ngặt hơn, bao gồm việc cấm mang điện thoại di động vào các cuộc họp nhạy cảm.

Theo các quan chức Iran và Israel, những thất bại khi đó đã khiến lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Khamenei, vô cùng tức giận.

Tuy nhiên, theo các quan chức phương Tây, Israel và Mỹ đã tiếp tục theo dõi và thu thập thông tin tình báo về giới lãnh đạo quân sự và chính trị của Iran. Lần này Iran vẫn mắc sai lầm.

Một số quan chức quân sự và tình báo cấp cao nhất của Iran tập trung giữa ban ngày, trên mặt đất, tại địa chỉ cuối cùng được biết đến của họ - văn phòng Hội đồng An ninh Quốc gia - cho một cuộc họp cấp cao vào sáng 28/2. Đó là thời điểm nhạy cảm, khi phần lớn thế giới đã và đang dự đoán Mỹ và Israel sẽ tấn công.

Ngay cả ông Khamenei - người được cho là đang di chuyển từ nơi ẩn náu bí mật dưới lòng đất này sang nơi khác - vào thời điểm đó cũng đang ở trên mặt đất, tại khu nhà ở chính thức không hề bí mật của ông.

Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Khamenei thiệt mạng.

Ngoài ra, cuộc tấn công hôm 28/2 phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Quan trọng nhất là sự bất ngờ. Trong cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025, sau khi Mỹ và Israel quyết định không cố gắng ám sát ông Khamenei trong đợt tấn công ban đầu, lãnh tụ tối cao của Iran lập tức "biến mất" và cơ hội không xuất hiện trở lại.

Vì lý do đó, những người lên kế hoạch cho cuộc tấn công hôm 28/2 đã tính toán rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm ám sát một quan chức cấp cao của Iran đều phải được thực hiện trong vòng đầu tiên. Nếu không, các biện pháp phòng ngừa sẽ sớm được thực hiện.

Trong cuộc chiến hồi tháng 6/2025, Israel đã cố gắng ám sát thêm các quan chức Iran vào ngày cuối cùng của cuộc giao tranh, theo một quan chức quốc phòng Israel, nhưng đã buộc phải hủy bỏ cuộc tấn công đó dưới áp lực từ Tổng thống Donald Trump để tuân thủ lệnh ngừng bắn.

Theo lời quan chức này, việc tấn công vào sáng sớm, thay vì ban đêm - thời điểm Israel từng tiến hành các chiến dịch chống lại Iran trước đây - đã tạo nên yếu tố bất ngờ về chiến thuật lần này.

Trước cuộc tấn công hôm 28/2, quân đội Mỹ-Israel đã lên kế hoạch trong nhiều tháng, tìm kiếm cơ hội để tình báo quân sự có thể biết trước tình huống các quan chức cấp cao của Iran cùng có mặt tại một địa điểm, theo một nguồn tin quốc phòng riêng của Israel.

Israel đánh chặn khi tên lửa được phóng từ Iran, sau các cuộc tấn công của Israel và Mỹ vào Iran, tại Jerusalem. (Ảnh: Reuters)

Một loại vũ khí chủ chốt của Israel được sử dụng cũng góp phần tạo nên yếu tố bất ngờ, là tên lửa đạn đạo có khả năng phóng từ máy bay chiến đấu F-15 từ khoảng cách xa.

Ban đầu, nó được phát triển như một tên lửa huấn luyện cho hệ thống phòng không tên lửa đạn đạo của Israel, được gọi là Arrow. Nhưng phiên bản mới, được gọi là Black Sparrow, cho phép tấn công các mục tiêu ở xa nằm sâu trong lãnh thổ Iran, mà không cần máy bay phải bay vào tầm bắn của các hệ thống tên lửa đất đối không của Iran.

Israel lần đầu tiên sử dụng loại tên lửa này để đáp trả một cuộc tấn công của Iran vào năm 2024, nhằm vào một hệ thống radar, các quan chức quốc phòng cho biết. Sau đó, các tên lửa như vậy đã được sử dụng để làm tê liệt các hệ thống tên lửa đất đối không của Iran trong các cuộc tấn công của Israel vào tháng 11/2024, và một lần nữa vào tháng 6/2025, họ cho biết.

Cuộc phục kích chiến lược

Trong đợt tấn công đường không thứ ba của Israel vào cuối tuần này, quân đội đã triển khai cái mà họ gọi là hạm đội không quân lớn nhất trong lịch sử, bao gồm khoảng 200 máy bay. Khi Israel điều động gần như toàn bộ máy bay (trừ 12 chiếc) tấn công lực lượng không quân Ai Cập, họ đã huy động quá nhiều máy bay cho một nhiệm vụ tấn công như vậy.

Mỹ bắn tên lửa tấn công Iran từ chiến hạm ngoài khơi.

Không giống như các chiến dịch trước đây, trong đó máy bay được điều động theo từng đợt nhỏ, lực lượng không quân Israel đã tiến hành cái mà họ gọi là "cuộc phục kích chiến lược". Trên thực tế, Israel đã "đưa toàn bộ lực lượng không quân" đến miền Tây và Trung Iran, một quan chức an ninh Israel cho biết. Nhiệm vụ của các phi công là phá hủy càng nhiều tên lửa của Iran càng tốt, càng nhanh càng tốt.

Eyal Hulata, cựu cố vấn an ninh quốc gia Israel, cho biết mức độ hợp tác giữa Mỹ và Israel trong cuộc tấn công cuối tuần này đã mở ra một kỷ lục mới.

Các máy bay tiếp dầu và lực lượng không quân đã được triển khai từ sớm để đảm bảo khả năng tấn công tầm xa. Mục tiêu không chỉ là làm suy yếu năng lực quân sự của Iran mà còn làm tê liệt hệ thống chỉ huy.

Giới quan sát nhận định đây là một trong những chiến dịch quân sự phức tạp nhất từng diễn ra trong khu vực.

Phương Anh