Sông Hồng thành trục không gian chiến lược Thủ đô, dân số 1,2 triệu người

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng vừa ký quyết định phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, với diện tích nghiên cứu hơn 11.418 ha, thuộc địa giới hành chính 16 phường, xã của thành phố.

Trục không gian chiến lược của Thủ đô

Theo định hướng được phê duyệt, sông Hồng được xác định là trục không gian chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, không gian văn hóa, đổi mới sáng tạo, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Thủ đô. Khu vực hai bên sông sẽ được tổ chức thành không gian biểu trưng cho hình ảnh Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”.

Quy hoạch đặt ra ba định hướng xuyên suốt là an toàn, sinh thái và giao thông. Trong đó, yêu cầu an toàn phòng, chống lũ, bảo đảm đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu được đặt lên hàng đầu. Việc phát triển không gian đô thị, sử dụng đất bãi sông, bố trí công trình và hạ tầng phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực.

Hiện trạng làng, xóm ven sông Hồng trước khi Hà Nội tái thiết.

Theo các chỉ tiêu dự báo, khu vực quy hoạch có quy mô dân số từ 800.000 đến 1,2 triệu người. Đây là ngưỡng dân số tối đa được sử dụng để tính toán nhu cầu đất đai phục vụ phát triển đô thị và khả năng chịu tải của hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật. Quy mô dân số cụ thể phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các điều kiện về an toàn thoát lũ, đê điều và phải được cấp có thẩm quyền chấp thuận theo quy định.

Đối với diện tích xây dựng và tôn cao bãi sông, quy mô cụ thể sẽ được xác định trong quá trình lập dự án đầu tư xây dựng. Các nội dung liên quan đến thoát lũ, an toàn đê điều phải được Sở Nông nghiệp và Môi trường thẩm định, trình UBND Thành phố xem xét theo quy định của Luật Đê điều.

Đáng chú ý, các đề xuất quy hoạch được xây dựng trên cơ sở báo cáo mô hình tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động đến an toàn thoát lũ của Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng do Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam thực hiện. Trong quá trình lập quy hoạch chi tiết và triển khai từng dự án thành phần, chủ đầu tư vẫn phải thực hiện tính toán thủy văn, thủy lực, đánh giá tác động cụ thể để bảo đảm khả năng thoát lũ và an toàn đê điều.

Đáng chú ý, trong quá trình lập quy hoạch chi tiết và triển khai các dự án đầu tư thuộc phạm vi quy hoạch, nếu kết quả tính toán thủy lực cho thấy không bảo đảm yêu cầu phòng, chống lũ, thoát lũ và an toàn đê điều, cơ quan chủ trì có trách nhiệm tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc điều chỉnh quy hoạch phân khu sông Hồng.

Không gian đô thị gắn với bảo tồn làng xóm

Theo quy hoạch được duyệt, không gian hai bên sông Hồng được tổ chức theo cấu trúc phân lớp, thấp dần về phía bờ sông. Lớp sát bờ sông bố trí các khu vực ngập nước; tiếp đến là các khu bán ngập với công viên, cây xanh, quảng trường. Tại những khu vực ít ngập hơn, quy hoạch định hướng bố trí dịch vụ du lịch và các công trình thấp tầng có thể tháo lắp. Khu vực sát đê được định hướng phát triển các chức năng hỗn hợp, thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.

Đáng chú ý, toàn tuyến được chia thành ba phân đoạn với tính chất không gian và chức năng khác nhau. Đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, được định hướng phát triển không gian kiến trúc cảnh quan sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, làng xóm, thể dục thể thao, trung tâm nghiên cứu, trải nghiệm và các khu đô thị mới có mật độ xây dựng thấp. Các công trình cao tầng được bố trí tại khu vực Chu Phan - Tráng Việt và khu vực xung quanh cầu Thượng Cát, gắn với các đầu mối giao thông như cảng Thượng Cát, depot đường sắt, tạo điểm nhấn kiến trúc cho khu vực.

Bờ tả sông Hồng được định hướng phát triển chức năng đô thị hiện đại.

Đoạn từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, được xác định là khu vực hỗn hợp, đa chức năng, tập trung các trung tâm văn hóa - nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, dịch vụ du lịch, đổi mới sáng tạo và công viên văn hóa, nghệ thuật. Cùng với đó là các khu đô thị mới, đô thị tái định cư và đô thị đa mục tiêu.

Tại bờ hữu sông Hồng, quy hoạch định hướng hình thành không gian “Phòng khách đô thị”, với hệ thống công viên đô thị kết hợp tái thiết các khu dân cư hiện hữu và phát triển không gian đa chức năng. Một số công trình công cộng, văn hóa quan trọng được bố trí làm điểm nhấn cho khu vực.

Ở bờ tả sông Hồng, định hướng phát triển các khu chức năng đô thị hiện đại, hệ thống công trình công cộng và các loại hình nhà ở đa dạng, hài hòa với cảnh quan chung. Hệ thống công viên đô thị được bố trí dọc hai bên bờ sông và tại khu vực bãi giữa sông Hồng. Đặc biệt, quy hoạch dự kiến bố trí tháp điểm nhấn gắn với trục Hồ Tây - Cổ Loa.

Đoạn từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, được định hướng phát triển hệ thống công viên đô thị, công viên chuyên đề nghỉ dưỡng sinh thái kết hợp các hoạt động trải nghiệm. Các khu vực phát triển chức năng đô thị được tổ chức gắn với hệ thống cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ hoạt động du lịch.

Cấu trúc không gian được chia thành ba phân đoạn với chức năng riêng biệt. Nguồn: UBND TP Hà Nội

Bên cạnh tổ chức không gian đô thị, quy hoạch đặc biệt chú trọng phương án ứng xử đối với các khu dân cư hình thành lâu đời, làng nghề truyền thống, di tích lịch sử - văn hóa và thiết chế cộng đồng ven sông. Theo đó, thành phố không áp dụng một phương án chung cho toàn bộ khu vực ngoài đê mà phân loại thành ba nhóm: Khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; khu vực phải di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc bảo đảm hạ tầng thiết yếu; và khu vực tái thiết đô thị.

Đối với những làng nghề truyền thống, làng lâu đời có giá trị, quy hoạch ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển. Những khu vực không bảo đảm an toàn thoát lũ hoặc nằm trong phạm vi mở đường giao thông, trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông và công trình hạ tầng sẽ thuộc diện xem xét di dời để tái thiết.

Khu vực trung tâm, động lực phát triển của toàn bộ trục không gian cảnh quan sông Hồng bao gồm toàn bộ khu vực trong Vành đai II, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, cùng một số khu dân cư khác được xác định cụ thể trong đồ án. Các khu vực phục vụ tái định cư gồm khu đô thị định cư, khu đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.

Về kế hoạch triển khai, trong giai đoạn đầu, thành phố tập trung các dự án thành phần gồm trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; công viên công cộng phường Phú Thượng; công viên bãi sông phường Hồng Hà; khu Phòng khách đô thị; khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam; khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập.

Ranh giới và phạm vi nghiên cứu gồm:

Phía Bắc sông cơ bản lấy đến đê tả ngạn sông Hồng, thuộc các xã Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng và các phường Bồ Đề, Long Biên.

Phía Nam sông cơ bản lấy đến đê hữu ngạn sông Hồng, thuộc các phường Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam và các xã Ô Diên, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân; phía Tây giáp cầu Hồng Hà; phía Đông giáp cầu Mễ Sở.

Quy mô diện tích nghiên cứu khoảng 11.418ha.