Số hóa di sản, mở rộng trải nghiệm du lịch văn hóa

Công nghệ số hành trình du lịch di sản Hà Nội, sẽ đem đến những trải nghiệm di sản thú vị cho công chúng và du khách.

Hành trình du lịch di sản Hà Nội là sản phẩm thuộc dự án phát huy giá trị di sản, được Quỹ Équipe France của Bộ Châu Âu và Ngoại giao Pháp tài trợ thông qua Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp tại Việt Nam. Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội là cơ quan chủ trì dự án, phối hợp với Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) và Tổ chức Đại học Pháp ngữ (AUF).

Trong khoảng một năm triển khai, gần 40 chuyên gia và khoảng 100 sinh viên đã tham gia khảo sát hơn 100 di tích tại Hà Nội, qua đó lựa chọn 28 di tích tiêu biểu. Nhóm nghiên cứu tiến hành chụp ảnh, sưu tầm bản dập văn bia, dịch tư liệu Hán Nôm, xây dựng bản vẽ kiến trúc và quay video tại từng điểm di tích.

Mỗi di tích được xây dựng một hồ sơ riêng, bao gồm phần mô tả khoa học, hình ảnh xưa và nay, video, trích đoạn văn bia, tư liệu Hán Nôm, bản vẽ kiến trúc cùng thư mục tài liệu tham khảo chọn lọc. Việc đưa toàn bộ kho tư liệu lên một nền tảng công nghệ số thống nhất đánh dấu bước phát triển mới của dự án. Thông qua bản đồ số tương tác và hệ thống mã QR được đặt tại các di tích, người dân và du khách có thể chủ động tra cứu thông tin, hình ảnh và nội dung thuyết minh ngay trên điện thoại mà không cần tải ứng dụng riêng. Nội dung được truyền tải bằng nhiều ngôn ngữ, tạo thuận lợi cho du khách quốc tế tìm hiểu văn hóa Thủ đô.

Nền tảng hướng tới bốn mục đích chính: phục vụ du lịch, giáo dục, nghiên cứu và kết nối cộng đồng. Các hành trình cho phép du khách tự khám phá di tích theo chủ đề, đồng thời cung cấp nguồn tư liệu có giá trị phục vụ hoạt động nghiên cứu và giảng dạy. Đối với nhà trường, đây cũng là công cụ hỗ trợ tổ chức các hoạt động ngoại khóa, giúp học sinh Hà Nội tiếp cận lịch sử, văn hóa địa phương thông qua trải nghiệm thực tế.

Di sản Hà Nội hiện diện trong từng di tích, ngôi nhà, con phố và những nghi thức thực hành văn hóa được cộng đồng gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi di tích lưu giữ một phần ký ức của thành phố, gắn với đời sống tín ngưỡng và sinh kế của người dân. Vì vậy, bảo tồn di sản cần đi đôi với việc giúp công chúng hiểu, trân trọng và chủ động tham gia gìn giữ những giá trị ấy.

Đại diện ngành văn hóa Hà Nội đánh giá, thời gian qua, thành phố quan tâm kết nối công tác bảo tồn với giáo dục di sản, phát triển du lịch văn hóa và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng trải nghiệm của người dân, du khách. Dự án “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” đóng góp thiết thực vào định hướng này.

Việc đưa các kết quả nghiên cứu đến với công chúng ngay tại di tích thông qua công nghệ số mở ra cách tiếp cận thuận tiện, trực quan hơn. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng thông tin chính xác, nội dung có chất lượng và phương thức giới thiệu phù hợp với người sử dụng. Sự phối hợp giữa chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở đào tạo và các đơn vị quản lý di tích vì thế có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng và tính bền vững của nền tảng.

Ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cho biết, những kết quả của dự án cho thấy sự hợp tác giữa thành phố Hà Nội và các đối tác Pháp tiếp tục được nối dài thông qua những hoạt động cụ thể, góp phần gìn giữ các giá trị di sản vật thể và phi vật thể.

Trong thời gian tới, Hà Nội mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác trong nghiên cứu, đào tạo, bảo tồn và ứng dụng công nghệ phục vụ phát huy giá trị di sản. Đối với nền tảng vừa ra mắt, ông Long nhấn mạnh: việc duy trì hệ thống, thường xuyên cập nhật nội dung và tiếp nhận phản hồi của công chúng sẽ góp phần bảo đảm hiệu quả lâu dài. Sự tham gia của chính quyền địa phương, cơ quan quản lý di tích và cộng đồng cũng giữ vai trò quan trọng trong quá trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Ở góc độ đào tạo, GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết  dự án tạo môi trường học tập thực tế cho sinh viên thông qua hoạt động khảo sát, kiểm chứng tư liệu và biên soạn nội dung giới thiệu di tích. Qua đó, sinh viên có cơ hội vận dụng kiến thức đã học, rèn luyện kỹ năng nghiên cứu và truyền đạt thông tin, đồng thời hiểu rõ hơn trách nhiệm của người làm công tác di sản cũng như yêu cầu nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Từ những kết quả bước đầu tại Hà Nội, nhà trường cùng các chuyên gia, giảng viên đang tiếp tục nghiên cứu mở rộng mô hình sang các tỉnh, thành phố khác. Theo GS.TS Hoàng Anh Tuấn, tính ứng dụng của mô hình cho phép xây dựng nội dung và công cụ số phù hợp với đặc điểm di sản, nhu cầu giáo dục và định hướng phát triển du lịch của từng địa phương.

Việc kết hợp nghiên cứu khoa học với công nghệ số không chỉ giúp mở rộng khả năng tiếp cận tư liệu mà còn tạo thêm cơ hội để di sản hiện diện trong đời sống đương đại. Khi được vận hành ổn định, cập nhật thường xuyên và gắn kết với cộng đồng, “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” có thể trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực cho công tác bảo tồn, giáo dục và phát triển du lịch văn hóa của Thủ đô.