Số hóa vé, kết nối dữ liệu để minh bạch doanh thu đường thủy

Hơn 3.000 cảng, bến đường thủy nhưng dữ liệu vẫn phân mảnh

Tại Hội nghị sơ kết triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và tình hình thực hiện Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý điểm nghẽn về chuyển đổi số của Bộ Xây dựng, tổ chức chiều 10/9, vấn đề chuẩn hóa và kết nối dữ liệu trong quản lý đường thủy được đặc biệt quan tâm.

Ông Lê Đỗ Mười, Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam phát biểu tại Hội nghị. (Ảnh: Tạ Hải).

Phát biểu tại hội nghị, ông Lê Đỗ Mười, Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cho biết, Cục đang tập trung chuẩn hóa dữ liệu, dự kiến hoàn thành vào ngày 15/11/2026, đồng thời đối soát với dữ liệu dân cư để phục vụ đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Trong lĩnh vực hàng hải, Cục đang vận hành nhiều hệ thống theo các tiêu chuẩn quốc tế như AIS, N-Risk và V-Risk. Tuy nhiên, hệ thống quản lý tàu biển (VTS) vẫn còn phân tán, chưa kết nối đồng bộ.

Theo ông Mười, toàn tuyến từ Mũi Cà Mau đến Móng Cái hiện có 34 cảng và 19 cảng vụ được quản lý. Các hệ thống VTS được đầu tư qua nhiều giai đoạn, từ năm 2005, 2010 đến 2015, bởi các đơn vị khác nhau nên chưa thể liên kết, chia sẻ thông tin thông suốt.

Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đã đề xuất xây dựng hệ thống quản lý tàu biển tổng thể để đưa vào kế hoạch đầu tư công. Trong thời gian chưa có nguồn lực đầu tư, Cục đang tận dụng các nguồn lực hiện có để từng bước chuẩn hóa hệ thống. 

Một điểm nghẽn khác là các quy định về thống kê, cơ sở dữ liệu của ngành giao thông vận tải được ban hành từ lâu, trong khi nhiều tiêu chí và quy định pháp luật mới đã phát sinh.

Từ đó, Cục này đề nghị cập nhật, bổ sung và ban hành thông tư mới, tạo cơ sở pháp lý để địa phương thực hiện thống nhất việc thu thập, cập nhật và chia sẻ dữ liệu.

Theo Cục trưởng Lê Đỗ Mười, thực tế triển khai hệ thống điện tử tại địa phương cũng cho thấy không ít khó khăn. Sau khi bỏ thủ tục ra vào đối với các bến đường thủy nội địa và tổ chức tập huấn tại các tỉnh, việc vận hành hệ thống vẫn gặp vướng mắc do cán bộ cơ sở quên tài khoản, mật khẩu hoặc thao tác chưa đúng quy trình, khiến dữ liệu không được truyền dẫn chính thống.

Nhấn mạnh chuẩn hóa dữ liệu đầu vào là yêu cầu quan trọng để đồng bộ thông tin giữa các cơ quan, đơn vị và tạo điều kiện kết nối với những hệ thống liên quan, tuy nhiên, ông Mười cho biết, dữ liệu vận tải đường thủy nội địa hiện phụ thuộc nhiều vào địa phương.

Theo thống kê, hiện Trung ương và Cục Hàng hải và Đường thuỷ VN trực tiếp quản lý 622 cảng, bến, con số này rất nhỏ so với hơn 3.000 cảng, bến thủy nội địa hiện nay. Việc này gây khó khăn cho tổng hợp, phân tích và dự báo, nhất là khi số liệu phục vụ quy hoạch phải dựa trên nhiều nguồn khác nhau.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu xây dựng phần mềm dùng chung trong hoạt động đường thuỷ. (Ảnh: Tạ Hải).

Chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch doanh thu 

Trước thực trạng trên, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho rằng điểm yếu hiện nay là dữ liệu chưa được thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Một số cảng, bến đã thực hiện số hóa nhưng dữ liệu tại địa phương vẫn chưa được cập nhật đầy đủ.

Bộ trưởng yêu cầu xây dựng phần mềm dùng chung, bảo đảm toàn bộ dữ liệu về phương tiện, cảng, bến và hoạt động vận tải được cập nhật, kết nối thống nhất từ địa phương lên Trung ương.

Theo đó, phần mềm phải được chuẩn hóa thành một quy trình; có văn bản hướng dẫn yêu cầu các địa phương và các cảng biển, cảng thuỷ nội địa phải thực hiện đúng theo các bước. Từ đó làm cơ sở xử phạt nếu sai phạm.

Theo Bộ trưởng, vận tải đường thủy có sự tham gia lớn của doanh nghiệp tư nhân, vì vậy việc ứng dụng hệ thống điện tử là cần thiết để quản lý chính xác lượng hàng hóa, hành khách và doanh thu.

Bộ trưởng đề nghị nghiên cứu áp dụng vé điện tử nhằm kiểm soát lượng hành khách, doanh thu. Khi dữ liệu được số hóa và kết nối thống nhất, cơ quan quản lý sẽ có cơ sở nắm bắt chính xác hơn hoạt động vận tải và nguồn thu.

"Yêu cầu các cơ quan thuộc Bộ phối hợp chặt chẽ với Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, triển khai nghiêm các quy định, bảo đảm dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác và minh bạch", Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh.