Sông Mê Kông mùa nước nổi

Sông Mê Kông chảy qua nhiều quốc gia, mang tới nguồn tài nguyên thuỷ sản trù phù, đặc biệt mùa mưa khi nước nổi (nước lũ) tràn về. Từ bao năm qua, mùa nước nổi ở sông Mê Kông đã là món quà vô giá mà thiên nhiên mang tới cho hàng triệu cư dân vùng châu thổ Cửu Long rộng lớn, trở thành nét văn hoá đặc trưng gắn chặt với dòng sông.

Một đoạn sông Mê Kông ở vùng thượng nguồn Chợ Mới, tỉnh An Giang.

Một đoạn sông Mê Kông ở vùng thượng nguồn Chợ Mới, tỉnh An Giang.

Đi dọc biên giới mùa nước nổi

Những ngày mùa mưa tháng 10, men theo con đường biên giới từ Vĩnh Hưng, Tân Hưng, Tân Hồng, chúng tôi đi qua những cánh đồng nước nổi tràn bờ rộng mênh mông để về vùng Thường Phước, nơi sông Mê Kông (nhánh chính sông Tiền) đổ vào lãnh thổ Việt Nam. So với vài năm trước, đường biên giới hiện nay khang trang và dễ đi hơn rất nhiều. Hầu hết đều trải nhựa ở đường tỉnh và những nẻo đường dẫn vào cửa khẩu.

Nhưng có một điều không thay đổi, là nhịp sống của người dân khi mùa nước lũ tràn về. Nếu ai đã gắn bó hoặc quen thuộc với dải đất thượng nguồn này sẽ thấy, mùa nước nổi tràn về (khoảng 3 tháng) gần như trái ngược với thời gian còn lại. Cùng là những cánh đồng, con kênh, cùng là dòng sông nhưng khi nước tràn về tất cả như được khoác một lớp áo mới. Tất cả đều mênh mông nước. Từ ven sông Tiền cho tới sông nhỏ, các con kênh, bên cánh đồng mùa nước là các ghe thuyền tấp nập. Nước nổi đã nối liền một dải biên giới rộng hàng chục cây số.

Dòng Mê Kông mùa nước về dường như rộng hơn, nhìn xa xa phía bờ bên kia là vùng Vĩnh Xương. Sau khi xuôi về Tân Châu, Hồng Ngự thì nhánh chính sông Tiền gặp nhánh sông Hậu (chảy về từ vùng An Phú) ở Chợ Mới, rồi lại tách ra thành những nhánh khác, chảy về xuôi cửa biển. Sau đó, hai nhánh sông Tiền và sông Hậu khi đi qua vùng Đồng Tháp, An Giang, Vĩnh Long… lại tiếp tục tách thành các nhánh khác trước khi đổ ra biển ở 9 cửa sông, để hình thành vùng đất Cửu Long trù phú.

Có lẽ Mê Kông là dòng sông đặc biệt nhất khi chảy qua dải đất Nam bộ bởi chế độ nước khá yên bình. Mùa nước lũ nhưng dòng sông vẫn êm đềm, đủ cho cả những chuyến đò ngang từ bờ Thường Phước chạy sang Vĩnh Xương và ngược lại. Không ầm ào như mùa nước lũ ở các dòng sông khác, hay chính Mê Kông ở đầu nguồn, nước lũ về mang theo nhiều sản vật thuỷ sản đồng thời rửa trôi mùa màng, đồng đất, để những vườn cam ở Cái Bè, xoài ở Cao Lãnh, sầu riêng Cai Lây hay dừa ở Bến Tre thêm trái ngọt. Thậm chí nước nổi còn được coi là “đặc sản” được nhiều địa phương quảng bá, trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn.

Trong hàng trăm năm khai hoang vùng đất Nam bộ, rất nhiều thứ đã thay đổi trên dải đất này, nhưng có lẽ mùa nước nổi, nhịp sống thuần khiết của thiên nhiên thì vẫn còn đó. Trên cánh đồng vẫn là chiếc ghe nhỏ lặng lẽ, túm tụm thành xóm nổi trên bồng bềnh. Bên những con đường lộ vẫn là những chợ cá với những cá linh, cá chốt, cá trèn, những bông súng, điên điển… hiền hoà như người dân bao đời nay.

Cầu Rạch Miễu, một trong những cây cầu bắc qua dòng chính Mê Kông quan trọng nhất ở Nam bộ.

Cầu Rạch Miễu, một trong những cây cầu bắc qua dòng chính Mê Kông quan trọng nhất ở Nam bộ.

Hiện thực hóa những giấc mơ chinh phục

Có một điều đặc biệt với cư dân vùng đồng bằng châu thổ, dù cuộc sống gắn bó mật thiết với dòng sông nhưng con người lại luôn tìm cách “chinh phục” chính dòng sông. Ngoài những con đê, tuyến đường thì những cây cầu của dải đất rộng lớn này là giấc mơ chinh phục đáng nói nhất. Chỉ những ai từng sinh ra và lớn lên ở những cù lao giữa lòng sông Tiền, sông Hậu hay những ai ngày ngày di chuyển trên những chuyến đò, chuyến phà ngang vượt sông mới hiểu ý nghĩa của giấc mơ ấy - giấc mơ mang tên những cây cầu.

Khoảng chừng hơn chục năm trước, những cây cầu bắc qua dòng chính của sông Tiền, sông Hậu vẫn chỉ đếm trên đầu ngón tay. Mỗi cây cầu là một câu chuyện, mong ước của cả một vùng đất, của nhiều thế hệ người dân. Sau cây cầu đầu tiên mang tên Mỹ Thuận bắc qua sông Tiền được đưa vào sử dụng năm 2000 thì những cây cầu khác bắc qua dòng chính của sông Tiền, sông Hậu liên tiếp được đưa vào sử dụng. Đó là cầu Rạch Miễu, cầu Cần Thơ, Vàm Cống, Cao Lãnh, Cổ Chiên… trong niềm vui mừng của hàng triệu người dân khi giấc mơ “không phải đợi phà” đã được hiện thực hóa.

Còn nhớ chừng 15 năm trước, khi ngồi chờ phà ở phía Chợ Lách để sang cù lao Tân Phong - Ngũ Hiệp (tỉnh Tiền Giang cũ), nằm giữa lòng sông Tiền rộng lớn, thì trời bắt đầu đổ mưa. Dòng sông rộng mênh mang, con phà nhỏ chỉ cho phép chở xe gắn máy chòng chành gần nửa giờ đồng hồ mới cập bến. Nhưng từ cù lao, tôi lại phải tiếp tục đi thêm một lần phà để sang bờ ở Cái Bè. Nói vậy để thấy, với cư dân ở cù lao, cây cầu là giấc mơ gần gũi và thiết thực đến nhường nào.

Càng đi về phía hạ nguồn, dù đã tách thành nhiều nhánh, dòng Mê Kông vẫn càng rộng lớn hơn. Có những cửa sông trước khi hoà về với biển, như Cửa Đại, cửa Cổ Chiên, Hàm Luông… rộng tới vài cây số, khiến cho giấc mơ chinh phục thiên nhiên càng thêm gian nan, vất vả hơn. Nhưng tôi tin rằng, chỉ ít thời gian tới, ở những cửa rộng lớn này, những công trình cầu sẽ được hoàn thành, để con người không chỉ chinh phục mà còn gắn bó hơn, tạo nhiều giá trị hơn từ chính dòng sông rộng lớn này.

Đoàn Xá

Nguồn Đại Đoàn Kết: https://daidoanket.vn/song-me-kong-mua-nuoc-noi.html