Sợi dây nối quá khứ với hiện tại
ĐBP - Những ngày cuối năm 2025, bản Tọ Cuông, xã Búng Lao rộn ràng hơn thường lệ. Trong làn khói bếp bảng lảng và hương lúa mới còn thơm nồng, tiếng nói cười vang bên mâm lễ, bà con dân tộc Khơ Mú cùng nhau “đánh thức” phong tục từng có lúc đứng trước nguy cơ mai một - Lễ Mừng cơm mới (Mạ Muôn Mạ Mệ).
Sau nhiều năm không được duy trì tổ chức, ngày 31/12/2025, Lễ Mừng cơm mới của người Khơ Mú bản Tọ Cuông chính thức được chính quyền xã Búng Lao phục dựng, bảo tồn.
Nghệ nhân Quàng Văn Cá thực hiện nghi thức Lễ Mừng cơm mới dân tộc Khơ Mú, bản Tọ Cuông, xã Búng Lao.
Từ sáng sớm, tại nhà văn hóa bản, bà con đã tề tựu đông đủ. Người chuẩn bị mâm lễ, người dựng không gian cúng, người tập lại những điệu múa, lời ca. Không khí vừa tất bật, vừa háo hức. Nghệ nhân Quàng Văn Cá, người được cộng đồng tín nhiệm giao thực hiện các nghi thức chính cẩn thận kiểm tra từng lễ vật, từng chi tiết nhỏ. Với ông, mỗi khâu trong nghi lễ không đơn thuần là thủ tục mà còn là sự kết nối giữa con người với tổ tiên, với đất trời.
“Ngày trước, nhà nào cũng làm lễ mừng cơm mới. Nhưng sau này cuộc sống thay đổi, nhiều phong tục dần bị lãng quên. Nay được khôi phục lại, bà con ai cũng phấn khởi” - nghệ nhân Quàng Văn Cá chia sẻ.
Lễ Mừng cơm mới của người Khơ Mú gắn bó chặt chẽ với đời sống sản xuất nông nghiệp. Sau một vụ mùa, khi lúa đã được thu hoạch, mỗi gia đình chọn ngày lành để làm lễ tạ ơn. Hạt gạo mới là thành quả của lao động, là biểu tượng của sự no đủ, của niềm tin vào thiên nhiên và những điều tốt đẹp phía trước. Trong quan niệm của người Khơ Mú, nếu không làm lễ mừng cơm mới, mùa màng năm sau có thể không thuận lợi, cuộc sống gia đình cũng khó được bình an.
Tại buổi phục dựng ở bản Tọ Cuông, các nghi thức truyền thống được tái hiện đầy đủ. Mâm lễ được chuẩn bị công phu với cơm mới, gà, rượu, cùng các sản vật do chính người dân làm ra. Khi mọi thứ đã sẵn sàng, nghệ nhân Quàng Văn Cá thực hiện nghi thức cúng. Những lời khấn bằng tiếng Khơ Mú trầm đều vang lên như sợi dây nối quá khứ với hiện tại. Xung quanh, người dân lặng im, thành kính dõi theo từng động tác, từng câu khấn.
Sau phần lễ, tiếng khèn, tiếng trống nhanh chóng vang lên. Những điệu múa truyền thống được tái hiện. Người già, người trẻ cùng hòa mình vào không gian văn hóa đậm đà bản sắc. Những nụ cười, những cái nắm tay, những lời chúc mừng... tạo nên bức tranh sống động về đời sống cộng đồng.
Nghệ nhân Quàng Văn Cá bảo, điều ông trăn trở nhất không phải là thiếu lễ vật hay thiếu người tham gia mà là sợ lớp trẻ dần quên những phong tục của dân tộc. Phong tục mà không có người nhớ, người làm thì rồi cũng phai nhạt. Giữ được hay không là nhờ vào con cháu sau này.
Với 19 dân tộc cùng sinh sống, mỗi dân tộc không chỉ có đặc trưng về ngôn ngữ, phong tục, tập quán mà còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống riêng, góp phần tạo nên bức tranh đa sắc màu. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của đời sống, không ít phong tục của đồng bào dân tộc thiểu số đang đứng trước nguy cơ mai một. Những thay đổi trong sinh hoạt, trong nhận thức, cùng tác động của các yếu tố bên ngoài khiến nhiều nghi lễ không còn được duy trì thường xuyên.
Trước những thách thức đặt ra, tỉnh Điện Biên chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Tỉnh đã ban hành các nghị quyết, đề án, kế hoạch chuyên đề về phát triển văn hóa gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Có thể kể đến Nghị quyết số 11-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về bảo tồn, phát triển văn hóa các dân tộc giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030; Nghị quyết số 24/NQ-HĐND về bảo tồn, phát triển văn hóa các dân tộc gắn với phát triển kinh tế - xã hội; cùng nhiều kế hoạch của UBND tỉnh về bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số...
Đây là cơ sở để các địa phương chủ động triển khai hoạt động phục dựng, gìn giữ phong tục, lễ hội trong đời sống cộng đồng. Điển hình như: Tết “Khù Sự Chà”; Lễ cầu mưa, cầu mùa; Lễ Gạ Ma Thú (lễ cúng bản); Tết Nào Pê Chầu, Ngày hội văn hóa các dân tộc; Lễ hội Gầu Tào; Lễ gội đầu...
Thầy mo cúng lễ Gầu Tào, xã Nà Bủng.
Ông Hồ A Páo, Phó Chủ tịch UBND xã Nà Bủng, cho biết: Lễ hội Gầu Tào dân tộc Mông được xã phục dựng từ năm 2022. Đến nay, mỗi dịp xuân về, lễ hội trở thành nơi bà con tụ hội vui chơi, gặp gỡ, đồng thời là không gian để các nghệ nhân, những người am hiểu văn hóa truyền thống thực hành nghi lễ, truyền dạy lại cho thế hệ sau, góp phần giữ gìn bản sắc, lan tỏa nét đẹp văn hóa dân tộc đến người dân và du khách.
Nguồn Điện Biên Phủ: https://baodienbienphu.vn/tin-bai/van-hoa/soi-day-noi-qua-khu-voi-hien-tai
Tin nóng
UBND TP Đà Nẵng vừa ban hành kế hoạch tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026, với chuỗi chương trình phong phú diễn ra xuyên suốt năm, cao điểm từ ngày 1-4 đến 10-5.Các hoạt động được triển khai gắn với nhiều thông điệp như 'Sách - Tri thức - Khát vọng phát triển đất nước', 'Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số'.
Thực phẩm đường phố từ lâu đã trở thành một phần quen thuộc trong nhịp sống đô thị, đặc biệt tại Hà Nội. Những xe hàng nhỏ gọn, những gánh quà vỉa hè không chỉ mang lại sự tiện lợi mà còn góp phần tạo nên nét đặc trưng của văn hóa ẩm thực phố phường. Tuy nhiên, bên cạnh sự hấp dẫn ấy, câu chuyện về an toàn vệ sinh thực phẩm vẫn là điều khiến nhiều người không khỏi băn khoăn.
Giữa tiết trời nắng nóng của mùa khô Tây Nguyên, cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn Đặc công bộ 198 (Binh chủng Đặc công) vẫn hăng say luyện tập nâng cao trình độ, khả năng tác chiến, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Phóng viên Báo Quân đội nhân dân ghi lại một số hình ảnh tập luyện giúp các chiến sĩ đặc công có thể 'xuất quỷ nhập thần', bí mật 'đánh nở hoa trong lòng địch'.
Được ví như 'bảo tàng ẩm thực' Cố đô, chợ Đông Ba níu chân khách thập phương bằng những món ăn dân dã, bình dị nhưng đầy tỉ mỉ mà chăm chút của con người xứ Huế.
Nam Cần Thơ đang từng bước trở thành điểm đến của dòng cư dân chất lượng cao, hoạt động thương mại - dịch vụ và các dự án đô thị kiểu mẫu như Nam Long II Central Lake.
Vào tối ngày 3/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị công bố bộ nhận diện thương hiệu chính thức cho Lễ hội Vì Hòa bình năm 2026. Đây là sự kiện quan trọng nhằm lan tỏa thông điệp về một Việt Nam yêu chuộng hòa bình và khát vọng vươn mình mạnh mẽ.
Tin mới
Nhu cầu di chuyển từ TP.HCM đến các điểm đến biển như Nha Trang đang tăng mạnh. Trong đó, xe khách tiếp tục được nhiều người ưu tiên lựa chọn nhờ mức giá hợp lý, tiện nghi ngày càng cải thiện và sự linh hoạt về khung giờ di chuyển.
Tọa đàm 'Số hóa di sản - đánh thức giá trị trong không gian số' mở ra cái nhìn tổng quan về quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản, từ thực trạng triển khai đến những xu hướng công nghệ đang được ứng dụng trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Các chuyên gia, nhà quản lý sẽ trao đổi về vấn đề này trong chương trình thời sự phát trực tiếp từ 18h30-20h ngày 5-4, trên các kênh sóng của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội.
Tối 3/4, hàng nghìn giáo dân tập trung tại giáo xứ Hoàng Mai (TP.HCM) để tưởng niệm cuộc thương khó và cái chết của Chúa Giêsu. Đây là một trong những nghi lễ quan trọng nằm trong đại lễ Phục Sinh của người Công giáo.
Nép mình bên dòng sông Kôn, có một làng rau truyền thống đã gắn với đất và người nơi đây hơn 300 năm. Làng rau Thuận Nghĩa (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) được mệnh danh là 'làng rau cổ', nay mang một sức sống mới khi người nông dân 'lên đời' nghề trồng rau truyền thống theo chuẩn an toàn VietGAP, hướng tới phát triển thành làng du lịch cộng đồng.
Nhằm tăng cường hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch và mở rộng liên kết phát triển du lịch giữa các địa phương khác trong cả nước, từ ngày 2-5/4, tại Công viên 23/9, Ngày hội Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 22 đã diễn ra với chủ đề 'Rộn ràng hè về', đồng thời hướng đến kỷ niệm 50 năm Thành phố Sài Gòn-Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976-2/7/2026).
Để khai thác hiệu quả tiềm năng, việc phát triển du lịch làng nghề cần được thực hiện theo hướng đồng bộ, từ đầu tư hạ tầng, tổ chức không gian, đến xây dựng sản phẩm và nâng cao năng lực cho người dân - chủ thể của làng nghề.
Cách cúng Tết Thanh minh 2026: Hướng dẫn chi tiết ngày giờ đẹp, mâm cúng truyền thống và văn khấn chuẩn để bày tỏ lòng hiếu kính với tổ tiên.
Sáng 14/3 (tức ngày 15 tháng 2 năm Ất Tỵ), Ủy ban nhân dân huyện Tam Đảo,tỉnh Vĩnh Phúctổ chức khai mạc Lễ hội Tây Thiên Xuân Ất Tỵ năm 2025 để tưởng nhớ và tri ân công đức của Quốc Mẫu Tây Thiên Lăng Thị Tiêu, người có công giúp Vua Hùng mở mang bờ cõi, dạy dân trồng lúa nước, chiêu mộ quân sĩ, củng cố nhà nước Văn Lang trong buổi đầu dựng nước và giữ nước của dân tộc.